İzmir 4. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/332 K.2025/456

Mahkememizde görülmekte olan menfi tespit davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesi ile özetle; müvekkili ile karşı taraf ve kardeşi ... arasında 2023 yılı Ekim ayında, ilgili dönemlerde İzmir ilinde devam eden yapım işi projelerinde alt yüklenici olarak müvekkilinin kalıp, demir ve duvar yapım işlerini almasına ilişkin danışmanlık ve işlerin yapımı süresince denetim ve danışmanlık sağlama konusunda anlaştıklarını, bununla ilgili olarak danışmanlık hizmet bedeli müvekkilin karşı tarafın verdiği hizmet sonucu alt yüklenici olarak aldığı yapım işlerinde fiilen tamamladığı işin m2’si başına KDV dahil 70 TL olarak belirlendiğini, anlaşma kapsamında müvekkilinin,

iş sahibinin TC Milli Eğitim Bakanlığı, asıl yüklenicinin ... İnşaat A.Ş. olduğu “İzmir ilinde toplam 3 anaokulunun ve eklentilerinin yapımı” işi kapsamında, diğer yüklenicilerden Anadolu ... Yapı İnşaat Turizm A.Ş. ile 5.000 m2’ye varan duvar, kalıp ve demir işi yapımına yönelik 18.10.2023 tarihinde alt işverenlik sözleşmesi imzaladığını ve işe başladığını, işin Karanfil, 1106. Sk 15, ...Buca/İzmir adresindeki, Mevlana, 1728. Sk.

No:7, 35050 Bornova/İzmir adresindeki ve Erzene, Cengizhan Cd.

Evka3, 35040 Bornova/İzmir adresindeki okullarda yapılacağının 18.10.2023 tarihli alt işverenlik sözleşmesinde belirtildiğini, fiilen yapılan her m2 için KDV dahil 70 TL'nin ödenmesinde anlaşıldığından ve karşı tarafla daha önceden gelen güven ilişkisi de bulunduğundan iyiniyetle, henüz işlerin tamamı fiilen yapılmamış olsa da 5.000 m2'ye tekabül edecek ödeme miktarı olan 5000 x 70 = 350.000 TL için ...Bankası A.Ş.’nin İzmir şubesinin 29.02.2024 vade tarihli 175.000 TL tutarlı 6855904 nolu çeki ile ...

Bankası A.Ş.’nin İzmir şubesinin 20.04.2024 vade tarihli 175.000 TL tutarlı 6855905 nolu çeklerin ... adına düzenlendiğini ve teslim edildiğini, ancak geçen zamanda yapım maliyetleri arttığından ve iş sahibi idare, yükleniciler ile alt yüklenicilerde kısmen değişikliğe gittiğinden müvekkilinin alt işverenlik sözleşmesi 2.000 m2 işi tamamladığında Şubat 2024'te sona erdirildiğini, bu arada, davalıların salt işin alınması için değil, işin yapımında da müvekkiline denetim, asıl yüklenicilerle görüşme ve işlerin yürütümünde danışmanlık sağlayacak olmalarına rağmen bu işleri yapmadığını,

müvekkilinin tüm aşamalarda fiilen tamamlanan işlerin ilk kontrolleri, malzeme araştırmaları, yüklenicilerle görüşme, İSG hizmetleri için uzman bulma ve takip gibi işleri bizzat takip etmek zorunda kaldığını, bu süreçte müvekkilinin, davalıların asıl yüklenicilerle ayrıca iş yaptığını ve bu işlerde ayıplı imalat ve hizmetler sağladıklarından dolayı ilişkilerinin sona erdiğini, bundan dolayı şantiyeye gelmediklerini ve müvekkile destek hizmetleri sağlamadıklarını asıl yükleniciden öğrendiğini,

gerek müvekkilinin yapım işleri 2.000 m2'nin tamamlanmasından sonra sona erdiğinden gerek taraflar arasındaki anlaşmaya göre işlerin fiilen yapımı sürecinde de denetim ve danışmanlık hizmetini karşı taraf yeterince hizmet vermediği için müvekkilinin karşı tarafla görüştüğünü, bu görüşmede 2000 m2’ye tekabül eden ödemeden fazlasının karşı tarafça alınmayacağı ve 20.04.2024 tarihli çekin müvekkiline iade edileceği konusunda tarafların uzlaşmaya vardıklarını, buna rağmen 29.02.2024 tarihli çekin tamamının ... tarafından tahsil edildiğinde 2.000 m2’ye tekabül eden 140.000 TL’sinin mahsubu ile kalan 35.000 TL’sinin müvekkiline iade edilmediğini,

20.04.2024 vadeli çekin de müvekkiline geri teslim edilmediğini, karşı taraflara İzmir 27. Noterliği'nden 28.03.2024 tarihinde 05589 Yevmiye nolu ihtarnamesi ile ihtar edildiği, davalıların ilgili tutarları ve çeki iade etmediklerini belirtmiş, Halk Bankası A.Ş.

