İzmir 3. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2021/61 K.2024/784

Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVACININ İSTEMİNİN ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Müvekkili şirketin mali müşavirliği ve muhasebe işlerinn, ... parselde kayıtlı, Ankara caddesi ile ... sokak kesişiminde bulunan,.../İzmir adresinde faaliyet gösteren mali müşavir... tarafından yürütülmekte olduğunu, 30 Ekim 2020 tarihinde meydana gelen deprem sonrası İzmir Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü tarafından yapılan inceleme sonucu adı geçen mali müşavirin iş yerinin bulunduğu ...

"Ağır hasarlı olup, aynı zamanda can güvenliği açısından da tehlike arz eden ve acil yıktırılması gereken" binalardan biri olarak tespit edildiği, 01/11/2020 tarihli Kaymakamlık oluru ve aynı tarihli İzmir Valiliği ilanen tebligat tutanağı düzenlendiğini, iş merkezi sahibi ...'na tebliğ suretiyle binanın acil olarak yıktırıldığını, acil olarak yıktırılması gerektiği ve can güvenliği riski nedeniyle iş yerinden hiçbir defter, belge ve başka eşyanın çıkartılamadığını, bütün eşyaların yıkılan bina molozları ile birlikte kaldırıldığını,

buna ilişkin olarak Bayraklı Kaymakamlık oluru verilen İzmir Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü yazısı ve eklerini sunduklarını, söz konusu yıkılan iş yerinde müvekkil şirkete ait 2015,2016,2017,2018 yıllarına ait yevmiye defteri, kebir defteri, envanter defteri, 2015,2016,2017,2018 yıllarına ait alış ve satış faturaları ve bu faturalara ait koçanlar, 2015,2016,2017,2018 yıllarına ait çek, senet ve diğer tahsilat ve tediye makbuzları ve bunlara ait koçanların zayi olduğunu, binanın enkazındaki molozlarla birlikte kaldırıldığını sonrasında adı geçen mali müşavirin bütün aramalarına rağmen bulunamadığını,

mali müşavir tarafından müvekkil şirket yetkilisine 21 ocak 2021 tarihinde haber verildiğini, böylelikle söz konusu defter ve belgelerin zayi olduğunun müvekkil şirke yetkilisinin 21/01/2021 tarihinde öğrendiğini, 30 Ekim 2020 tarihinde meydana gelen deprem sonrası yıkılan iş merkezinde zayi olan, yok olan müvekkili şirkete ait 2015,2016,2017,2018 yıllarına ait yevmiye defteri, kebir defteri, envanter defteri, 2015,2016,2017,2018 yıllarına ait alış ve satış faturaları ve bu faturalara ait koçanlar, 2015,2016,2017,2018 yıllarına ait çek, senet ve diğer tahsilat ve tediye makbuzları ve bunlara ait koçanların zayi olduğu,

yok olduğuna dair, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 82/7. maddesi gereğince belge düzenlenerek taraflarına verilmesini talep ve dava etmiştir.

DELİLLER

1-İzmir Ticaret Sicil Müdürlüğü Kayıtları

Davacı ... Hizmetleri Ltd. Şti. sicil kayıtları İzmir Ticaret Müdürlüğünden celp edilerek dosya arasına alınmıştır.

İzmir Ticaret Sicil Müdürlüğünün cevabı yazısının incelenmesinden, Merkez ... sicil numarasında kayıtlı ... Hizmetleri Ltd. Şti.'nin faal olduğu, adresinin ... Bornova-İzmir olduğu, sicile tescil tarihinin 14/05/2015 olduğu, münferiden temsile yetkilisi ve tek hissedarının ... olduğu anlaşılmış, yargılama esnasında Vergi Dairesine yazılan müzekkere cevabı ile şirketin 26/08/2022 tarihi itibariyle Vergi inceleme raporuna istinaden re'sen terk ettirildiği anlaşılmıştır.

