İzmir 3. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/591 K.2025/229

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Özel Sigorta Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVACININ İSTEMİNİN ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

Müvekkil şirkete ait ... plakalı aracın ... acente numaralı, ... poliçe numaralı davalı ... nezdinde düzenlenen kasko poliçesi kapsamında teminat altında olduğunu, ... plakalı aracın 04.11.2023 tarihinde, İzmir İli Karabağlar ilçesinde yağmur suyu içerisinde kaldığını ve stop ettiğini, gerçekleşen hasara istinaden müvekkil tarafından sigorta şirketine "Hasar Beyannamesi" yazıldığını ve araçta oluşan zararın kasko poliçesi kapsamında giderilmesinin talep edildiğini, araçta davalı ... tarafından "çekme belgeli pert" işlemi uygulandığını, görevlendirilen eksperin, ...

Otomotiv Tic. San. A.Ş.

De aracı incelediğini, ... sayılı kasko hasar dosyasında aracın piyasa değerinin 1.920.000,00-TL olduğunu ve sovtaj bedelinin 910.000,00-TL olduğunu belirterek raporunu kapattığını, şirketin tam ziya hasar mutabakatname, temlikname ve ibraname formu ile aracın sovtajını şirket tarafından belirlenen ihale alıcısına bırakıldığını ve satıldığını, davalı ... tarafından müvekkiline gönderilen ibraname ve mutabakatnamenin altına "Kaza nedeni ile doğabilecek tüm zararlardan dolayı ibra ettiğimi" şeklinde ibare eklenerek müvekkilin iradesinin sakatlanmaya çalışıldığını,

ilgili mutabakatnamenin imzalanmaması veya altına şerh düşülmesi halinde ödemenin yapılamayacağının iletildiğini, müvekkilinin ödemeyi alırken hiçbir piyasa araştırması yapamadan; şirketin dayatmış olduğu verilere güvenerek mutabakatı imzaladığını, mutabakatın imzalanmasına müteakiben yapmış olduğu piyasa araştırmasında kendi aracıyla aynı özellikteki araçlarla arasında yaklaşık 300.000,00-TL fark olduğunu gördüğünü,

sigorta şirketine ilk imzaladığı ibraname ve mutabakatı kabul etmediğini gösteren yazı gönderdiğini ancak sigorta şirketi tarafından daha önceden 11/01/2024 tarihinde yapılan 1.010.000,00-TL tutarındaki ödemeye ek olarak başkaca hiçbir ödeme yapılmadığını, dava dilekçesi ekinde sunulan ... Sigorta Ekspertiz Hiz. Ltd.

Şti. tarafından alınan kıymet takdiri ekspertiz raporunda aracın ortalama piyasa rayiç değerinin 2.250.000,00-TL olduğunun hesaplandığını, sovtaj bedelinin, sigorta şirketi tarafından ihale usulüyle belirlendiği için sovtaj bedeline ilişkin bir itirazın olmadığını ancak sigorta şirketi tarafından aracın piyasa rayiç bedeli düşük olarak hesaplandığından dolayı belirlenen piyasa rayiç bedeline itirazlarının olduğunu beyanla davada gerçek zarar belirlendiğinde HMK 107/2'ye göre arttırılmak üzere ve davalı ... şirketinin irade sakatlaması sonucu aşırı yararlanma yaptığı ilk imzalanan mutabakatnamenin geçersiz olduğunun kabulüyle;

şimdilik 100,00-TL bakiye pert hasar bedelinin temerrüt tarihinden itibaren işleyecek olan avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, 1.440,00-TL kıymet takdiri ekspertiz ücretinin yargılama gideri olarak davalıdan tahsiline, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Dava değerinin belirlenmesi: Davacı vekili 14/01/2025 havale tarihli dilekçesi ile dosyaya ibraz edilen bilirkişi raporu sonrasında dava dilekçesi ile 100-TL olarak talep ettikleri bakiye hasar tazminat alacağını 195.000,00-TL ye arttırıklarını beyan etmiş, talebe ilişkin harç ikmal edilmiştir.

DAVALININ SAVUNMASININ ÖZETİ

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle.

