İzmir 6. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/477 K.2024/980

Yukarıda tarafları yazılı olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının mahkememizde yapılan yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı dava dilekçesinde özetle; tarafı ...'e ... adresinde faaliyet gösteren iş yerinde bulunan bazı eşyalar ve aşağıda yaşanan bir hırsızlık olayı sonucunda çalındığını, şirkette sürekli olarak bulunmaması sebebiyle yaşanan olayın tarihini tam olarak hatırlayamadığını, ilgili hırsızlık olayı sonrasında tarafınca savcılığa suç duyurusu yapıldığını ve iddianame düzenlendiğini, İzmir ... Asliye Ceza Mahkemesi'nin ...

E. Sayılı dosyası ile ceza davası açıldığını, yaşanan hırsızlık olayı sonucunda eşyaların çalınan kısmını şirketine ilk gittiği an fart ettiğini, şirkete ait sair defterler zayi olduğundan şirketin kapanış işlemlerini yapamadığını, bu sebeplerle dava konusu olan yerin ofis bölümünün arşiv kısmında muhafaza edilen şirkete ait hukuken saklama süresi içerisinde bulunduğu yevmiye defteri, defteri kebir, envanter defteri, pay defteri, genel kurul toplantı ve müzakere defteri'nin hırsızlık nedeniyle zayi olmasından dolayı T.T.K.

Madde 82/1 gereğince 2020 yılına ait tüm defterlerin zayi olduğunun tespitine, şirketine ait tüm yevmiye defterleri, defteri kebir, envanter defteri, pay defteri, genel kurul toplantı ve müzakere defteri için tarafına zayi belgesi verilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davacı vekili dava dilekçesi ekinde Ticaret Sicil Gazetesi'nde bulunan 17/06/2020 tarihli ...'ne ait kuruluş ilamı örneğini ibraz etmiştir. İzmir ... Asliye Ceza Mahkemesi'nin ... E. Sayılı dosyasın bir suretinin UYAP sistemi üzerinden celp edilerek dosya içerisine alınmıştır.

Dava, 6102 sayılı TTK'nın 82. maddesinin 7. fıkrasına dayalı olarak açılmış zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.

TTK'nın 82/7 maddesinde "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir (1/7/2022 tarihli ve 7417 sayılı Kanunun 55 inci maddesiyle, bu fıkrada yer alan ‘’onbeş’’ ibaresi ‘’otuz’’ şeklinde değiştirilmiştir.).

6102 sayılı TTK'nın 82/7 maddesinde; zayi belgesi verilebilecek haller tahdidi olarak sayılmıştır. Tacirin, anılan yasa maddesinden yararlanabilmesi için bir taraftan ticari defterlerin ve belgelerin korunması amacıyla gereken dikkat ve ihtimamı göstermiş bulunması, diğer taraftan da ziyaa uğramanın onun iradesi dışında, elinde olmayan bir nedenle meydana gelmiş olması zorunludur. Mücbir nedenlerin ispatı, bunu iddia eden tacire aittir.

İleri sürülen mücbir nedenin dayandığı olayların defter ve belgelerin yok olması veya elden çıkması sonucunu doğuracak nitelik ve yoğunlukta olup olmadığı araştırılmalı ve irade dışında defter ve vesikaların tamamen veya kısmen kaybı yahut yok olması sonucu oluştuğunda mücbir neden kabul edilmektedir. Davacı tutmak ve saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgeleri özenle korumakla yükümlüdür.

Öte yandan, 6102 sayılı TTK'nın 64/4 maddesine göre; Pay defteri işletmenin muhasebesiyle ilgili olmayan ticari defterlerdendir.

Somut olayda; isteme konu pay defteri, yevmiye defteri, defteri kebir, envanter defteri, genel kurul toplantı ve müzakere defteri defterinin iş yerinden hırsızlandığından bahisle zayi belgesi talep edilmiş, ceza dosyasın incelendiğinde ise, sanık ...'nın davacıya ait iş yerinde çalıştığı, davacının annesinin hasta olmasından dolayı iş yeri ile sürekli ilgilenemediği, bu süreçte iş yerini sanık ...'ya emanet ettiği, satışlarda eksikliklerin olması elektrik ve su faturalarının ödenmemesi üzerine sanık ...'yı iş yerinden çıkarttığı, iş yerinin faaliyetini sonlandırdığı,

bir süre sonra iş yerini kontrol ettiğinde mağazasında bulunması gereken kıyafetler ile demirbaş eşyaların yerinde olmadığını fark ettiği, bilgi sahibi ...'un beyanına göre sanık ...'nın bahse konu eşyaları ikametinin bodrum katında sakladığını gördüğünü, kendisine birlikte satmayı teklif ettiğini, ancak kabul etmediğini beyan ettiği, sanığın alınan savunmasında üzerine atılı suçlamayı kabul etmediğini, bodrum katında bulunan eşyaların kendisine ait olduğunu, iddiaları reddettiğini beyan ettiği,

müşteki ve bilgi sahibi beyanıyla şüphelinin müştekinin yanında çalıştığı birlikte değerlendirildiğinde şüphelinin hizmet ilişkisi içerisinde olduğu müştekiye ait kıyafetler ile demirbaş eşyaları devir veya muhafaza amacına aykırı tasarrufta bulunarak üzerine atılı hizmet nedeniyle güveni kötüye kullanma suçunu gerçekleştirdiği gerekçesi ile dava açıldığı görülmüş, zayi belgesi verilecek hallerin kanunda tahdidi sayıldığından hizmet nedeni ile görevi kötüye kullanma suçunun bu sebepler arasında olamayacağı gibi, soruşturma dosyasında dinlenen tanık anlatımlarına göre davacının defter saklama da gerekli dikkat ve özeni sağlamadığı,

bunun yanında, maddede yer alan sebeplerden veyahut benzer olağanüstü, beklenmeyen hale dayalı mücbir sebebin gerçekleşmesinin gerektiği, bu kapsamda da ispat yükü üzerinde olan davacı tarafından bu nitelikte bir sebep ileri sürülüp ispat edilemediği kanaatine varılarak tüm bu açıklamalar doğrultusunda davanın reddine karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm oluşturulmuştur.