İzmir 3. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/573 K.2025/545

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVACININ İSTEMİNİN ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Müvekili ile davalı arasında 30/04/2024 tarihinde 20-40-45 dorse tipi bir adet dorsenin alımına ilişkin satış sözleşmesi akdedildiğini, taraflar arasında akdedilen 30/04/2024 tarihli sözleşme ile belirlenen 20-40-45 dorse tipi bir adet dorsenin satımı karşılığında keşidecisi davacı müvekkil olan...

Bankası Karşıyaka Şubesi’ne ait ... seri numaralı 30/05/2024 vade tarihli, ... seri numaralı 27/07/2024 vade tarihli, ... seri numaralı 28/09/2024 vade tarihli ve ... seri numaralı 30/11/2024 vade tarihli çeklerin davalıya elden teslim edildiğini ve sözleşme uyarınca dorsenin teslim tarihinin 25/05/2024 olarak belirlendiğini, TTK'da düzenlenmiş olan kambiyo senedinden kaynaklanan hukuk davaları, mutlak ticari dava olup 30/04/2024 tarihli satış sözleşmesi ile belirlenen çeklerin, davalının "dorsenin teslimi edimini" yerine getirmeyerek müvekkil bakımından bedelsiz bırakılmasının mutlak ticari iş niteliğinde olduğunu,

satışta mutabık olunulan uyuşmazlık konusu dorsenin, teslim tarihinde (25/05/2024) müvekkiline teslim edilmediğini, müvekkilinin, davalı yan tarafından "parça temini bekleniyor", "parça imalatçısı ben değilim ki parçayı üretip dorseyi teslim edeyim" şeklindeki bahanelerle oyalandığını, bu süreçte müvekkilinin ilk keşide edilen ...

Bankası Karşıyaka Şubesi’ne ait... seri numaralı 30/05/2024 vade tarihli çek bedelini ödediğini, her ne kadar müvekilce ödeme yapılmışsa da gelinen son aşamada sözleşmede belirlenen teslim tarihinin üstünden yaklaşık iki ay geçmesine rağmen davalı yanca dorsenin teslim edilmediğini, dorsenin teslim edilmesine karşılık gelen çeklerin vadesinin gelmesi ve davalı yanın derhal haksız olarak icra kanalıyla çeklerin tahsiline gidebileceğinden ötürü, söz konusu çeklerin dava kesinleşinceye kadar ödenmemesi için çekler üzerinde ihtiyati tedbir kararı verilmesi bakımından Hukuk Muhakemeleri Kanununun ilgili 389.

Maddesi uyarınca... seri numaralı 27/07/2024 vade tarihli,... seri numaralı 28/09/2024 vade tarihli, ...ralı 30/11/2024 vade tarihli çekler bakımından ihtiyati tedbir talep olunarak bahse konu çeklere ödeme yasağı getirildiğini, İzmir...

Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...Karar numaralı kararı ile İhtiyati Tedbir Kararı verildiğini, İhtiyati Tedbir Kararı'nın (1) numaralı ara kararı uyarınca çeklerin bedelinin %20 oranında (105.000,00 TL) teminat mektubunun mahkeme veznesine sunulduğunu, akabinde, İzmir ... Asliye Ticaret Mahkemesince Türkiye ...

Bankası İzmir 1. Bölge Koordinatörlüğü Karşıyaka İzmir Şube Müdürlüğüne müzekkere yazılarak dava konusu çekler bakımından ödeme yasağı konulduğunu beyanla davanın kabulü ile müvekkilin borçlu olmadığının tespitine,...

Bankası Karşıyaka Şubesi’ne ait ... seri numaralı 30/05/2024 vade tarihli, ... seri numaralı 27/07/2024 vade tarihli,...seri numaralı 28/09/2024 vade tarihli,... seri numaralı 30/11/2024 vade tarihli toplam 650.000,00 TL tutarındaki çeklerin iptaline, dava sonuçlanıncaya kadar ...

Bankası Karşıyaka Şubesi’ne ait ... seri numaralı 27/07/2024 vade tarihli, ... seri numaralı 28/09/2024 vade tarihli,... seri numaralı 30/11/2024 vade tarihli toplam 525.000,00 TL tutarındaki çeklerin icra takibine konulmasını önlemek amacıyla İzmir ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...

Karar numaralı 17/07/2024 tarihli ihtiyati tedbir kararının ve ödeme yasağının devamına; talebin mahkemece yerinde görülmemesi halinde teminatsız ihtiyati tedbir kararı verilerek ödeme yasağının devamına ve ilgili bankaya müzekkere yazılmasına, müvekkili tarafından davalıya ödenen Halk Bankası Karşıyaka Şubesi’ne ait... seri numaralı 30/05/2024 vade tarihli çek bedelinin davalıdan tahsiliyle davacı müvekkile iadesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

DAVALININ SAVUNMASININ ÖZETİ

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle.