Talep miktarını belirleyebilecek olan davacının, belirsiz alacak davası ve/veya kısmi dava açmakta hukuki yararı bulunmadığından dolayı davanın dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verilmesi gerektiğini, fazlaya ilişkin hakların saklı tutulmasının yalnızca alacağın davaya konu edilen kısmı için zamanaşımını kesip, saklı tutulan kısım için ise zamanaşımını kesmeyeceğini, ayrıca işbu davanın 2 yıllık zamanaşımına tabi olduğunu, kabul anlamına gelmemek kaydıyla, kısmi alacak davası şeklinde yapılan işbu davanın mahkemece kabulü halinde; ıslah yapılması halinde, ıslah tarihi itibariyle zamanaşımının dolmasına bağlı olarak;

işbu tarih itibariyle kısmi alacağa ilişkin olarak zamanaşımı itirazında bulunduklarını, davacının mutabakatnameyi imzalamadan önce aracın piyasa rayiç değerine ulaşabileceğinin açık olduğunu, teknolojinin her geçen gün geliştiği ve her insanın kolaylıkla ve saniyeler içinde her şeye internet üzerinden ulaşabildiği göz önüne alındığında;

konut/araç/eşya kiralama-satma sitesi olan "..." ve sair internet sitelerinden kolaylıkla aracının piyasa rayiç değerine ulaşabileceğini, davacı tarafın iddialarına ilişkin herhangi bir somut delil sunmadığı gibi bu durumu aşırı yararlanma olarak nitelendirmesinin kabulünün mümkün olmadığını, rayiç bedel hesaplaması yaparken aracın geçmişte yaşadığı hasarlar, aracın ortalama piyasa değeri, varsa hasar gören parçalar ve bunların araçtaki değerleri ve sair birçok kriterin göz önünde bulundurulduğunu, buna yönelik ileriye dönük herhangi bir hukuki talebinin olmayacağına dair de mutabakatname yazısının da davacı asil tarafından imzalandığını,

ayrıca davacının mutabakatnameye karşı da dava aşamasına kadar hiçbir şekilde itiraz etmediğini ve mutabakatnamenin iptali içinde herhangi bir başvuruda bulunmadığını, müvekkil sigorta şirketinin, yaptığı ödeme ile poliçeden kaynaklanan tüm sorumluluğunu yerine getirdiğini, müvekkili şirketin davacıya karşı herhangi bir tazminat sorumluluğu kalmadığından davanın reddi gerektiğini, Eksper raporu ve ilanlar incelendiğinde, ilgili aracın hasarsız piyasa rayiç değerinin 1.920.000,00 TL civarında olduğunun görüleceğini, müvekkili şirketin herhangi bir temerrüdü söz konusu olmadığından müvekkil şirketin faiz sorumluluğunun bulunmadığını,

ekspertiz ücretinin poliçe teminatı kapsamında olmadığını, keyfi olarak yaptırılarak talep edilen ekspertiz ücretinin makul gider olarak kabulünün mümkün olmadığını beyanla davanın öncelikle esasa girilmeksizin usuli itirazlar doğrultusunda usulden reddine, aksi halde esastan reddine,

yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve beyan etmiştir.

DELİLLER

1- Davalı ... nezdindeki hasar dosyası

Davalı ... tarafından ... nolu Ticari Genişletilmiş kasko sigorta poliçesi ile hasar dosyası Mahkememize sunulmuş, ... no.lu hasar dosyası kapsamında hasar ve tazminat tespiti için sigorta eksperinden alınan 05/01/2024 tarihli ekspertiz raporuna göre; Araçta 04.11.2023 tarihinde meydana gelen hasarın onarımı için tespit edilen yedek parça kalemleri ile ulaşılan hasar onarım bedelinin aracın onarımının ekonomik olmayacağı, araçta yedek parça ve işçilik olmak üzere toplam 1.214.969,47-TL hasar meydana geldiği, aracın piyasa değerinin 1.920.000,00-TL, sovtaj değerinin ise 910.000,00-TL olarak belirlendiği, raporun çekme belgeli olarak kapatıldığı anlaşılmış,

Taraflar arasında akdedilen 15.12.2023 tarihli tam ziya hasar mutabakatname, temlikname ve ibraname formu ile sigorta şirketi tarafından poliçenin pert araç klozu dikkate alınarak belirlenen 1.920.000,00-TL araç rayiç değeri üzerinden davacı tarafça aracın sovtajının belirlenen ihale alıcısına bırakıldığı ve satıldığı, ihale alıcısı tarafından sovtaj ödemesinin 12/01/2024 tarihinde davacıya yapıldığı, 1.010.000,00-TL hasar ödemesinin 11/01/2024 tarihinde davalı ... tarafından davacıya yapıldığı anlaşılmış, ödemeye ilişkin dekontlar dosyaya ibraz edilmiştir.

2- Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi kayıtları

Dava konusu 04.11.2023 tarihli olay sebebiyle pert total işlemine tabi tutulduğu belirtilen ... plakalı aracın dava konusu trafik kazasından önceye ilişkin hasar kaydının bulunup bulunmadığı hususunda Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezine yazılan müzekkereye verilen cevaptan dava konusu aracın 04.11.2023 tarihli olay öncesinde hasar kaydının bulunmadığı anlaşılmıştır.

3-Tam ziya hasar mutabakatname, temlikname ve ibraname formu

4-Ekspertiz Raporu ve Hizmet bedeli faturası

Davacı tarafça ...Ekspertiz Hizmetleri Ltd. Şti.'den aldırılan ve dosyaya delil niteliğinde ibraz edilen kıymet takdirinin tespitine ilişkin 27/02/2023 tarihli uzmanlık raporunda; ... plaka sayılı aracın 04.11.2023 tarihli olay öncesi ortalama piyasa rayiç değerinin 2.250.000,00-TL olduğu tespitlerinin yapıldığı, rapor ücreti faturasının ibraz edildiği anlaşılmıştır.

5-Bilirkişi raporu

Mahkememizce. dosyada bulunan bilgi ve belgeler ile davalı ... şirketinin ekspertiz raporu da değerlendirilerek, rapordan ayrışılan kısımlar var ise ayrışma sebebinin ne olduğunun da açıklanmak suretiyle davacıya ait aracın kaza tarihi itibariyle rayiç bedelinin ve aracın tamir bedelinin ne kadar olduğu, aracın tamirinin ekonomik olup olmadığının, aracın pert-total işlemi gerektirip gerektirmediği, Araç pert-total gerektiriyor ise (aracın hurdasının davacıda olduğu gözetilerek) aracın kaza tarihindeki ikinci el piyasa rayiç değerinden sovtaj bedeli mahsup edilerek gerçek zarar miktarının belirlenmesi,

şayet onarımı mümkün ise onarım bedelinin miktarı hususlarında araç hasarları konusunda uzman Makine Mühendisi bilirkişiden aldırılan 06/01/2025 havale tarihli raporda. Dosya kapsamında mevcut hasarlı fotoğrafların incelenmesi neticesinde davaya konu aracın giriş basamaklarına kadar su içerisinde kaldığının anlaşıldığı,

... plaka sayılı aracın 04.11.2023 riziko tarihi itibarıyla ikinci el piyasa rayicinin ortalama olarak 2.115.000,00 TL. mertebesinde olduğu, hasar onarım bedeli göz önüne alınarak Yargıtay içtihatları uyarınca tamirinin ekonomik onarım limitlerini aştığı, tamirinin ekonomik olmadığı, sigorta şirketi tarafından ihale usulüyle belirlenen 910.000,00 TL. sovtaj bedelinin uygun ve makul olduğundan bu bedele iştirak edildiği, aracın 04.11.2023 riziko tarihi itibarıyla ikinci el piyasa rayicinin ortalama olarak 2.115..000,00 TL. olduğu, dolayısıyla davacının aracında meydana gelen gerçek zararın piyasa rayiç değeri ve sovtaj değeri arasındaki fark olan (2.115.000,00 TL- 910.000,00 TL) =1.205.000,00 TL. olarak hesaplandığı,

Davalı ... Sigorta A.Ş. Nin ... plaka sayılı aracın ... numaralı poliçesi kapsamında, düzenleme tarihi itibarıyla Ticari Genişletilmiş Kasko Sigorta Poliçesi (Kasko Sigortasını) tanzim eden şirket olup, davaya konu araçta meydana gelen zararı sigortacısının sorumluluk riski ve K.T.K 85/1 ve 91 kapsamında 1.205.000,00 TL olarak hesaplanan gerçek zarar bedelinden, poliçe limitiyle sınırlı sorumlu olduğu, davalı ... şirketin 11.01.2024 tarihinde 1.010.000,00 TL. hasar onarım bedeli ödemesi yapmış olması nedeniyle (1.205.000,00 TL- 1.010.000,00 TL.) = 195.000,00 TL. olarak hesaplanan bakiye hasar onarım bedelinden sorumlu olduğu, rapor edilmiştir.

