İzmir 3. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/31 K.2025/251

Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVACININ İSTEMİNİN ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

Müvekkilinin .../İzmir adresinde Black Sokak isimli işletme ile tekstil imalatı ve depolaması işi ile iştigal olduğunu, müvekkil firmaya ait ".../İzmir" adresindeki fabrikada müvekkilin iradesi dışında meydana gelen yangın sebebiyle ticari işletmesinin büyük bir yıkıma uğradığını, bunun yanında bazı resmi evrak ve ticari defterlerin de kullanılamaz hale geldiğini, 12/12/2024 tarihinde çıkan yangın nedeni ile fabrikanın tamamen yanarak küle döndüğünü, tamamen kullanılamaz hale geldiğini, fabrika içerisinde yer alan karar defterleri, ticari defterler, senetler, 2021 Yılı Yevmiye Defteri, Defteri Kebir, Envanter Defteri,

2021 Yılının Faturalarına İlişkin dosyalar, İşyeri Özlük Dosyaları vs tüm belgelerin zayi olduğunu, kullanılamaz hale gelen resmi evrak ve ticari defterlerin tespiti için İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı İtfaiye Dairesi Başkanlığından söndürme işleminin sonundaki hasar durumunu gösteren yangın raporunun talep edildiğini, kullanılamaz hale gelen resmi evrak ve ticari defterlerin tespitinin bu belgede yapıldığını, müvekkilinin, yangına konu adreste bulunan ... numaralı adreste beraber çalıştığı ve fason işini yapmakta olan, fason olarak faaliyet gösteren ... isimli şahsa kullanması için verdiğini,

... numaralı adresin ... adlı şahsa ait olduğunu ve onun kullanımında olduğunu, işbu adresteki çalışanların da...in kendi personeli olduğunu, müvekkili şirket yetkisi ...' un, olay günü 19:26 sıralarında işyerinde çalışmakta olan ... isimli şahıs tarafından arandığını ve kendisine yangın çıktığının bildirildiğini, müvekkilinin adrese vardığında işyerinin atölye kısmının yandığını gördüğünü, atölyenin yanındaki kumaş deposu ve kesimhane olarak kullandıkları kısma kadar alevlerin ulaştığını, yangının giderek büyüyerek tüm fabrikanın alev alarak küle döndüğünü, yaşanan yangın nedeni ile,

yaklaşık olarak 25 ton kumaş, sayısı belirsiz dikilmiş hazır ürün, bilgisayarlar, kat atma masası, tekstil makinelerinin zarar gördüğünü, müvekkili tarafından 13/12/2023 tarihinde İzmir Cumhuriyet Başsavcılığı'na yaşanan yangın ile ilgili şikayete bulunulduğunu beyanla müvekkili firmaya ait fabrikanın tamamen yanmış olması nedeni ile zayi olan tüm belgelerin zayi olduğunun tespiti ile zayi belgesinin verilmesini talep ve dava etmiştir.

DELİLLER

1-İzmir Ticaret Sicil Müdürlüğü Kayıtları Davacı ...nin sicil kayıtları İzmir Ticaret Müdürlüğünden celp edilerek dosya arasına alınmıştır. İzmir Ticaret Sicil Müdürlüğünün cevabı yazısının incelenmesinden, Merkez ... sicil numarasında kayıtlı ...nin faal olduğu, adresinin ...- İzmir olduğu, sicile tescil tarihinin 01/02/2021 olduğu, münferiden temsile yetkilisi ve tek hissedarının ... olduğu, Mahkememiz ...Esas sayılı konkordato dosyasında verilen 21/03/2025 tarihli ara karar ile borçlu davacı şirket hakkında 21.03.2025 tarihinden itibaren 1 yıllık kesin mühlet kararı verildiği anlaşılmıştır. 2-İBB İtfaiye Dairesi Başkanlığının ... nolu Yangın raporu 3-SGK kayıtları

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.

Davacı vekili, davacı şirketin karar defterleri, ticari defterleri, senetler, 2021 Yılı Yevmiye Defteri, Defteri Kebir, Envanter Defteri, 2021 Yılının Faturalarına İlişkin dosyalar, İşyeri Özlük Dosyaları vs tüm belgelerin .../İzmir adresindeki fabrikasında 12/12/2024 tarihinde çıkan yangında tamamen yanarak zayi olması nedeniyle zayi belgesi verilmesini mahkememizden talep etmiştir.

6102 Sayılı TTK 82/7 maddesinde, tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerin maddede öngörülen hallerde ziyaı halinde zayi belgesi verileceği düzenlenmiş, aynı maddenin 82/1-d maddesinde de, 64. maddenin birinci fıkrasına göre yapılan kayıtların dayandığı belgelerin, tacirin saklamakla yükümlü olduğu belgelerden olduğu öngörülmüş, Kanun'un 64/1 maddesinde de defter tutma yükümlülüğüne dair düzenlemelere yer verilmiştir.

Bilindiği üzere TTK'nın 82/7. maddesinde; "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir." hükmüne yer verilmiştir.

Söz konusu hükümde "yangın, su baskını, veya yer sarsıntısı gibi bir afet sebebiyle" defter ve belgelerin ziyaa uğramasından söz edildiği dikkate alınarak, sınırlayıcı bir düzenleme yapılmadığı kabul edilmelidir. Bu nedenle hükümdeki "gibi" sözcüğünden de anlaşılacağı üzere, tacirin elinde olmayan benzer olaylar da maddenin kapsamında düşünülmüştür.

