İzmir 6. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2018/592 K.2020/88

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Satım Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin turşu, salça, konserve, ketçap ve benzeri gıda ürünlerinin üretim ve satış faaliyetlerinde bulunduğunu, 2018 yılı üretim programı çerçevesinde davalı ... Hayvancılık Zir. Alet Av Malz. San. ve Tic. Ltd.

Şti. ile 10/02/2018 tarihli domates yetiştirme ve alım sözleşmesi yapıldığını, müvekkili şirketin sözleşmenin kendisine yüklediği tüm edimleri yerine getirmesine rağmen davalının sözleşme gereği müvekkiline teslim etmekle yükümlü olduğu 500.000 kg domatesi sözleşmeye aykırı şekilde yalnızca 153.403 kg ürün teslim ettiğini, davalının geri kalan domatesleri üçüncü kişilere sattığını, müvekkilinin de yaptığı satış bağlantılarından zarar görmemek ve üretim programını tamamlayabilmek adına serbest piyasadan ve yüksek fiyatla domates alımı yapmak zorunda kaldığını ve serbest piyasa fiyatlarının yüksek olmasından dolayı zarara uğradığını,

taraflar arasında imzalanan sözleşmenin 5.maddesine göre 346,597 kg noksan teslim yapan davalının ödemesi gereken cezai şart miktarının 114.377,01 TL olduğunu, sözleşme gereğince domatesin kilosunun 0,33 TL olduğunu, 18/06/2018-14/09/2018 tarihleri arasındaki dönemi kapsayan cari hesap dökümünden anlaşılacağı üzere davalıya 20.000,00 TL nakdi yardım yapılmış olup davalının müvekkili şirkete teslim ettiği domates miktarına karşılık gelen alacak miktarının ise 54.674,83 TL olduğunu, davalının müvekkilinden alacaklı olduğu 34.672,83 TL'nin ödenmesinin dava sonuçlanıncaya kadar tedbiren durdurulmasına karar verilmesini talep ettiklerini,

ürün üretiminin ancak belirli dönemde yapılabileceğinden davalıdan sözleşmenin aynen ifasını istemekte bir yarar bulunmaması ve hatta olanaksızlığı nedeniyle fazlaya ilişkin talep ve dava hakları saklı kalmak kaydıyla sözleşmenin 5.maddesi gereğince cezai şart alacakları olan 114.377,01 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, davalının müvekkilinden alacaklı olduğu 34.672,83 Tl nin ödemesinin dava sonuçlanıncaya kadar tedbiren durdurulmasına , yargılama gideri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı asil cevap dilekçesinde özetle; davacının dava dilekçesinde belirtmiş olduğu hiçbir hususu kabul etmediklerini, davacının iş bu davayı kötüniyetli olarak ikame etmekle asılsız,mesnetsiz ve hukuki dayanaktan yoksun olarak işlemlere başladığını, 01/01/2019 tarihi itibariyle alacak nedeniyle açılan tüm ticari davalarda dava şartı olarak dava açmadan önce arabulucuya başvurulması gerektiğinden öncelikle arabulucuya başvurulması gerektiğini iş bu eksiklik giderildikten sonra ayrıntılı beyanda bulunacaklarını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı asil 29/01/2020 tarihli duruşmada özetle; aralarındaki anlaşmanın 500 kg domates teslimine ilişkin olmasına rağmen elde olmayan nedenlerle eksik teslimat yaptıklarını, davacı tarafın haziran ayında kendilerine 20.000,00 TL avans yatırdığını, ancak kendilerinin teslim ettikleri domatesin kilogram itibarıyla avansın üzerinde toplamda 54.000,00 TL olduğunu ve davacı tarafın ödemesi düşüldükten sonra davacı taraftan 34.672,00 TL alacaklı olduklarını, şirketin sahibi ve temsilcisi olduğunu,

bilirkişi raporunda da belirtildiği üzere iki parti halinde 85.113 kg ve 68,290 kg olmak üzere iki parti halinde domates teslimatı yaparak fatura düzenlediğini davacının benzer durumlarda başka üreticilerle yeni bir ek sözleşme düzenlediği halde eksik teslimat yapmış olmaları nedeniyle kendileriyle ek sözleşme düzenlemediğini, karşı tarafla teslim ettiği domateslere karşılık olmak üzere karşı taraftan alacağı bulunduğundan davacı tarafın davasından vazgeçmesi halinde karşılıklı anlaşmaları halinde dosyanın kapanmasını talep ettiğini beyan etmiştir.