2-Vergi Dairesi Kayıtları

Mahkememizce, davacı şirketin vergi beyannamelerinin hangi mali müşavir tarafından yapıldığının bildirilmesi hususunda Bornova Vergi Dairesine yazılan müzekkereye verilen 05/02/2021 tarihli cevabi yazı ile ... vergi numarasında kayıtlı ... Ltd.Şti. nin 2016 yılı beyannamesini düzenleyen Mali Müşavirin ... olduğu,.... aydan itibaren ... olduğu, .... aydan itibaren... olduğu, .... aydan itibaren ise ... Olduğunun... Sorgulamasında görüldüğü bildirilmiş, yazı ekinde ödevlilere ait ekran görüntülerinin ibraz edildiği anlaşılmıştır.

3-İzmir Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Odası cevabi yazısı

04/03/2021 tarihli cevabi yazının incelenmesinde; ...' nun ... sicil no ile oda üyesi olduğunun bildirildiği anlaşılmıştır.

4-Kolluk Araştırması

Mahkememizce, davacı tarafından Muhasebecisi olduğu bildirilen ...' nun 30.10.2020 tarihindeki adresinin belirtilen yıkılan adres olup olmadığının tespiti hususunda yazılan müzekkereye ... tarafından verilen 17/03/2022 tarihli cevabi yazı ekinde ki tutanak ile tespiti istenen adresin ... Merkezi olduğu, 20/10/2020 tarihinde yaşanan İzmir depreminde hasarlı binalardan olduğu ve sonradan kontrollü olarak yıkıldığı ve halen yerin boş arsa durumunda olduğu, ...'nun kayıtların tetkikinde İzmir ....ASCM'nin ... E., İzmir ....ACM'nin ... E. ve İzmir ....ASCM' nin ... E. Sayılı dosyalarına istinaden çok sayıda evrakın geldiği ve şahsın deprem tarihinden çok uzun zaman önce adresten taşınarak ayrıldığı, bahse konu iş merkezinin boş ve kullanılmadığının tespit edildiğinin bildirildiği anlaşılmıştır.

5-Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü Kayıtları

Mahkememizce, Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğüne müzekkere yazılarak; ...İzmir adresinde deprem nedeniyle yıkım olup olmadığı, olmuş ise yıkıma ilişkin belgelerin bir örneğininin celbi hususunda yazılan müzekkereye verilen 03/03/2021 tarihli cevabi yazı ile, ... parselde bulunan kayıtlara ... Sokak No:... olarak işlenmiş olan binanın acil yıktırılacak bina kapsamında yıktırılmış olduğunun bildirildiği, yazı ekinde hasar tespit raporu ile yıkım olurunun gönderildiği anlaşılmıştır.

6-Matbaa ve Noterlik kayıtları

Davacı vekilince müvekkiline ait zayii olduğu belirtilen defterlerin onaylarının yapıldığı Noterlikler ve gelir gider faturalarının bastırılmış olduğu matbaalar bildirildiğinden Mahkememizce ilgili Noterliklere ve matbaalara müzekkere yazılmış,

... Matbaanın 18/05/2021 tarihli cevabi yazısı ile davacı şirkete ait 2018 basım tarihli ...-... arası (10 cilt) faturanın, 2018 basım tarihli ...-... arası (20 cilt) sevk irsaliyesinin, 2018 basım tarihli ...-... arası(20 cilt) taşıma irsaliyesinin, Temmuz 2019 basım tarihli ...-... arası (10 cilt) faturanın, Eylül 2019 basım tarihli ...-... arası (20 cilt) taşıma irsaliyesinin taraflarınca basılmış olduğunun bildirildiği,

Nesil Matbaanın 11/06/2021 havale tarihli cevabi yazısı ile davacı şirkete ait Ekim 2017 basım tarihli ...-... arası (10 cilt) faturanın, Kasım 2017 basım tarihli ...-... arası (10 cilt) sevk irsaliyesinin, Kasım 2017 basım tarihli ...-... arası(10 cilt) taşıma irsaliyesinin, Eylül 2018 basım tarihli ...-... arası (10 cilt) faturanın, Eylül 2019 basım tarihli ...-... arası (20 cilt) taşıma irsaliyesinin, Kasım 2018 basım tarihli ...-... arası(50 cilt) taşıma irsaliyesinin taraflarınca basılmış olduğunun bildirildiği,