Müvekkil ile davacı taraf arasında Satış Sözleşmesi imzalandığını, sözleşmenin 5. Maddesinde teslimat masraflarının alıcıya ait olduğunun açıkça belirtildiğini, teslimin alıcının yükümlülüğü olduğunun açık olduğunu, müvekkil şirketin, teslimat için davacı tarafla görüşme sağladığında davacı tarafın teslim alma yükümlülüğünü yerine getirmediğini, teslimat masrafını ödemediğini, davacı tarafın sözleşmedeki yükümlülüklerini yerine getirmediğini, sözleşmenin 5. Maddesinde teslimatın stoğun müsait olması ve mal bedelinin satıcının hesabına geçmesinden sonra en kısa sürede yapılacağının belirtildiğini,

teslimatın stoğun müsait olması durumuna bağlanmış olup, kabul anlamına gelmemek kaydıyla malzeme stoklarında makul sayılabilecek gecikmeler yaşandığının varsayılması halinde dahi müvekkil şirketin sorumluluğunda olmadığını, haricen öğrenilene göre davacı tarafın başka bir şirketle anlaşma sağladığını, bu hususun davacı tarafın ticari defterlerinden ve sicil kayıtlarından da açıkça anlaşılacağını, söz konusu satış sözleşmesinin iki tarafa borç yükleyen bir sözleşme olup, müvekkil şirketin, sözleşmede üzerine düşen tüm yükümlülükleri yerine getirdiğini ancak davacı tarafın yükümlülüklerini yerine getirmediğini,

davacının kendi kusuruyla sebep olduğu durumdan hak iddia edemeyeceğini, kabul anlamına gelmemek kaydıyla, davacı tarafın sözleşmeyi feshettiği varsayıldığında dahi gerek davacı tarafın başka şirketle anlaşması gerekse davacı tarafın sözleşmenin 5. Maddesinde belirtilen hususlara aykırı davranması sebebiyle haklı sebeple feshetmemiş olduğunun açık olup, müvekkilin bu sebeple yapmış olduğu masraflar,

uğradığı zararların davacı taraftan tazmini gerekeceği için müvekkil şirketin davacı tarafa herhangi bir iade yükümlülüğünün bulunmadığını beyanla davanın reddi ile yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve beyan etmiştir.

DOSYANIN SAFAHATİ

Davacı vekilinin dava dilekçesi ile eldeki dava açılmadan evvel İİK md. 72/2 kapsamında İzmir ... ATM'nin... D.iş sayılı dosyasında verilen tedbir kararının devamına ilişkin talebi doğrultusunda Mahkememiz 02.09.2024 tarihli ara kararı kurularak, İzmir ... ATM'nin... D.İş sayılı dosyasından verilen ihtiyati tedbir kararının devamına, İzmir ... ATM'nin ...

D.iş sayılı dosyasında yatırılan teminatın dosyamız için baki olmak üzere ve iş bu talebin ileri sürülmesinden evvel karşı tarafça talep eden aleyhine konu çek sebebiyle takip başlatılmamış olmak kaydıyla Türkiye ... Bankası A.Ş. ...-Karşıyaka/İzmir şubesinin... numaralı, keşidecisi ... olan, 27/07/2024 keşide tarihli 175.000,00-TL tutarlı,... numaralı, keşidecisi... olan, 28/09/2024 keşide tarihli, 175.000,00 TL tutarlı ve Türkiye ...

Bankası A.Ş....-Karşıyaka/İzmir şubesinin ... keşidecisi... olan, 30/11/2024 keşide tarihli, 175.000,00 TL bedelli toplamda 525.000,00-TL bedelli 3 adet çek sebebiyle karşı tarafça talep eden aleyhine takip başlatılmaması, talep konusu çekler ile alakalı bankaya talep eden tarafından ibrazın yapılması halinde çeklerin ödenmemesi yönündeki tedbir kararının devamına dair karar verilmiştir.

Davacı vekili tarafından sunulan 15/10/2024 tarihli dilekçe ile kararın icrasına ilişkin talepte bulunulması üzerine Mahkememizce karar İzmir...İcra Müdürlüğünün ... sayılı takip dosyasına gönderilmiştir. Davalı vekilinin ihtiyati tedbire itirazı üzerine itirazın duruşmalı olarak değerlendirilmesine karar verilerek, 17.10.2024 tarihinde yapılan mürafaa duruşmasında ihtiyati tedbire itirazın reddine karar verilmiştir.