Davalı vekili 28/01/2020 tarihli dilekçesi ile mazeret beyanında bulunarak duruşmanın davalı şirket müdürünün katılımıyla gerçekleştirilmesini talep etmiş, davalı asil olan şirket müdürünün huzuruyla yapılan duruşmada davalı asil, domates ürününü kararlaştırılan miktardan eksik teslim ettiğini belirtmiş, ancak neden eksik teslim edildiğinden veya zaruretten kaynaklandığından bahsetmemiş, öte yandan davacı taraf delil sunmamış olsa bile,

davacı tarafın davalının domatesleri sözleşmeye aykırı olarak eksik teslim ettiğini, geri kalan domatesleri üçüncü kişilere sattığını, müvekkilinin satış bağlantılarından zarar görmemek ve üretim programını tamamlamak adına serbest piyasadan yüksek fiyatla domates almak zorunda kalarak zarara uğradıkları yönündeki beyanlarına karşılık davalı aşamalardaki beyan dilekçelerinde ve duruşmada davacı tarafından karşı beyanda bulunmadığından, davalının eksik ürün teslimatının zorunluluktan kaynaklanmadığı anlaşılmıştır.

Davalı cevap dilekçesinde her ne kadar arabulucuya başvurulmaması nedeniyle dava şartının bulunmadığını beyan etmiş ise de , davanın 01/01/2019 tarihinden önce 28/12/2018 tarihinde açıldığı ve dava şartı eksikliğinin bulunmadığı anlaşılmıştır.

Taraflar arasında imzalanan 10/02/2018 tarihli ''Domates Yetiştirme ve Alım Sözleşmesi'' hükümlerinin incelenmesinde, sözleşmenin " Konu ve Amaç " başlıklı 1.maddesinde, 60 dekar tarlada 500 kg domates yetiştirilerek fabrikaya teslim edileceğine dair hüküm bulunduğu; cezai şarta ilişkin olarak " Mesuliyet Cezai Şart ve Tazminat" başlıklı 5.maddesinde sözleşmenin öngördüğü vasıf ve miktardaki domatesi teslim etmeyen üretici, noksan teslimatın sözleşmede tespit olunan kilogram fiyatla çarpımından hasıl olacak meblağı cezai şart olarak ödemeyi kabul ve taahhüt edeceğine ilişkin hüküm bulunduğu; sözleşmenin "Fiyat ve Ödeme" başlıklı 2. maddesinde davalının teslim edeceği domatesin kg fiyatının 0,330 TL/Kg olacağı kararlaştırılmıştır.

Bilirkişi tarafından mahkememize ibraz edilen 26/11/2019 tarihli raporda; davacının defter ve belgeleri üzerinde yapılan incelemede, defterlerinin usulüne uygun tutulduğu ve davacı lehine delil teşkil ettiği, davacının davalıya 20.000,00 TL avans ödemesi yaptığı, davalının da davacıya iki fatura ile 54.672,83 TL tutarında 68,290 kg ve 85,113 kg olmak üzere toplamda 153,403 kg salçalık salçalık domates teslim ettiği, davalının 34.672,83 TL alacaklı oduğunun belirlendiği belirtilmiştir.

Taraflar arasında, yapılan sözleşmenin varlığı ve içeriği, teslim edilmesi kararlaştırılan domates ürününün miktarı ile kg fiyatı, sözleşmenin cezai şart ve bunun belirlenmesine ilişkin hükmü, davalı tarafından teslim edilen domates miktarı ve tutarı, sözleşmedeki miktardan eksik domates teslim edildiği, davacı tarafından davalıya yapılan yardımın miktarı hususlarında ihtilafın bulunmadığı;

davalı tarafın beyanlarından itirazının, davacı tarafa teslim ettiği domates miktarına göre davacı tarafından kendisine yapılan yatırım yardımın düşürülmesi sonrasında, alacaklı olmasına rağmen davacının kendisinden cezai şart talep etmesine ilişkin olduğu anlaşılmıştır.

Davalı asilin duruşmada, davacıya teslim ettiği domateslere karşılık olmak üzere alacağı bulunduğundan bahisle, davacı tarafın davasından vazgeçmesi şartıyla karşılıklı anlaşmaları halinde dosyanın kapanması yönündeki talebinin Türk Borçlar Kanunu 143.maddesi anlamında takas iradesi olarak değerlendirilemeyeceği anlaşılmıştır.