01/03/2022 tarihli cevabi yazı ile davacı şirkete ait 2016 yılı Seri A Sıra No:... -... nolu fatura basımının yapıldığının bildirildiği,

... Matbaanın 01/03/2022 tarihli cevabi yazısı ile 2016 yılında davacı şirket adına fatura basımının yapılmadığının bildirildiği,

İzmir ....Noterliğinin 01/06/2021 tarihli cevabi yazısı ile davacı şirketin 2017- 2018 hesap dönemlerine ait yevmiye defterleri ve 2019-2020 yıllarına ait envanter defterleri olmak üzere 4 adet defter onay işleminin yapıldığının bildirildiği,

İzmir ....Noterliğinin 11/01/2022 tarihli cevabi yazısı ile davacı şirketin 2016-2017 ve 2018 dönemlerine ait yevmiye, defter-i kebir ve envanter defterlerinin onay işlemlerinin yapıldığının bildirildiği anlaşılmıştır.

7-İzmir Vergi Dairesi Başkanlığı E-Yoklama Fişi, Sigorta Hizmet Listeleri, Fotoğraflar

8-Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı Kayıtları

Mahkememizce, Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı'na müzekkere yazılarak; ...

Vergi Kimlik numaralı davacı ...'nin 26/08/2022 tarihi itibariyla Vergi İnceleme Raporuna istinaden re'sen terk ettirildiği mükellefin bağlı olduğu Bornova Vergi Dairesi tarafından bildirildiğinden işleme dayanak olan vergi tekniği raporunun ve vergi suçu raporunun bir örneğinin Mahkememize gönderilmesi istenilmiş, İzmir Vergi Kaçakçılığı Denetim Daire Başkanlığının 25/06/2024 tarihli cevabi yazısı ekinde 06/12/2022 tarihli Vergi Tekniği Raporu ile Vergi Suçu raporunun bir örneğinin ibraz edildiği anlaşılmış, 06/12/2022 tarihli Vergi Suçu raporunun incelenmesinde;

...'nin 2017, 2018, 2019, 2020, 2021 ve 2022 hesap dönemi hesap ve işlemlerinin incelenmesi neticesinde, tanzim edilen 06/12/2022 tarihli Vergi Tekniği Raporunda tespit edilen hususların değerlendirilmesi sonucu, şirket yetkilisinin 2017, 2018, 2019, 2020, 2021 ve 2022 dönemi yasal defter ve belgelerini ibraz etmeyerek ve 2021 yılında sahte belge düzenleyerek, 213 VUK.

359/a-2 maddesinde yazılı gizleme ve 359/b maddesinde yazılı kaçakçılık suçunu işlediği, rapor değerlendirme komisyonunun mütalaasıyla İzmir Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyusunda bulunulması gerektiğinin rapor edildiği anlaşılmıştır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.

Davacı vekili, müvekkili Ticaret Sicil Müdürlüğünün Merkez ... sicil numarasında kayıtlı ... Apt. Bornova-İzmir adresinde faaliyet gösteren davacı şirkete ait 2015, 2016, 2017, 2018 yıllarına ait yevmiye defteri, kebir defteri, envanter defteri, 2015, 2016, 2017, 2018 yıllarına ait alış ve satış faturaları ve bu faturalara ait koçanlar ile 2015, 2016, 2017, 2018 yıllarına ait çek, senet ve diğer tahsilat ve tediye makbuzları ve bunlara ait koçanların A...

Bayraklı/İzmir adresinde faaliyet gösteren mali müşavir ... uhdesinde iken İzmir ilinde 30 Ekim 2020 tarihinde meydana gelen deprem sonrası müvekkilinin Mali Müşavirinin bürosunun bulunduğu ...