DELİLLER

1- Ticaret Sicil Müdürlüğü kayıtları

Davalı şirketin en son sicil kaydı celp edilerek dosya arasına alınmıştır.

2-Vergi Dairesi kayıtları

Davacının tacir araştırmasına yönelik Yamanlar Vergi Dairesine yazılan müzekkereye verilen 09.09.2024 tarihli cevabi yazı ile davacının gerçek usulde ticari kazanç mükellefi olduğu, 2019, 2020 takvim yıllarında işletme esasına göre, 2021, 2022, 2023 takvim yıllarında bilanço esasına göre defter tuttuğu bildirilmiş, yıllık gelir vergisi beyannameleri ile vergi levhalarının yazı ekinde ibraz edildiği anlaşılmıştır.

3-Taraflar arasında akdedilen 30.04.2024 tarihli sözleşme

4-Dava konusu çekler

5-Banka kayıtları

Mahkememizce dava konusu edilen çeklerin ibraz edilip edilmediği, ibraz edilmiş ise kim tarafından ibraz edildiği ve ödeme olup olmadığı ile keşidecisinin kim olduğu hususlarında Türkiye... Karşıyaka-İzmir şubesine yazılan müzekkereye verilen 11.09.2024 tarihli cevabi yazı ile ... ' in ...no.lu hesabında izlenen,

- ... seri no.lu 30.05.2024 keşide tarihli 125.000 TL tutarlı çekin ,...Bank A. Ş. aracılığı ile elektronik ortamda 30.05.2024 tarihinde ibraz edilmiş olup, çek bedelinin ödendiği,

-... seri nolu 27.07.2024 keşide tarihli 175.000 TL tutarlı çekin,... Bankası A.Ş. aracılığı ile elektronik ortamda 29.07.2024 tarihinde ibraz edilmiş olup, mahkeme kararı olan çek koduyla işlem gördüğünden çek bedelinin ödenmediği,

... seri no.lu çekin, sistemde ihtiyadi tedbir olarak izlenmekte olup, yazı tarihi itibariyle çekin şubeye ibrazına ilişkin herhangi bir kayda rastlanılmadığı,

-... seri no.lu, 175.000 TL tutarlı çekin 27.05.2024 tarihinde...Lastik Otomotiv Taşımacılık Gıda İnşaat San, firması tarafından ibraz edilmiş olup, İzmir ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin...ı ödemenin durdurulması yönündeki kararı gereği çek bedelinin ödenmediği, bildirilmiştir.

6- İzmir... İcra Müdürlüğü'nü...esas sayılı dosyası

Uyap üzerinden celp getirtilerek dosyamız arasına alınan dosyanın incelenmesinde; alacaklısının ... Faktoring A.Ş., borçluların...Grup Lojistik San. Ve Tic. Ltd. Şti., ... ve... olduğu, 15.10.2024 tarihinde İzmir...ATM nin... D.iş sayılı dosyasında alınan haciz kararı üzerine kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile başlatılan takipte 175.000,00-TL miktarlı 28.09.2024 tanzim tarihli 30.09.2024 ödeme tarihli... seri numaralı çek dayanak gösterilerek 175.000,00-TL asıl alacak olmak üzere ihtiyati haciz vekalet ücreti, işlemiş faiz, komisyon, çek tazminatı ,ihtiyati haciz dava masrafları olmak üzere toplam 201.107,80-TL alacağın tahsilinin talep edildiği, takibin kesin hacze dönüştüğü anlaşılmıştır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, İİK'nın 72/2 hükmü uyarınca icra takibinden önce açılan menfi tespit istemine ilişkin olup, talep konu edilen çeklerden... Bankası Karşıyaka Şubesi’ne ait... seri numaralı 30/05/2024 keşide tarihli 125.000,00-TL bedelli çek ödenmiş olduğundan istirdatı istemine ilişkindir.

Taraflar arasındaki uyuşmazlık, taraflar arasında akdedilen 30/04/2024 tarihli satış sözleşmesine konu dorsenin davalı tarafından davacıya teslim edilip edilmediği, davacının teslim alma yükümlülüğünü ihlal edip etmediği, davacı tarafından sözleşme sebebiyle davalıya verilen muhatap bankası... Bankası A.Ş. Karşıyaka Şubesi olan... seri numaralı 30/05/2024 tarihli 125.000,00-TL bedelli,... seri numaralı 27/07/2024 tarihli 175.000,00-TL bedelli, ... seri numaralı 28/09/2024 tarihli 175.000,00-TL bedelli ve ... seri numaralı 30/11/2024 tarihli 175.000,00-TL bedelli çekler sebebiyle davalıya borçlu olup olmadığı noktalarında toplanmaktadır.