UYUŞMAZLIK

Dava, yağmur suyu hasarı sebebiyle pert total işlemine tabi tutulan araca ilişkin bakiye zararın tazmini istemine ilişkindir. Taraflar arasındaki uyuşmazlık; 04/11/2023 tarihinde meydana gelen yağmur suyu (sel) hasarı sebebiyle davacının aracında meydana gelen hasar bedelinin ne kadar olduğu, davalı İMMS şirketi tarafından davacıya yapılan ödemenin davacının gerçek zararını karşılayıp karşılamadığı, davacının aracının rayiç bedelinin davalı ... tarafından yanlış tespit edilip edilmediği, davacının tazminat miktarına ilişkin yetersiz ödeme iddiası ile bakiye hasar bedelinin tazmini talebinin yerinde olup olmadığı noktalarında toplanmaktadır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Zamanaşımı def'i yönünden;

2918 Sayılı KTK'nun 109/2 maddesinde" Motorlu araç kazalarından doğan maddi zararların tazminine ilişkin talepler, zarar görenin, zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak iki yıl ve herhalde, kaza gününden başlayarak on yıl içinde zamanaşımına uğrar." hükmü yer almaktadır. Eldeki davada, davaya konu olayın 04/11/2023 tarihinde meydana geldiği, dolayısıyla 07/09/2024 olan dava tarihi itibariyle zamanaşımı süresinin dolmadığı anlaşıldığından davalı ... vekilinin zamanaşımı def'inin reddine karar verilmiştir.

Davalı ... Sigorta A.Ş. vekili tarafından davacının değer artırım dilekçesinin tebliği üzerine sunulan beyan dilekçesinde de zamanaşımı definde bulunulmuş olup elde davanın niteliğinin belirsiz alacak davası olduğu sabit görülmekle, belirsiz alacak davasının açılması ile tüm alacak için zamanaşımı süresi kesilmiş olmaktadır. Dolayısıyla belirsiz alacak davasında ıslah değil alacağın belirli hale getirilmesi hali mevcut olup yapılan bu arttırım da zamanaşımına tabi değildir.

Davanın esası yönünden;

Davaya konu olayın, davacı ... ürünleri Nakliye Otomotiv Sanayi ve Ticaret Limited Şirketine ait ... plaka sayılı aracın 04/11/2023 tarihinde meydana gelen yağmur (sel) suları nedeniyle giriş basamaklarına kadar su içerisinde kalarak hasarlanması neticesinde meydana geldiği, davaya konu ... plakalı aracın ... numaralı Ticari Genişletilmiş kasko sigorta poliçesi ile 21/10/2023-21/10/2024 tarihleri arasında geçerli olmak üzere davalı ... nezdinde kasko poliçesi ile sigortalı olduğu anlaşılmaktadır.

Yukarıdaki izah şeklinde meydana gelen olayda, davacıya ait ... plakalı aracın hasar gördüğü, davalı ... tarafından açılan hasar dosyası kapsamında eksper tarafından tanzim edilen ekspertiz raporu doğrultusunda aracın ağır hasarlı olduğu kabul edilerek dosyaya ibraz edilen dekontlardan da anlaşıldığı üzere davalı ... tarafından hasar dosyası kapsamında taraflar arasında akdedilen 15/12/2023 tarihli tam ziya hasar mutabakatname,

temlikname ve ibraname formu ile poliçenin pert araç klozu dikkate alınarak belirlenen 1.920.000,00-TL araç rayiç değeri üzerinden davacı tarafça aracın sovtajının belirlenen ihale alıcısına bırakıldığı ve satıldığının mutabakat altına alındığı, sigorta şirketi tarafından ihale yoluyla belirlenen 910.000,00-TL sovtaj ödemesinin ihale alıcısı tarafından 12/01/2024 tarihinde davacıya yapıldığı, davalı ... tarafından 1.010.000,00-TL tam zayi araç rayiç bedel sorumluluğu ödemesinin davacıya 11/01/2024 tarihinde yapıldığı;