Bu nedenle tacirin, söz konusu hükümdeki defter ve belgelerin korunması amacıyla gereken dikkat ve ihtimamı göstermiş bulunması, diğer taraftan da ziyaa uğramanın onun iradesi dışında, elinde olmayan bir nedenle meydana gelmiş olması zorunludur (Yargıtay HGK'nın 25/09/1985, E. 1984/11-12, K. 1985/728 tarih ve sayılı kararı).

Bundan ayrı olarak, ticari defter ve belgelerin kaybedilmiş olduğu iddiasının, samimi ve inandırıcı bulunması da lâzımdır (Arkan, Sabih: Ticarî İşletme Hukuku, 24. Basıdan Tıpkı Basım, Ankara 2018, s. 382).

Talep eden tarafın imalat atölyesinde 12/12/2024 tarihinde çıkan yangında talep konusu defter ve belgelerin zayi olduğunu belirterek 13/01/2025 tarihinde zayi belgesi verilmesi istemiyle yapmış olduğu işbu talebinin hak düşürücü süre içinde olduğu anlaşılmıştır.

Dosya kapsamından. İzmir Büyükşehir Belediyesi İtfaiye Daire Başkanlığı tarafından düzenlenen 14/01/2025 tarihli yangın raporunda.

Bornova ...parselde yer alan yaklaşık 2134 metrekare üzerine kurulu 700 metrekare kapalı alana sahip çelik konstrüksiyon üzerine tuğla duvar sıvalı binanın tamamen yanarak kullanılamaz hale gelmek, içerisinde ki çok sayıda ve ağırlıkta tekstil sektöründe kullanılan kumaşlar, dikim ve kumaş dekorunda kullanılan markası belirlenemeyen makineler, markası belirlenemeyen ve ve büro aletleri, muhtelif atölye, depo ve büro malzemeleri, işletmelere ait çeşitli evraklar tamamen yanmak, yanan binaya ekli mutfak olarak kullanılan konteyner bina ve içerisindeki muhtelif mutfak malzemeleri kısmen yanmak suretiyle zarar gördüğü,

binada ve aşyalarda meydana gelen hasarın ağır hasarlı olarak değerlendirildiği,

Yangın yerinde yapılan tetkikte, yangın başlangıcının ... Bilişim İmalat Sanayi Ticaret Ltd. Şti. işletmesine ait tekstil dikim atölyesinde olduğunun görüldüğü, yapılan araştırma ve soruşturmada, yangın yerine varıldığında söz konusu tekstil işletmesinin büyük bir kısmının eşit bir şekilde yandığı, içerisinde depolama, ütüleme ve dikim evi olarak 3 farklı iş kolu bulunan işletmenin işyeri ortalama kapamış saatinin 19.00 olduğu, ilgili yangın ihbar saatlerinin de ortalama 19:25 civarı olması göz önünde bulundurulduğunda, yangının hızlı ve güçlü bir şekilde ilerleyerek ihbar zamanı ile müdahale anındaki yangın büyüklük farkının eşit şekilde gözlemlenmesinden dolayı yangın çıkış sebebinin şüpheli olduğu kanaatine varıldığı tespitlerinin rapor edildiği görülmüştür.

Somut olayda davacı taraf, 12/12/2024 tarihinde davacı şirkete ait ... Bornova/İzmir adresindeki imalat atölyesinde çıkan yangın nedeniyle şirkete ait ticari defter ve kayıtlar ile senetler, 2021 yılı faturalarına ilişkin dosyalar, işyeri özlük dosyaları vs tüm belgelerin de tamamen yanarak zayi olduğunu belirterek zayi belgesi verilmesini talep etmiştir.

Davacı tarafça zayi belgesi verilmesi talep edilen evrakın oldukça geniş kapsamlı olduğu, söz konusu evrakın hangisinin zayi olduğunun mevcut dosya kapsamı itibariyle tespitinin olanaksız olduğu, meydana gelen hasar ve zarar gören defter ve belgelere ilişkin herhangi bir fotoğraflama, video kaydı vs yapılmadığı, buna ilişkin herhangi bir delilin sunulmadığı, itfaiye raporunda ifade edildiği üzere yangının çok hızlı ve güçlü şekilde ilerleyerek ihbar zamanı ile müdahale anındaki yangın büyüklük farkının eşit şekilde gözlemlenmesinden dolayı çıkış sebebinin şüpheli olduğu,

tacir olan davacı şirkete ait ticari defter ve belgelerin şirket merkezinde kalması gerektiği, şirketin tekstil ürünlerinin imal edildiği fabrika olarak kullanılmakta olduğu beyan edilen mahallin ticari defterlerin mutad saklama yeri olmadığı, fabrikada bulunan tekstil malzemelerinin yanıcı özellikleri gözetildiğinde davacının özenle saklaması gereken ticari defter ve belgelerini bu mahalde bulundurarak özen yükümlülüğünü yerine getirmediği, TTK'nın 18/2. maddesi gereği basiretli tacir gibi davranma yükümlülüğünü ihlal ettiği değerlendirilerek davanın reddine karar vermek gerekmiştir.