Taraflar arasında 30.04.2024 tarihli satış sözleşmesinin akdedildiği, sözleşmenin kapsamında bir adet dorsenin davalı tarafında davacıya 650.000-TL bedel mukabilinde satımı konusunda anlaşmaya varıldığı, sözleşmede ödemelerin 30.05.2024 tarihinde 125.000-TL çek, 25.07.2024 tarihinde 175.000-TL çek, 25.09.2024 tarihinde 175.000-TL çek ve 25.11.2024 tarihinde 175.000-TL çek olarak yapılacağının kararlaştırıldığı görülmektedir.

Davacı tarafça sözleşme kapsamında davalıya teslim edilen 30.05.2024 tarihli ...seri numaralı 125.000-TL miktarlı çek, 27.07.2024 tarihli... seri numaralı 175.000-TL miktarlı çek, 28.09.2024 tarihli ... seri numaralı 175.000-TL miktarlı çek ve 30.11.2024 tarihli ...seri numaralı 175.000-TL miktarlı çekin sözleşmeye konu dorsenin davalı tarafından teslim edilmemesi sebebiyle bedelsiz kaldığından bahisle bu çekler sebebiyle davalıya borçlu olunmadığının tespiti talep edilmektedir.

Davaya konu çeklerin sözleşme kapsamında davalı yana teslim edildiği sabittir. Davalı yan sözleşme ilişkisini ikrar ederek davacı ile sözleşme konusu dorsenin teslimi konusunda görüşme sağlanmış ise de davacının teslim alma yükümlülüğünü ihlal ettiği, sözleşmenin 5. maddesinde öngörülen teslimat masraflarını ödemediği savunulmuştur.

Taraflar arasında akdedilen sözleşme incelendiğinde sözleşmeye konu malın teslimi hususunda ihtilafsız bir tarih kararlaştırılmadığı görülmektedir. Alacaklının temerrüdünün gerçekleşebilmesi için ifanın usulü dairesinde önerilmesi ve alacaklının bu ifa önerisini haklı bir neden olmaksızın reddetmiş olması gerekir. Yine alacaklının temerrüdünün varlığının kabulü halinde de TBK 107 maddesine göre; borçlu, hasar ve giderleri alacaklıya ait olmak üzere, teslim edeceği şeyi tevdi ederek borcundan kurtulabilir. Tevdi yerini, ifa yerindeki hâkim belirler. Bununla birlikte ticari mallar, hâkim kararı olmadan da bir ardiyeye tevdi edilebilir.

Somut uyuşmazlıkta, ispat yükünü üzerine alan davalı taraf davacının teslim alma yükümlülüğünü yerine getirmediği iddiasının ispatına elverişli herhangi bir delil sunmamış, malın teslimi için ihtarda bulunduğu yönünde bir vakıa da ileri sürmemiştir.

Davalı yanın cevap dilekçesinde yemin deliline başvurduğu anlaşılmakla davalıya yemin deliline dayanıp dayanmayacakları, dayanacaklar ise yemine konu vakıaları bildirmesi hususunda HMK md. 228 uyarınca ihtarlı tebligat çıkarılmış ise de, davalının usulüne uygun olarak yapılan tebligata cevap vermediği görüldüğünden davalının yemin deliline dayanmaktan vazgeçmiş sayılmasına karar verilmiştir.

Açıklanan tüm bu hususlar kapsamında davacının sübut bulan davasının kabulüne, davacının ...Bankası Karşıyaka Şubesi’ne ait... seri numaralı 30/05/2024 keşide tarihli 125.000,00-TL bedelli,... seri numaralı 27/07/2024 keşide tarihli 175.000,00-TL bedelli,... numaralı 28/09/2024 keşide tarihli 175.000,00-TL bedelli, ... seri numaralı 30/11/2024 keşide tarihli 175.000,00-TL bedelli çekler sebebiyle davacının davalıya borçlu olmadığının tespitine karar verilmiştir.

Ayrıca, davaya konu çeklerin dava dışı üçüncü kişilere ciro edildiği anlaşıldığından çeklerin iptaline karar verilmemiştir.

İİK 72/6. maddesinde, "borçlu menfi tspit davası zımnında tedbir kararı tedbir kararı almamış ve borç da ödenmiş olursa davaya istirdat davası olarak devam edilir." hükmüne yer verilmiş olmakla dosya arasına celp edilen banka kayıtlarından... Bankası Karşıyaka Şubesi’ne ait ... seri numaralı 30/05/2024 keşide tarihli 125.000,00-TL bedeli çekin bedeli ödenmiş olduğu anlaşılmakla bu çek yönünden 125.000,00-TL çek bedelinin davalıdan istirdadı ile davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

Katip ... ¸ · E imza Hakim... · ¸eimza