İzmir 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/556 K.2024/616

Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; " Talep eden müvekkilimiz gıda sektöründe yer alan "... Restaurant " isimli ,..Mah...

Sokak No :...Buca - İZMİR adresli lokantayı Gaziemir Vergi Dairesi'nin ... vergi numaralı mükellefi olarak işletmektedir.14.06.2024 tarihinde lokantanın 3. Katında elektrik kontağından çıktığı kanaatine varılan yangın başlamış ve ihbar sonrasında olay yerine itfaiye ekibi sevkedilmiş, devam etmekte olan yangın itfaiye ekibinin çalışmaları sonucunda söndürülmüştür.

Düzenlenen yangın raporunda yangın nedeni olarak " Yangın yerinde yapılan tetkikte yangın başlangıcının lokanta olarak kullanılan işyerinin 3. katında, girişe göre sol tarafta, ofis bölümünde olduğu görülmüş olup, yapılan araştırma ve soruşturmada ofiste bilgisayarların bağlı bulunduğu kablolarda deforme, aşırı ısınma, yüksek voltaj, ark yapma vb. sebeplerden dolayı elektrik kısa devre yapması ve çıkan kıvılcımların kablo izolelerini tutuşturması sonucu yangın çıkmış olabileceği kanaatine varılmıştır. " tespit olunmuştur. ( Ek - Yangın Raporu ) Yaşanan yangın sonucunda işletmenin bulunduğu bina orta derecede hasar almış,

ayrıca lokantada yapılan inceleme sonucunda eşyaların ağır derecede hasar aldığı belirtilerek yangın hasarlarla ilgili düzenlenen yangın raporunda " Yangın sonunda 4 adet bilgisayar, 1 adet klima, ofiste bulunan ahşap masa, sandalye, plastik kapı, pencere, iş yerine ait fatura, irsaliye, personel dosyaları, muhasebe evrakları ve muhtelif eşyalar yanmak, camlar kırılmak, bina ıslanmak ve islenmek suretiyle zarar görmüştür. Binada orta derece hasar var.

Eşyada ağır derece hasar var. " tespitlerine yer verilmiştir. ( Ek - Yangın fotoğrafları, video ) TTK md. 82/7'de “ Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir.

Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir.” hükmü düzenleme altına alınmıştır.

Çıkan yangın sonucunda bina içerisinde bulunan ve işbu dilekçe ekinde de belirtili listede yer alan 2012-2013-2014-2015-2016-2017-2018-2019-2020 yıllarına ait resmi defterler ( Yevmiye - Kebir - Envanter Defterleri ) , gelir - gider faturaları, tahsilat - tediye makbuzları, banka dekontları, gelen - giden İrsaliyeler, yazar kasalara ait Z raporları ve Pos belgeleri, dilekçeler , SGK imzalı aylık bordro ve ücret pusulaları, imzalı aylık puantajlar, istirahat ve izin belgeleri, imzalı işe giriş ve işten çıkış belgeleri, özlük dosyaları, hizmet bildirgeleri, tazminat ve yıllık izin belgeleri ile ödemeleri,

2021-2022-2023 yılları resmi defterleri envanter defterleri, gelir - gider faturaları, tahsilat - tediye makbuzları, banka dekontları, gelen - giden irsaliyeler, yazar kasalara ait Z raporları ve Pos Belgeleri, dilekçeler, SGK imzalı aylık bordro ve ücret pusulaları, imzalı aylık puantajlar, istirahat ve izin belgeleri, imzalı işe giriş ve işten çıkış belgeleri, özlük dosyaları, hizmet bildirgeleri, tazminat ve Yıllık izin ödemeleri ve belgeleri, 2024 yılının 14 Haziran tarihine kadar olan ve fiziki olarak tutulan gelir - gider faturaları, tahsilat - tediye makbuzları, banka dekontları, gelen - giden irsaliyeler,

yazar kasalara Ait Z raporları ve Pos belgeleri, SGK imzalı aylık bordro ve ücret pusulaları, aylık puantajlar, istirahat ve izin belgeleri, imzalı işe giriş ve işten çıkış belgeleri, özlük dosyaları, hizmet bildirgeleri, tazminat ve yıllık izin ödemeleri ve belgelerini içeren tüm evraklar ve defterler zayi olmuştur. ( Ek - Hasar gören evrak ve defter listeleri ) Somut olayımızda davacı müvekkillerimiz basiretli tacir sıfatına uygun şekilde tüm yükümlülüklerine yerine getirmekteyken mücbir sebep niteliğinde olan, öngörülemeyen yangın afeti sonucunda arşivlediği ve yukarıda açıkça belirtilen tüm belgeleri ve defterleri zayi olmuştur.

Davacı müvekkilimiz gerekli dikkat ve özeni göstermesine karşın öngöremeyeceği ve engelleyemeyeceği bir mücbir sebep hali sonucunda açıkça listelenen tüm belgeleri ve defterleri zayi olmuştur. Tüm bu gerekçelerle; zayi olan dava konusu tüm evraklar yönünden yasal süresi içerisinde zayi belgesi talep etmek için yasal yollara başvurmak zorunda kalmıştır.