İzmir şubesinin keşidecisi Mesut Çağan Mimarlık Tasarım Danışmanlık İthalat İhracat Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi, lehtarı ... olan, 175.000 TL tutarlı, 20.04.2024 vade tarihli 6855905 nolu çeki hakkında; çeklerin karşılığının takas işlemleri dahil bankalarca çek hamiline ödemesinin yargılama sonuçlanıncaya kadar durdurulması ve söz konusu çeke dayalı ihtiyati hacizlerin ve başlatılacak tüm icra takiplerinin durdurulması için teminat belirlenerek teminatın ödenmesi karşılığında ihtiyati tedbir talebinin kabulüne, davanın kabulüne karar verilmesini,

peşin sözleşme bedeli ödemesi olarak davalılara daha önce teslim edilen toplam 350.000 TL tutarlı iki adet çek bulunduğundan ve 140.000 TL'lik hizmet alındıktan sonra anlaşma feshedildiğinden dolayı müvekkilinin davalılara 210.000 TL borcunun olmadığının İcra ve İflas Kanunu m.72 uyarınca tespitine, teslim edilen çeklerden...Bankası A.Ş.’nin İzmir şubesinin 29.02.2024 vade tarihli 175.000 TL tutarlı ... nolu çekin 140.000 TL'si değil tamamının davalılarca tahsil edilmesi sebebiyle fazla tahsil edilen 35.000 TL'nin avans faizi ile birlikte iadesine, keşidecisi müvekkilinin, lehtarı ... olan ...

Bankası A.Ş.’nin İzmir şubesinin 20.04.2024 vade tarihli 175.000 TL tutarlı... nolu çekin iadesine, yargılama giderleri ve karşı vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı ... vekili cevap dilekçesi ile özetle; müvekkilİ ile davacı arasında herhangi bir iş ilişki veya danışmanlık adı altında bağlantısı olmadığını, müvekkilinin, davalı ...'dan alacağının mevcut olduğunu, müvekkillinin alacağını defalarca istemesine rağmen, diğer davalının ödemediğini, müvekkilinin de bu alacağına ilişkin olarak,

davalı ...'nın davacı taraftan aldığı çeki almadığını, davacı tarafın bu durumu bildiği için çeki direk müvekkili adına düzenleyip verdiğini, taraflar arasındaki hak ve alacak ilişkisine dayalı müvekkilinin bilgisi olmadığını, müvekkilinin sadece alacağına kavuşmak için çek aldığını, müvekkilinin sadece kendi ödemesini almak üzere, davacı şirket tarafından, diğer davalı ... adına düzenleyeceği çeki, diğer davalı ...'nın ve davacı şirketin ortak kararıyla müvekkili adına düzenlendiğini belirtmiş, davanın reddine, yargılama giderleri, harç ve avukatlık masrafının davacı tarafa yüklenmesini talep etmiştir.

Davalı ...'ya dava dilekçesi ve duruşma günü usulüne uygun tebliğ edilmesine rağmen cevap dilekçesi sunmamış, duruşmada " Ben davacı taraftan alacaklıyım, davacının bu davayı neden aleyhime açtığını da anlamış değilim, dava konusu çeklerden 20/04/2024 keşide tarihli 175.000,00-TL bedelli, keşidecisi davacı, lehtarı diğer davalı ... olan ... seri nolu hamili olduğum çek ... Kredi Bankası'na ibraz edilmesine rağmen çekin karşılıksız çıktığı kaşe ile sabittir. Çek de buradadır. Mahkemenize göstermek istiyorum dedi. Ayrıca...seri nolu çeki ise ben davacı taraf zor duruma düşmesin diye bankaya ibraz etmedim. Davacı taraf parça parça 175.000,00-TL 'yi elden ödedi" şeklinde beyanda bulunmuştur.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, iki adet çek nedeniyle borçlu olmadığının tespiti, çek istirdatı ve fazla ödendiği iddia olunan bedelin iadesi istemine ilişkindir.

