İzmir 6. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/1058 K.2025/807

Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacılar vekili dava dilekçesi ile özetle; müvekkili şirkete ait ticari defter kayıt ve belgelerin 06/11/2024 tarihinde ekteki itfaiye raporu ile de görüleceği üzere müvekkili şirketin damadının fabrikası olan ... Kimya iş yerinde bulunmakta iken, bu iş yerinde meydana gelen yangın neticesinde yanarak yok olduğunu, yanan listesini dilekçede açıkça belirttiklerini, tacirlerin tuttukları kayıtların, defterlerin herhangi bir şekilde zayi olması halinde zayi belgesinin alınmasının, gerek tacirin saklama ve ibraz yükümlülüğünün hukuki ve cezai müeyyelerinden kurtulması gerekse de defterlerin lehe/aleyhe delil olması durumunda da hak kaybına uğramaması için önemli olduğunu, tüm bu sebeplerle TTK 82. Madde gereğince taraflarına zayi belgesi verilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Torbalı ... Noterliği'ne, İzmir ... Noterliği'ne yazılan müzekkereye verilen yazı cevabı dosyamız arasında olup, İzmir ... Noterliği'nin 11/02/2025 tarihli yazısı ekinde gönderilen Noterlik evrak asıllarının aslı gibidir suretleri mahkememiz kasasına alındığı görülmüştür.

Mahkememizce 23/09/2025 tarihli duruşmada davacı tarafından hazır edilen iki tanığın ifadesinin alındığı görülmüştür.

Dava, 6102 sayılı TTK'nın 82. maddesinin 7. fıkrasına dayalı olarak açılmış zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.

TTK'nın 82/7 maddesinde "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava ...açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir (1/7/2022 tarihli ve 7417 sayılı Kanunun 55 inci maddesiyle, bu fıkrada yer alan ‘’onbeş’’ ibaresi ‘’otuz’’ şeklinde değiştirilmiştir.).

Kanun maddesinde yazılı olan sebepler tahdidi olarak sayılmamıştır. Bu nedenle kaybolma- çalınma nedeni ile de zayi belgesi verilmesi istenebilir. Ancak, kaybolma halinin tacirin özenle saklama yükümlülüğüne karşı iradesi dışında olması gerekir.

Bu davalar niteliği itibariyle çekişmesiz yargı işlerine tabidir.6100 sayılı HMK. 385/1 maddesi uyarınca çekişmesiz yargı işlerinde, niteliğine uygun düştüğü ölçüde, basit yargılama usulü uygulanır ve mahkemece res'en araştırma yapılır.

Yukarıda belirtilen genel açıklamalar karşısında mevcut davada; davacı şirketin faaliyetine son verdiğini, şirket defterlerinin başka bir firmada bulunduğu esnada çıkan yangın sonucu zayii iddia ederek defterin zayi olduğu ileri sürmüş ise de; davacı defteri saklamakta özen yükümlülüğünü yerine getirdiğini de ispat edememiştir. (Yargıtay 11.Hukuk Dairesi 11/09/2019 tarih, 2018/3547 Es.-2019/5313 K. sayılı ilamı ile 10/04/2018 tarih, 2016/10152 Es.- 2018/2565 K. sayılı ilamları da bu yöndedir.)

Dosya kapsamı içerisindeki bilgi ve belgeler dikkate alındığında, 6102 sayılı TTK 82/7. maddesine göre, zayi iddiasının samimi ve inandırıcı olması, hayatın mutad cereyanına açıkça aykırı düşmemesi, davacının basiretli bir tacir gibi dikkat ve özeni göstermesi gerektiği, defter ve kayıtlarının şirket merkezinde, muhasebecide veya uygun bir yerde bulunmasının mutad uygulama olduğu,

dava konusu olayda şirket defter ve kayıtların şirketin tasfiye halinde olduğundan bahisle şirketi sahibinin akrabasına ait bir firmada saklanmak üzereyken işbu işyerinde çıkan yangın sonucunda zayi olduğu anlaşıldığından bu şekilde defter ve kayıtlarının başka bir şirkette bulunmasının mutad uygulama olmadığı defter ve kayıtları saklamada dikkat ve özenin gösterilmediği kanaati ile davanın reddine karar verilerek tüm bu açıklamalar doğrultusunda aşağıdaki şekilde hüküm oluşturulmuştur.

Katip ... e-imzalı Hakim ... e-imzalı