aracın hasarlanmasına sebep olan olayın teminat süresi içinde meydana geldiği tespit edilmiş olmakla Mahkememizce aldırılan denetime ve hüküm kurmaya elverişli bilirkişi raporunda aracın kazadan önceki ikinci el piyasa rayiç değerinin Yargıtay içtihatları doğrultusunda, yetkili satış ve servis bayilerde yapılan inceleme ve araştırmalar, ikinci el araç alım - satımı yapan veya aracılık eden firmaların ülkemizde en çok rağbet edilen internet siteleri ikinci el araç satış ilanları ve piyasa koşullarında yapılan inceleme ve araştırmalar sonucunda aracın, marka, model, tipi, km.si, yakıt cinsi, vites türü, kullanım şekli, kullanım süresi,

kullanılmışlık düzeyi, yıpranma durumu, aracın dava konusu kaza öncesinde hasar kaydının bulunmaması ve ayrıca pazarlık payı da dikkate alınarak 2.115.000,00-TL olarak tespit edildiği; sovtaj değerinin ise 910.000,00-TL olduğu, buna göre Yargıtay kararları doğrultusunda olay sonrası oluşan hasar miktarının, araç rayicinin %50'sini aşması nedeniyle tamirinin ekonomik olmadığı, aracın mevcut hali ile pert-total işlemine tabii tutulması gerektiği, bu surette aracın kaza tarihindeki piyasa rayiç değerinden (2.115.000,00-TL) aracın sovtaj değeri (910.000,00-TL) mahsup edildiğinde davacının gerçek zararının 1.205.000,00-TL olduğu,

davalı ... tarafından davacıya yapılan 1.010.000,00-TL tutarındaki ödeme mahsup edildiğinde davacının bakiye tazminat alacağının 195.000,00-TL olduğu tespit edilmiştir.

KTK'nun 111. maddesi uyarınca tazminat miktarlarına ilişkin olup da yetersiz veya fahiş olduğu açıkça belli olan anlaşmalar veya uzlaşmalar yapıldıkları tarihten itibaren 2 yıl içinde iptal edilebilirler. Anılan bu hükümden yararlanmak için ibra belgesinin iptalinin açıkça ve ayrıca istenmesine gerek olmayıp, dava sırasında bu husus ileri sürülebileceği gibi, yapıldığı tarihten itibaren 2 yıl içinde hükümlerinin kabul edilmediğine ilişkin bir irade açıklaması da yeterlidir. Yasada belirtilen 2 yıllık süre hak düşürücü süre olup, mahkemece re'sen dikkate alınması gerekir.

Somut olayda; olay nedeniyle davalı tarafından davacıya poliçe hükümleri gereğince 11/01/2024 tarihinde ödeme yapılmış ve taraflar arasında 15/12/2023 tarihli ibraname imzalanmıştır. Eldeki davanın 07/09/2024 tarihinde açılmış olmasına göre, KTK 111. maddede öngörülen 2 yıllık hak düşürücü süre içinde davanın açıldığı ve dava dilekçesinde aracın piyasa rayiç değerinin düşük hesap edildiğinden bahisle ibranamenin iptaline dair irade açıklanmıştır.

Bu durum karşısında hüküm kurmaya ve denetime elverişi güncel içtihatlara uygun olarak düzenlenen bilirkişi raporunda tespit olunan 195.000,00-TL bakiye hasar bedeli tazminatın temerrüt tarihi olarak takdir edilen davacı tarafından davalı ... şirketine yapılan bakiye hasar bedelinin tazmini hakkındaki başvuruya ilişkin davalı tarafından verilen red cevabı tarihi olan 31/03/2024 tarihinden itibaren sigortalı aracın hususi araç vasfı da gözetilerek işleyecek yasal faizi ile davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar vermek gerekmiştir.

(Mahkememiz 13/02/2025 tarihli celsesinde açıklanan kısa kararda sehven maddi hata sonucu temerrüt tarihi belirtilmemiş ise de, ilgili husus açık maddi hata niteliğinde görülmekle gerekçeli karar yazımı aşamasında söz konusu maddi hata düzeltilmiştir.)

Davacının talep konusu ettiği 1.440,00-TL kıymet takdir ekspertiz (bilirkişi) raporu ücreti makul olmakla, talebin yargılama giderleri kısmında hüküm altına alınmasına karar verilmiştir.

Katip ... e-imzalı Hakim ... e-imzalı