İzmir 7. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/1134 K.2025/1113

Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin ticari faaliyeti kapsamında zilyetliğinde bulunan bazı çek yapraklarının 30/09/2025 tarihinde işyerinde meydana gelen olay nedeniyle müvekkilin bilgisi ve rızası dışında zilyetlikten çıkmış bulunduğunu, davaya konu olayın 30/09/2025 tarihinde müvekkilinin uzun yıllardır tanıdığı komşu esnaf ... ile yanında bulunan ... isimli şahısların müvekkilinin işyerini ziyaret etmeleri üzerine meydana geldiğini, bahsi geçen şahısların müvekkilinin işyerinin taşınması nedeniyle işyerinde hâkim olan yoğunluk ve hareketlilikten yararlanarak, o sırada açık bulunan kasaya erişmek suretiyle;

müvekkilin ticari ilişkileri kapsamında zilyetliğinde bulunan ... bank T.A.Ş.’ye ait ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ... numaralı çek yaprakları ile ...

A.Ş.’ye ait ... numaralı çek yaprağını yerinden aldıklarını, müvekkilce yapılan görüşmelerde şahısların birbirlerini suçlamak suretiyle sorumluluğu üzerlerinden atmaya çalıştıklarını, çeklerin iade edileceği yönünde beyanda bulunarak müvekkilini bu zamana dek oyaladıklarını, ayrıca 07/11/2025 tarihi itibarıyla öğrenildiği üzere, müvekkilinin yerine sahte imza atılarak çek keşide edildiğinin tespit edildiğini, diğer çeklerin güncel akıbetine ulaşılamamış olup çeklerin müvekkilinin bilgisi dışında zilyetlikten çıktığının kesinlik kazandığını,

bu nedenlerle 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 792 ve devamı maddeleri gereğince zayi olan kıymetli evrakların iptalini, ayrıca çeklerin kötü niyetli kişiler tarafından tedavüle sürülerek kambiyo vasıtası olarak kullanılması ihtimaline binaen çeklerin iptali ile birlikte çek bedellerinin ödenmesinin engellenmesi amacıyla muhatap bankalara ödeme yasağı konulmasını talep ve dava etmiştir.

DAVA KONUSU

Açılan dava, ... bank T.A.Ş.’ye ait ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ... numaralı çek yaprakları ile ... A.Ş.’ye ait ... numaralı çek yaprağının davacının rızası hilafına zilyetliğinden çıktığı iddiası ile açılan, çek yapraklarının zayi olması sebebiyle iptali talebine ilişkindir.

DELİLLER

1-Davacının iddia ve beyanı,

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Açılan dava, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 757. maddesi uyarınca kıymetli evrakın zayi olması nedeniyle iptali talebine ilişkindir.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 818/1-son. maddesinin atfı ile aynı yasanın 757/1. maddesi uyarınca iradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki Asliye Ticaret Mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten men edilmesini isteyebilir.

Yargıtay .... Hukuk Dairesi'nin 18/04/2012 tarih ve ... Esas ... Karar sayılı ilamı ile de kıymetli evrakın zayi nedeniyle iptaline ilişkin davalarda görevli mahkemenin Asliye Ticaret Mahkemesi olduğu belirlenmiştir.

Çekin iptaline ilişkin dava açma hakkı çeki kaybeden hamile aittir. Çekin hamili çekin iptal davasını olumlu şekilde sonuçlandırdıktan sonra çek bedelini çekin keşidecisinden talep edebilir..

Dava konusu çeklerin keşidecisinin davacı olduğu dikkate alındığında, davacının iş bu dava açısından aktif husumet ehliyeti bulunmadığı izahtan varestedir.

Bunnula birlikte, Yargıtay .... Hukuk Dairesinin ... Esas ... Karar sayılı ilamında da aynen; ''...Mahkemece, dava konusu çek yapraklarının boş ve imzasız olduğu, çek vasfında olmayan boş çek yapraklarının tedavüle konmuş sayılamayacağı, bu nedenle de zayi nedeniyle iptalinin istenemeyeceği, dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, iddia ve tüm dosya kapsamına göre imzasız çek yaprağının kıymetli evrak vasfında olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Kararı, davacı temyiz etmiştir.

Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davacının tüm temyiz itirazları yerinde değildir." şeklindeki onama kararı nazara alındığnıda: boş çek yapraklarının kıymetli evrak vasfının bulunmadığı, boş çek yapraklarının zayi olmaları sebebiyle açılan çek iptali davalarında davacının hukuki yararının bulunmadığına dikkat çekilmiştir.

Tüm dosya kapsamı, davacı tarafından sunulan dava dilekçesi ile sair deliller birlikte değerlendirildiğinde; davanın ... bank T.A.Ş.’ye ait ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ... numaralı çek yaprakları ile ...

A.Ş.’ye ait ... numaralı çek yaprağının davacının rızası olmaksızın zilyetliğinden çıktığı iddiası ile açılan, çek yapraklarının zayi olması sebebiyle iptali talebine ilişkin olduğu, dava dilekçesinde davacıların hangilerinin çek yaprağı sahibi olduğunun anlatılmaması ile birlikte davaya konu çek yapraklarının her iki davacının keşidecisi olduğu kabul edilirse dahi , zayi sebebine dayalı kıymetli evrakların iptali talepli davanın, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 563/2.,757.,818/son. maddeleri uyarınca zayi edildiği anda kıymetli evrak üzerinde hak sahibi olan kişi, yani ancak yetkili hamil tarafından açılabileceği,,

dava dilekçesinde çeklerin lehtarı konumunda bulunduğu bilgisinin olmadığı ve çeklerin yalnızca seri numaralarının bilinmesi nedeni ile kıymetli evrak vasfında olması için gereken şekil şartlarının bulunmadığı,çeklerin bilgilerinin bilinmediği nazara alındığında keşidecinin aktif husumet ehliyetinin bulunmadığı,

bununla birlikte boş olan çek yapraklarının kıymetli evrak niteliğinde bulunmadığı kaybolan boş çek yapraklarının üçüncü kişilerce doldurularak kullanılması halinde bu durumun onlara karşı açılacak bir menfi tespit davasında ileri sürülmesi gerektiği, belirtilen gerekçeler dahilinde davacının boş çek yapraklarının zayi olduklarından bahisle iptalleri ile zayi belgesi verilmesi talebinin reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... e-imzalı Hakim ... e-imzalı