İzmir 7. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2021/676 K.2021/845

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirket ile davalı şirket arasındaki ticari ilişki gereği müvekkilinin davalı şirketten alacak olduğu mallar nedeniyle avans çeki olarak Türkiye Ziraat Bankası Anonim Şirketi 2496 Ulus Meydanı Ödemiş/İzmir Şubesi'ne ait, 28.05.2021 keşide tarihli, ...seri numaralı, 130.000,00-TL bedelli çeki verdiğini, davalı şirket tarafından müvekkili şirkete teslim edilmesi gereken malların teslim edilmediğini, malların teslim edilmemesi nedeniyle davalı şirketçe müvekkili şirket tarafından verilen çekin kaybolduğu iddiasıyla önce suç duyurusunda bulunulduğunu akabinde İzmir ...

Asliye Ticaret Mahkemesinin .../... Esas sayılı dosyası ile kıymetli evrak iptali açılarak bahse konu çek için ödeme yasağı konulmasına karar verildiğini, kaybolduğu iddia edilen çek için diğer davalı ... tarafından Turgutlu ... Asliye Hukuk Mahkemesinin .../... D. İş sayılı dosyası ile müvekkili şirket, diğer davalı şirket ile dava dışı ... aleyhine ihtiyati haciz kararı verildiğini, ihtiyati haciz kararının Ödemiş İcra Dairesinin .../...

Esas sayılı dosyası ile icra takibi yapıldığını, çeke örneğine bakıldığında çekin davalı şirket tarafından ...'a, ... tarafından da davalı ...'a ciro edildiğinin görüldüğünü, dosya kapsamında da ortaya konulacağı üzere ciranta ... ile ... arasında söz konusu avans çekinin ciro edilebileceği şekilde ticari bir ilişki bulunmadığını, müvekkilinin mallara karşılık avans çeki vermesine rağmen malların müvekkiline teslim edilmediğini belirterek müvekkilinin Türkiye Ziraat Bankası Anonim Şirketi 2496 Ulus Meydanı Ödemiş/İzmir Şubesi'ne ait, 28.05.2021 keşide tarihli,... seri numaralı,

130.000,00-TL bedelli çek nedeniyle davalılara borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; bahse konu çekin kaybolması nedeniyle suç duyurusunda bulunulması ve çek hakkında ödeme yasağı kararı verilmiş olması konusunda da müvekkilinin bilgi sahibi olmadığını, davacı tarafın iddialarının soyut olduğunu, müvekkilinin diğer davalı ile davacı arasındaki ticari ilişkiyi bilmesinin mümkün olmayacağını, müvekkilinin yasal haklarını kullandığını, davalı şirket ile müvekkilinin sahibi olduğu ve çek arkasında yer alan ... Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi arasında ticari ilişki olduğunu ve bunun ticari defter incelemelerinde ortaya çıkacağını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

1-Ödemiş İcra Dairesinin .../... Esas sayılı dosyası, 2-Türkiye Ziraat Bankası Anonim Şirketi 2496 Ulus Meydanı Ödemiş/İzmir Şubesi'ne ait, 28.05.2021 keşide tarihli, ... seri numaralı, 130.000,00-TL bedelli çeke ilişkin kayıtlar, 3-İzmir ... Asliye Ticaret Mahkemesinin .../... Esas sayılı dosyası, 4-Turgutlu ... Asliye Hukuk Mahkemesinin .../... D. İş sayılı dosyası, 5-Sair deliller,

DAVA KONUSU

Açılan dava, davacının Türkiye Ziraat Bankası Anonim Şirketi 2496 Ulus Meydanı Ödemiş/İzmir Şubesi'ne ait, 28.05.2021 keşide tarihli, ... seri numaralı, 130.000,00-TL bedelli çekten kaynaklanan alacağın tahsili amacıyla Ödemiş İcra Dairesinin .../... Esas sayılı dosyasında başlatılan icra takibi kapsamında davalıya borçlu olmadığının tespiti talebine ilişkindir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Davanın açıldığı ve görüldüğü Ödemiş ... Asliye Hukuk Mahkemesi (Ticaret Mahkemesi Sıfatıyla), Hakimler ve Savcılar Genel Kurulunun 07/07/2021 tarihli ve 608 numaralı Asliye Ticaret Mahkemelerinin yargı çevrelerinin belirlenmesine ilişkin kararını dayanak göstererek Ödemiş ... Asliye Hukuk Mahkemesinin görevsiz hale geldiği gerekçesiyle ve 13/09/2021 tarihli gönderme kararı ile dosyanın İzmir Nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmesine karar verdiği, dosyanın mahkememize tevzi edildiği görülmektedir.