Arz olunan nedenlerle 2012-2013-2014-2015-2016-2017-2018-2019-2020 yıllarına ait resmi defterler ( Yevmiye - Kebir - Envanter Defterleri ) , gelir - gider faturaları, tahsilat - tediye makbuzları, banka dekontları, gelen - giden İrsaliyeler, yazar kasalara ait Z raporları ve Pos belgeleri, dilekçeler , SGK imzalı aylık bordro ve ücret pusulaları, imzalı aylık puantajlar, istirahat ve izin belgeleri, imzalı işe giriş ve işten çıkış belgeleri, özlük dosyaları, hizmet bildirgeleri, tazminat ve yıllık izin belgeleri ile ödemeleri, 2021-2022-2023 yılları resmi defterleri envanter defterleri, gelir - gider faturaları, tahsilat - tediye makbuzları,

banka dekontları, gelen - giden irsaliyeler, yazar kasalara ait Z raporları ve Pos Belgeleri, dilekçeler, SGK imzalı aylık bordro ve ücret pusulaları, imzalı aylık puantajlar, istirahat ve izin belgeleri, imzalı işe giriş ve işten çıkış belgeleri, özlük dosyaları, hizmet bildirgeleri, tazminat ve yıllık izin ödemeleri ve belgeleri, 2024 yılının 14 Haziran tarihine kadar olan ve fiziki olarak tutulan gelir - gider faturaları, tahsilat - tediye makbuzları, banka dekontları, gelen - giden irsaliyeler, yazar kasalara Ait Z raporları ve Pos belgeleri, SGK imzalı aylık bordro ve ücret pusulaları, aylık puantajlar, istirahat ve izin belgeleri,

imzalı işe giriş ve işten çıkış belgeleri, özlük dosyaları, hizmet bildirgeleri, tazminat ve yıllık izin ödemeleri ve belgelerinin zayi olduğunun tespitine karar verilmesini ve ilgili belgeler ile defterlere ilişkin zayi belgesi verilmesini, vekaleten talep ederiz." şeklinde talep ve dava etmiştir.

Dava, zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.

Dava, hak düşürücü süre içerisinde açıldığından işin esasına geçilmiştir.

TTK’nın 82. maddesine göre, her tacir; ticari defterlerini, envanterleri, açılış bilançolarını, ara bilançolarını, finansal tablolarını, yıllık faaliyet raporlarını, topluluk finansal tablolarını ve yıllık faaliyet raporlarını ve bu belgelerin anlaşılabilirliğini kolaylaştıracak çalışma talimatları ile diğer organizasyon belgelerini, alınan ticari mektupları, gönderilen ticari mektupların suretlerini, 64. maddenin birinci fıkrasına göre yapılan kayıtların dayandığı belgeleri, sınıflandırılmış bir şekilde saklamakla yükümlüdür.

TTK'nın 82. maddesinde yer alan “gibi” sözcüğünden de anlaşılacağı üzere neler için zayi belgesi verilmesi istenebileceği tahdidi olarak gösterilmemiş, bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerden söz edilmiştir. (Y11HD., 08.12.2014 tarih, 2014/12543-19170 E. K.).

Hasımsız olarak açılan zayi nedeniyle iptal davaları sonuçları itibariyle sadece davacı taraf yönünden değil, davada taraf olmayan kimseler bakımından da sonuç doğuran dava türlerindendir. Bu bakımdan mahkemece bu tür davalarda yapılacak incelemeler, sadece davacı tarafın iddia ve delilleri ile sınırlandırılmamalıdır.

Yine zayi belgesi verilmesi istenilen belgelerin, bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu belgelerden olup olmadığı tespit edilmeli, TTK'nın 82. maddesinde yazılı afet kavramına davacıya kusur izafe edilemeyecek olan ve irade dışında meydana gelen olayların girebileceği gözetilmelidir. Zira, sözkonusu madde hükmüne göre bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve kağıtlar; yangın, su bankını veya yer sarsıntısı gibi bir afet sebebiyle ve kanuni müddet içerisinde ziyaa uğrarsa, kendisine bir vesika verilmesini isteyebilecektir.

Tacirin defter ve belgelerin kaybolmasına neden olan olayın gerçekleştiğini her türlü delil ile kanıtlayabileceği göz önünde tutulmalıdır.

Somut olay incelendiğinde, zayi olduğu öne sürülen belgelerin varlığı, dava dilekçesinin ekinde yer olan İzmir Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı İtfaiye Yangın ve Acil Müdahale Şube Müdürlüğünün 14/06/2024 olay tarihli 5921-2024 zabıt numaralı yangın raporu ile iş bu belgelerin zayi olduğu sabit olduğu görüldüğünden ve bankalara ait dekontlar bankalar tarafından da ayrıca saklandığından iş bu talebin reddi ile diğer belgelere ilişkin istemin kabulüne karar vermek gerekmiştir.

Katip ... · e-imzalıdır Hakim ... · e-imzalıdır