Merkezinin ağır hasarlı olduğundan İzmir Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü kararı ve 01/11/2020 tarihli Kaymakamlık oluru ile yıkımına karar verildiğinden müvekkili şirkete ait 2015, 2016, 2017, 2018 yıllarına ait yevmiye defteri, kebir defteri, envanter defteri, 2015, 2016, 2017, 2018 yıllarına ait alış ve satış faturaları ve bu faturalara ait koçanlar ile 2015, 2016, 2017, 2018 yıllarına ait çek, senet ve diğer tahsilat ve tediye makbuzları ve bunlara ait koçanların binanın enkazındaki molozlarla birlikte kaldırıldığından zayi olması nedeniyle zayi belgesi verilmesini mahkememizden talep etmiştir.

6102 Sayılı TTK 82/7 maddesinde, tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerin maddede öngörülen hallerde ziyaı halinde zayi belgesi verileceği düzenlenmiş, aynı maddenin 82/1-d maddesinde de, 64. maddenin birinci fıkrasına göre yapılan kayıtların dayandığı belgelerin, tacirin saklamakla yükümlü olduğu belgelerden olduğu öngörülmüş, Kanun'un 64/1 maddesinde de defter tutma yükümlülüğüne dair düzenlemelere yer verilmiştir.

6102 sayılı TTK'nın 82/7. maddesinde, bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgelerin yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğraması halinde, tacirin zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebileceği düzenlenmiş olup, maddede belirtilen 15 günlük süre hak düşürücü nitelikte olmakla, başlangıcı zıyaının öğrenildiği tarihtir.

Somut olayda, davacının iddiasına göre davaya konu 2015, 2016, 2017, 2018 yıllarına ait yevmiye defteri, kebir defteri, envanter defteri, 2015, 2016, 2017, 2018 yıllarına ait alış ve satış faturaları ve bu faturalara ait koçanlar ile 2015, 2016, 2017, 2018 yıllarına ait çek, senet ve diğer tahsilat ve tediye makbuzları ve bunlara ait koçanların 30/10/2020 tarihinde meydana gelen İzmir depreminde ağır hasar gören.../İzmir adresinde faaliyet gösteren mali müşavir ...'nun ofisi içerisinde kaldığı,

gerçekleşen bina yıkım işlemi sonrası zayi oldukları belirtilmiş ise de, 30.10.2020 tarihinde İzmir İlinde meydana gelen 6.6 büyüklüğündeki deprem nedeniyle özellikle Bayraklı İlçesinde çok sayıda binanın yıkıldığı ya da ağır hasar aldığı bilinen bir gerçek olup, davacı şirketin basiretli bir tacir olarak mali müşavirin bürosunda bulunan ticari defter ve belgelerinin akibetini derhal araştırması gerekmektedir. (İzmir BAM 11. HD'nin 2021/1295 E. 2021/1101 K. Sayılı karar ilamı)

Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü'nce yapılan hasar tespiti çalışmalarında, mali müşavirin ofisinin bulunduğu binanın riskli yapı olarak ... askı kodu ile acil yıkılacak şeklinde tespitinin yapıldığı, taşınmazın 01.11.2020 tarihinde yıkım olurunun alındığı, en geç 18.11.2020 tarihinde yıkılmak üzere 04.11.2020 tarihinde yıkım firmasına yer tesliminin yapıldığı ve yıkımının gerçekleştirildiği, her ne kadar Mahkememizce yıkımın gerçekleştirildiği tarih net olarak tespit edilememiş ise de binaya acil yıkılacak askı kodunun asıldığı,

davacı şirketin depremin üzerinden 3 ay geçmesinden sonra öğrenmiş olmasının hayatın olağan akışına ve basiretli tacir gibi davranma yükümlülüğüne uygun olmadığı, kaldı ki davacının basiretli tacir olarak ticari defter ve kayıtlarını işletmenin merkez adresinde muhafaza ile yükümlü olduğu, ancak davacı şirketin bu yükümlülüğe uymadığı, basiretli tacir gibi davranmadığı yönünde oluşan vicdani kanıya göre davanın reddine karar vermek gerekmiştir.

Katip ... · e-imzalı · Hakim ... · e-imzalı