Davanın ticari dava olduğu konusunda uyuşmazlık yoktur.

Hakimler ve Savcılar Genel Kurulunun, 08/07/2021 tarihli ve 31535 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan, 07/07/2021 tarihli 608 numaralı kararında, İzmir Asliye Ticaret Mahkemelerinin yargı çevresinin, İzmir İli mülki idare sınırları (Karşıyaka Ağır Ceza Mahkemesi yargı çevresi hariç) olarak belirlenmesine ve kararın 01/09/2021 tarihinden itibaren uygulanmaya başlanmasına karar verilmiştir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 04/04/2019 tarih, 2017/11-10 Esas ve 2019/401 Karar sayılı ilamında; Hakimler ve Savcılar Genel Kurulu tarafından Fikri Sınai Haklar Mahkemelerinin yargı alanının belirlenmesinden sonra Asliye Hukuk Mahkemeleri nezdinde görülmekte olan davalarla ilgili olarak yargılamaya devam edilip edilmeyeceği, dosyaların Fikri Sınai Haklar Mahkemelerine devredilip devredilmeyeceği ile ilgili olarak ortaya çıkan uyuşmazlık konusunda yeni bir mahkemenin faaliyete geçirildiği tarihten önce derdest bulunan davaların istek üzerine veya doğrudan doğruya görevsizlik ya da gönderme kararı ile yeni kurulan mahkemeye gönderilmesine olanak bulunmadığına, davaların açıldığı ve görülmekte olan Asliye Hukuk Mahkemelerinde görülmesi gerektiğine hükmedilmiştir.

04/04/2019 tarihli ilam, somut olaya da ışık tutacak ve uygulanır niteliktedir.

Zira, ilama konu yargı alanlarının belirlenmesine ilişkin karardaki düzenlemenin ayrı bir Fikri ve Sınai Haklar Mahkemesi olan yerlerde bu nitelikteki davalara anılan mahkemelerin, olmayan yerlerde ise hangi Asliye Hukuk Mahkemesinin göreceğine ilişkin bir yargı yeri belirlemesi kararı söz konusu olup, somut olaya konu 07/07/2021 tarihli yargı yeri belirlenmesine ilişkin kararda da mevcut Asliye Ticaret Mahkemeleri dışında 8 ilde daha Asliye Ticaret Mahkemesi kurulmasına karar verilmiş olup, mevcut Asliye Ticaret Mahkemeleri ile birlikte yeni kurulan Asliye Ticaret Mahkemelerinin yargı yerleri bulundukları il,

ilçe Asliye Ticaret Mahkemeleri yönünden ise kararda gösterilen Ağır Ceza Mahkemelerinin yargı çevresi olarak belirlenmiştir. Mahkemelerin görevlerinin belirlenmesi ancak kanunla mümkün olup, her iki karar yalnız yargı alanlarının belirlenmesine ilişkin aynı içerikte kararlardır.

İlamda, yargı yerleri belirlenmesine ilişkin kararın göreve ilişkin olmadığı, yalnız yargı yeri belirlenmesi kararı niteliğinde olduğu, karardan önceki davaların, açıldığı mahkemede devam etmesine ilişkin direnme kararı veren ilk derece mahkemesinin gerekçesi doğru bulunmuş, kararda açıklanan yasal düzenlemeler ve hukuk ilkelerine atıf yapılarak oluşturulan gerekçe ile direnme kararının onanmasına karar verilmiştir.

İlamın gerekçesinde; mahkemelerin görevinin kıyas ya da yorum ile genişletilemeyeceği ya da değiştirilemeyeceği, kanunda açıklık bulunmayan durumlarda görevin genel mahkemelere ait olduğu konusunda 05/12/1977 tarihli, 1977/4 Esas ve 1977/4 Karar sayılı içtihadı birleştirme kararının bulunduğu, gönderme kararının Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın "Kanuni Hakim Güvencesi" başlığını taşıyan 37. maddesine aykırılık teşkil ettiği, uyuşmazlık konusunu teşkil eden her hukuki olayın, meydana geldiği tarihteki yasal düzenlemelere tabi olup yasal düzenleme ile yeni kurulan veya bir başka mahkeme görevlendirilmediği sürece olayın meydana geldiği zamandaki mevcut mahkemeler tarafından çözümlenmesi gerektiği belirtilmiştir.

