İzmir 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/664 K.2024/736

Yukarıda açık kimliği yazılı taraflar arasında mahkememizde görülen davanın yapılan açık yargılaması sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili, dava dilekçesinde; Müvekkili ...'ın, ... sahibi olduğunu, şahsına kayıtlı ... plakalı aracın tamiri için İstanbul da tamir işi ile ilgiline ... ile anlaştığını, şahsına ait olan, ... Bankası Torbalı şubesinin ... seri numaralı, 07.09.2024 keşide tarihli çeki ... adına düzenlediğini, cebine koyup 04.08.024 tarihinde... ile İstanbul'a gittiğini, İstanbul hava limanında çeki teslim edecek iken çekin cebinde olmadığını fark ettiğini, öncelikle, yukarıda bilgileri verilen çekin 3. kişilere ödenmemesi yönünde ihtiyati tedbir kararı verilerek ve ödeme yasağı konulmasına ve ilgili çekin zayii nedeniyle iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

1-Çek iptali davası poliçe hakkında düzenlenen hükümlere tabi olup, uygulanması gereken hükümler 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 757 ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir.

"MADDE 757- (1) İradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir.

(2) Mahkeme, ödemeyi meneden kararında muhataba, vadenin gelmesi üzerine poliçe bedelini tevdi etmeye izin verir ve tevdi yerini gösterir."

"MADDE 758- (1) Poliçeyi eline geçiren kişi bilindiği takdirde, mahkeme, dilekçe sahibine iade davası açması için uygun bir süre verir.

(2) Dilekçe sahibi verilen süre içinde davayı açmazsa, mahkeme, muhatap hakkındaki ödeme yasağını kaldırır."

"MADDE 759- (1) Poliçeyi eline geçiren kişi bilinmiyorsa, poliçenin iptaline karar verilmesi istenebilir.

(2) İptal isteminde bulunan kişi, poliçe elinde iken zıyaa uğradığını inandırıcı bir şekilde gösteren delilleri mahkemeye sağlamak ve senedin bir suretini ibraz etmek veya senedin esas içeriği hakkında bilgi vermekle yükümlüdür."

"MADDE 760- (1) Mahkeme, dilekçe sahibinin, poliçe elinde iken zıyaa uğradığına dair verdiği açıklamaları inandırıcı bulursa, verilecek ilanla, poliçeyi eline geçireni, poliçeyi belirli bir süre içinde getirmeye davet ve aksi takdirde poliçenin iptaline karar vereceğini ihtar eder.

MADDE 762- (1) Poliçenin getirilmesine ilişkin ilan, 35 inci maddede yazılı gazete ile üç defa yapılır.

(2) ... gösteren olaylarda, mahkeme, uygun göreceği daha başka ilan önlemlerine de başvurabilir"

2-Çek iptali davası hasımsız dava niteliğinde olup, 3. kişiler açısından kesin hüküm doğurmadığından, mahkemece iptal kararı verilse dahi yasal çerçevede çeki elinde bulunduran kişi henüz ödeme yapmamış keşideci, lehtar veya kendisinden önceki cirantalara müracaat edebilir. Alınan iptal kararı da meşru hamilin senetten kaynaklanan haklarını sona erdirmez.

Senedi kaybeden hamilin mahkemeden alacağı iptal kararı, seneti elinde bulunduran kişi meşru hamil ise sorumluluktan kurtarmaz. Ayrıca iptal kararı verilmemiş olması da, davacının ileride gerçekleşmesi muhtemel haksız takipte menfi tespit davası açmasına engel olmaz.

Yasa koyucunun iptal davasına gerek duymasının nedeni; iptal kararı sonrası hakkın hamil tarafından senetsiz tahsilini veya yeni bir senet düzenlenmesini sağlamak (TTK'nun 652)iyi niyetle, iptal kararı getiren hamile ödeme yapan borçluyu, seneti ele geçiren üçüncü kişilere karşı senetten kaynaklanan borç nedeniyle sorumluluktan kurtarmaktır.

Keşideci yönünden ise çekin iradesi dışında elinden çıkması halinde ileride çeki ibraz ederek çeke dayalı olarak hak iddia edenlere karşı menfi tespit davası yoluyla haklarını savunması mümkündür. Açıklanan nedenlerle keşidecinin çek iptali davası açma hakkı bulunmamaktadır.

(Bkz: "Mahkemece, tüm dosya kapsamına göre, 6102 sayılı TTK'nın 757/1 maddesine göre kıymetli evrakın iptalini ancak evrak üzerinde hak sahibi olan lehtar veya yetkili hamilin isteyebileceği, keşidecinin ise senet hamilinin ortaya çıkmasından sonra ancak menfi tespit veya istirdat davası açabileceği, davacının çek hamili sıfatı bulunmadığı, keşideci sıfatı ile kıymetli evrakın iptali davası açtığı, keşideci olan davacının kıymetli evrakın iptali davasını açma ehliyeti bulunmadığı gerekçesiyle aktif husumet yokluğu nedeniyle davanın reddine karar verilmiştir.

Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir.

Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davacı vekilinin tüm temyiz itirazları yerinde değildir." Yargıtay ....Hukuk Dairesi'nin ... Esas ...Karar sayılı 02/10/2017 tarihli ilamı)

3-Somut olayda dava dilekçesi ekinde iptali talep edilen çekin bir sureti sunulmuş olup davacının keşideci olduğu anlaşılmaktadır. Yasal düzenlemede keşideciye çek iptali davası açılması hakkı tanınmamış olup çekle ilgili iptal davası ancak meşru hamil tarafından açılabilecektir. Bu nedenle davacının dava konusu çekin iptali konusunda aktif husumeti bulunmadığı değerlendirildiğinden davanın usulden reddine karar verilmiştir.

4-Davacı tarafından her ne kadar ihtiyati tedbir talebinde bulunulmuş ise de davacının iptal davasını açma hakkı bulunan kişilerden olmadığı anlaşıldığından talebin reddine karar verilmiş, esasa yönelik usulden ret kararı verildiğinden tedbire ilişkin olarak esas hükümle beraber ihtiyati tedbir verilmemesine karşı istinaf yoluna gidilebileceği belirtilmekle yetinilmiştir.