Davalının teslim ettiği domateslerin bedeli ve davacının yardım olarak ödediği miktarın hesaplanarak, borç alacak durumunun değerlendirilmesinin ancak ayrı bir davanın konusu olabileceği, görülmekte olan davada davalı tarafından mahsup talep edilmediği, görülmekte olan davanın konusunun ise sözleşme ile taahhüt edilen hususların yerine getirilip getirilmediği, getirilmediğinin kabulü halinde sözleşmede öngörülen cezai şartı ve faizi talep edilebilme koşullarının oluşup oluşmadığına ilişkin olup, başka bir davanın konusunu oluşturabilecek bir hususun cezai şart istemine ilişkin davanın görülmesine engel teşkil etmeyecektir.

Dava, sözleşmeden kaynaklanan edimin yerine getirilmemesinden kaynaklı cezai şart istemine ilişkindir.

Somut olayda tarafların tacir oldukları ve taraflar arasındaki işin ticari iş olduğu, davalı tarafın tacir olması nedeni ile TTK'nun 22. madde hükmü gereğince cezai şartın indirilmesinin talep edilemeyeceği, TBK' nun 182 maddesi hükmü gereğince değerlendirme yapmak gerekmediği; kaldı ki, davalının ekonomik olarak kötü durumda olduğunu gösterir herhangi bir bilgi ve belgenin de dosyada bulunmadığı gibi, hesaplanan cezai şartı ödemesi halinde bu miktarın ekonomik olarak davalının mahvına sebebiyet vereceğine dair bir bilginin de bulunmadığı,

yargılama aşamalarında beyanlarda bulunan davalının bu hususu belirterek indirim talep etmediği ve ekonomik durumuna ilişkin olumsuzluktan bahsetmediği; öte yandan, davacı tacir olup davalıdan teslim almayı planladığı domateslerle ileriye dönük olarak üretim planları yapması gerektiği , bu nedenle davalının taahhüt ettiği ürün miktarı 500 kg olduğu halde toplamda 153,403 kg domates ürününü teslim ettiği, teslim edilen ürünün taahhüt edilen ürün miktarından oldukça düşük olduğu ve davacının piyasadan bu ürünleri sonradan daha aleyhe durum yaratabilecek şartlarda temin etmesinin muhtemel olduğu;

davalının tacir olması nedeniyle basiretli tacir gibi davranarak sözleşme hükümlerine göre eksik ifa halinde cezai şart ödeyebileceğini öngörebilmesi gerektiği, davalının eksik teslimatın gerekçesini bildirmediği, dosyada eksik teslimatın davalının elinde olmayan sebeplerden kaynaklandığına dair bir bilgi ve belgenin de bulunmadığı nazara alınarak zaruret halinin bulunmadığı kabul edildiğinden yukarıda belirtilen gerekçeler de nazara alınarak cezai şarttan indirim yapılmamıştır.

Mahkememizce yapılan yargılama, toplanan deliller ve bilirkişi tarafından hazırlanan rapor dosya kapsamı ile birlikte değerlendirildiğinde, taraflar arasında yapılan sözleşme gereği davalının, 500 kg domates ürünü teslimini taahhüt ettiği ancak sözleşme süresi içerisinde toplam 153,403 kg domates ürünü teslim ettiği, böylece taahhüt ettiği miktarın altında kalarak sözleşmeden kaynaklı yükümlülüğünü yerine getirmediği, sözleşmenin 5. maddesinde cezai şart ödeneceğinin kararlaştırıldığı ve bunun nasıl hesaplanacağının belirlendiği,

teslim edilmesi gereken 500 kg domates ürün miktarından teslim edilen 153,403 kg nin çıkarılması sonucunda eksik teslim ettiği miktarın, kararlaştırılan domates satış bedeli ile çarpımı sonucu hesaplanan 114.377,01 TL cezai şart tutarını davacıya ödemekle yükümlü olduğu; dava konusu uyuşmazlığın tarafların ticari işletmesiyle ilgili olması ve davalının da tacir olması nedeniyle, dava tarihinden itibaren ticari faiz talep edilebileceği; yine davalının tacir olması nedeniyle TTK'nun 22. maddesi hükmü yanında, davalı tarafın bu yönde bir talebinin olmadığı gibi dosyada da kabulün aksini gerektirir bir bilgi bulunmadığından,

hesaplanan cezai şart tutarından indirim yapılmaması halinde ödenecek miktarın davalının ekonomik olarak mahvına sebebiyet vermeyeceği kanaatine varılarak, hesaplanan cezai şart tutarından indirim yapılmaksızın , davanın kabulüne karar verilerek aşağıdaki hüküm tesis edilmiştir.

Katip... e-imzalı Hakim... e-imzalı