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın ''Kanunî hâkim güvencesi'' başlığını taşıyan 37. maddesi; ''Hiç kimse kanunen tabi olduğu mahkemeden başka bir merci önüne çıkarılamaz.'' hükmünü öngörmektedir.

Somut olayda davanın, 01/09/2021 tarihinden itibaren uygulanmasına karar verilen ve karara dayanak yapılan 07/07/2021 tarihli yargı alanının belirlenmesine ilişkin karardan önce 23/12/2020 tarihinde açıldığı dikkate alındığında gönderme kararının, Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın "Kanuni Hakim Güvencesi" başlığını taşıyan 37. maddesinde düzenlenen kanuni hakim ilkesine, kanunda açıklık bulunmayan durumlarda görevin genel mahkemelere ait olduğuna ilişkin 05/12/1977 tarihli, 1977/4 Esas ve 1977/4 Karar sayılı içtihadı birleştirme kararına, mahkemelerin görevinin kıyas ya da yorum ile genişletilemeyeceği ya da değiştirilemeyeceği ilkesine,

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun somut olaya uygulanır nitelikteki 04/04/2019 tarih, 2017/11-10 Esas ve 2019/401 Karar sayılı ilamına, ilamın somut olaya uygulanır niteliği olmadığı düşünülse bile ilamda belirtilen yasal düzenlemeler, hukuk ilkeleri ile yargı yeri alanlarının belirlenmesi ile görevli kurumun bu alandaki düzenlemeleri sonucu görülmekte olan davalara ilişkin açık bir yargı yeri belirlenmesi kararı olmaması halinde davaların açıldığı mahkemelerce görülmesine devam edilmesi gerektiğine ilişkin Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun sair kararlarındaki gerekçelerine, Hakimler ve Savcılar Genel Kurulunun,

08/07/2021 tarihli ve 31535 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan, 07/07/2021 tarihli 608 numaralı kararına uygun olmadığı gibi.

07/07/2021 tarihli kararda, yukarıda açıklanan Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararının gerekçesinde de belirtildiği üzere görülmekte olan davaların, 01/09/2021 tarihinden itibaren görev verilen Asliye Ticaret Mahkemelerine devredileceğine ilişkin bir hüküm bulunmadığı, bunun yanında kararın 07/07/2021 tarihli olduğu ve 01/09/2021 tarihinden itibaren uygulanmasına karar verilmiş olmasına göre; farklı uygulama tarihi belirlenmiş olması ve yalnız yeni mahkemeler kurulmuş olmasının farklı karar ve uygulama tarihini gerektirir bir neden olmadığı dikkate alınarak,

kararı vermeye yetkili makamın görülmekte olan davaların Asliye Ticaret Mahkemelerine devredileceğine ilişkin bir kararının bulunmaması yanında, iradesinin de bu yönde olmadığı anlaşılmakla, gönderme kararı usul ve yasaya uygun görülmemiştir.

Ödemiş ... Asliye Hukuk Mahkemesi tarafından karar kesin olmak üzere verilmiş olup, kararın niteliği, gönderme kararıdır. Mahkememizce verilecek kararın niteliği itibariyle görevsizlik kararı olması mümkün olmayıp gönderme kararının, usul ve yasaya aykırı olarak verilmiş olması nedeniyle mahkemesine iadesini amaçlayan kesin nitelikli gönderme kararı olması zorunludur.

Bu durumda her iki mahkeme tarafından verilmiş görevsizlik kararları olmamakla birlikte karşılıklı gönderme kararları ortaya çıkmıştır. Davaya hangi mahkemenin devam edeceğine ilişkin uyuşmazlığın çözümü gerekli olup, karşılıklı gönderme kararları nedeniyle bu çözümün ilgili mahkemeler tarafından yerine getirilmesi mümkün değildir.

Somut olaydaki gönderme kararlarının mahkemelerin görevi ile ilgili olduğu, göreve ilişkin yargısal kararlarla ilgili uyuşmazlığın ancak bir yargı makamı tarafından çözülebileceği, görevle ilgili uyuşmazlıkların Bölge Adliye Mahkemelerinin görevli Hukuk Daireleri tarafından çözümlendiği hususları birlikte değerlendirildiğinde, görevli mahkemenin belirlenmesi amacıyla dosyanın İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesine gönderilmesine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.