İzmir 5. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/908 K.2024/916

Mahkememizde görülen tespit talepli davanın yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Tespit Talep Eden .... Ve Tic.

AŞ vekili 30.10.2024 harç tarihli dava dilekçesiyle; müvekkilinin sözleşme uyarınca üretmesi gereken makinelerin olduğunu, bu sözleşmeye ilişkin karşı taraf makineleri teslim almadığını ve makinelerin bedelini ödemediğini, karşı tarafın makineleri teslim almaması durumunda makinelerde uzun süre beklemekten kaynaklı telafisi mümkün olmayan problemler yaşanabileceğini, karşı tarafın makineleri teslim almamasından kaynaklı yaşayacağı zararın tespitini, makinelerin şirketin deposunda paketli bir şekilde teslime hazır olduğunu,

ancak bu makinelerin kapalı kutuda kullanılmadan uzunca bir süre kaldığında kendisinden beklenen performansı gösteremeyeceğini teslimin gecikmesinden kaynaklanan performans düşüklüğünün müvekkilinden kaynaklanmadığının tespiti için ... adresinde keşif yapılmasını ve bilirkişi incelemesi ile tespit yapılmasını talep etmiştir.

Dava; Makinelerin sözleşmeye uygun olarak üretildiklerinin ve teslime hazır olduklarınn tespiti talebine ilişkindir. Davacı dava dilekçesi ile esas üzerinden açmış olduğu davada HMK m. 106'da yer alan "(1) Tespit davası yoluyla, mahkemeden, bir hakkın veya hukuki ilişkinin varlığının ya da yokluğunun yahut bir belgenin sahte olup olmadığının belirlenmesi talep edilir. (2) Tespit davası açanın, kanunlarda belirtilen istisnai durumlar dışında, bu davayı açmakta hukuken korunmaya değer güncel bir yararı bulunmalıdır.

(3) Maddi vakıalar, tek başlarına tespit davasının konusunu oluşturamaz" tespit davası açtığını beyan etmiştir. Ancak hükümde yer aldığı üzere tespit davası bir hakkın veya hukuki ilişkinin varlığı ya da yokluğu ya da bir belgenin sahte olup olmadığı, konusunda istenebilecektir. Davacının öncelikle bu davayı açmakta hukuken korunmaya değer bir hukuki yararının bulunması gerekmektedir. Yine hükümde yer aldığı üzere maddi vakıalar tek başına tespit davasına konu olamayacaktır.

Davacı da dava dilekçesinde maddi bir vakıanın tespitini istemiştir. Teslime konu olan makinelerin çalışıp çalışmadığının belirlenmesini istemiştir. Bu talep açılacak olan bir eda davasında ön mesele teşkil edebilecek bir husus olup, ayrı bir tespit davasına konu olamayacaktır. Ayrıca tek başına maddi vakıanın tespit davasına konu olmayı mümkün değildir. Kaldı ki bu tip talepler tespit davasına değil delil tespitine konu olacaktır.

Kanunun gerekçesinde de bu husus açıklanmaktadır (Gerekçe madde 106/3f ).

Dolayısıyla davacının bu tip bir tespit talebinin esas dava üzerinden değil değişik iş talebi üzerinden yapması ve delil tespiti istemesi gerekmektedir. Ayrıca bu talebin de yapılması halinde hukuki yarar bulunup bulunmadığı da değerlendirilmesi gerekecektir. Bu nedenle davacının davasının reddi gerekmiştir.