Davaya konu çeklerin, ... Bankası A.Ş.’nin İzmir şubesinin 29.02.2024 vade tarihli 175.000 TL tutarlı ... nolu keşidecisi davacı, lehtarı davalı ... olan çek ile ... Bankası A.Ş.’nin İzmir şubesinin 20.04.2024 vade tarihli 175.000 TL tutarlı ... nolu keşidecisi davacı, lehtarı davalı ..., hamili ... olan çek olduğu, ... Bankasının 14/05/2024 tarihli müzekkere cevabından ise, 29.02.2024 vade tarihli 175.000 TL tutarlı ...nolu çekin 06/03/2024 tarihinde davalı ... tarafından ibraz edildiği, çek bedelinin davalı ...'ya ödendiğinin, 20.04.2024 vade tarihli 175.000 TL tutarlı... nolu çekin ise 24/04/2024 tarihinde ... tarafından takastan ibraz edildiği, ödenmeyerek iade olunduğunun bildirildiği anlaşılmaktadır.

Bilindiği üzere kambiyo senedi ( çek ) sebepten mücerret olup, çek nedeni ile borçlu olmadığının ispatı ancak yazılı delille mümkündür.

Türk Medeni Kanunu'nun 6. maddesi hükmü uyarınca; kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça, taraflardan her biri hakkını dayandırdığı olguların varlığını kanıtlamakla yükümlüdür. Gerek doktrinde, gerek Yargıtay içtihatlarında kabul edildiği üzere ispat yükü, hayatın olağan akışına aykırı durumu iddia eden ya da savunmada bulunan kimseye düşer.

Öte yandan, ileri sürdüğü bir olaydan kendi yararına haklar çıkarmak isteyen kimsenin, iddia ettiği olayı kanıtlaması gerekir (HMK madde 190). Senede karşı ispat kuralı gereği iddia ancak yazılı delil ile ispat edebilir. Bu yazılı delil, tarafların getirecekleri ve onların imzalarını taşıyan bir belge olmalıdır.

Yazılı delille veya yazılı delil başlangıcı yoksa davanın, ikrar (HUMK. md.236-HMK.md.188) yemin (HUMK.md.344-HMK.md227) gibi kesin delillerle de ispat edilmesi olanaklıdır.

Somut olayda; dava konusu senetler, kambiyo senedi niteliğinde olup, belli bir borç ikrarını içermesi gerektiğinden; çeklerin belli bir sebeple düzenlendiğini ve düzenlenme sebebinin gerçekleşmediğini veya çeklerde yazılı borcun ödendiğini yasal delillerle ispat etme külfeti, keşideci olan davacı taraftadır.

Davacı dava konusu çeklerin danışmanlık hizmeti sözleşmesi karşısında davalı ...'ya verildiğini, çek karşılığı hizmetin tam olarak alınmadığını ileri sürerek, çeklerden ötürü ötürü 210.000-TL tutarında borçlu olmadığının tespitini, fazla tahsil edilen 35.000-TL nin iadesini ve 175.000-TL lik çekin istirdatına karar verilmesini, davalılar ise taraflar arasındaki temel ilişkiye değinmeden, söz konusu çeklerin illetten mücerret olduğunu belirterek, davanın reddini savunmuşlardır.

Menfi tespit davalarında ispat yükümlülüğü kural olarak davalı alacaklıya düşer. Ancak imzası ikrar edilmiş çek, alacağın varlığını ispatlayan kesin delil niteliğinde olup bu kez borçlunun borcunun bulunmadığını, usulüne uygun delillerle kanıtlaması gerekir.

Çek, mücerret soyut borç ikrarı niteliğinde kambiyo senedi olup, kural olarak ispat yükü senedin bedelsiz olduğunu iddia eden tarafa aittir.

Davacı vekili eldeki dava bakımından çekler yönünden borçlu olmadığının ispatı bakımından yazılı delil sunmadığı gibi, dava dilekçesinde dayandığı yemin hakkını da kullanmayacağını beyan ettiğinden, kesin delil ile ispat olunamayan davanın reddine karar vermek gerekmiş, koşulları bulunmadığından davalılar yararına kötüniyet tazminatı hükmedilmemiş, davacı tarafından iş bu dava sebebiyle yapılan yargılama giderleri HMK nın 326.maddesi uyarınca davacı üzerinde bırakılmış, davalı ... lehine nispi vekalet ücreti takdir olunarak, aşağıdaki biçimde hüküm tesisi gerekmiştir.

Katip ... Hakim ... · ¸e-imzalıdır ¸e-imzalıdır