İzmir 7. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/1160 K.2025/1139

Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin İzmir/Karabağlar ... bank ... Şubesine ait, ..., ... seri numaralı, ... Otomotiv San. Tic. Ltd.

Şti. tarafından boş olarak teslim edilen imzasız ve üzeri boş çek yapraklarının zilyedi sıfatını haiz olduğunu, müvekkilinin adı geçen şirketi bilahare devrettiğini, seri numaraları belirtilen çeklerin devredilen şirket hisse bedellerinin ödenmesini güvence altına almak amacıyla alındığını, 2025 Kasım ayının ilk haftası müvekkili ve sözü geçen şirket arasında hesap mutabakatı yapılacak olması ve bu sebepten çek yapraklarını teslim edecek olması hasebiyle müvekkilinin mezkur çek yapraklarını aradığını fakat bulamadığını,

taraflarınca bilinmeyen bir neden ile bilgileri belirtilen imzasız ve üzeri boş çek yapraklarının çalındığını yahut başkaca bir sebep ile ortadan kaybolduğunu, çeklerin kötü niyetli kişiler tarafından piyasaya sunulması ihtimalinin mevcut olduğunu belirterek çeklerin dava sonuna kadar ödenmemesi için ihtiyati tedbir kararı verilerek ilgili bankalara müzekkere yazılması suretiyle çekler için TTK m.757 uyarınca ödeme yasağı konulmasına, İzmir/Karabağlar ... bank ...

Şubesi ..., İzmir/Karabağlar ... bank ... Şubesi ..., seri numaralı, imzasız ve boş ve zayi olmuş çeklerin TTK m.651 uyarınca iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davacı vekili, sunmuş olduğu 25/11/2025 tarihli dilekçede özetle; dava dilekçesinde ödeme yasağı istedikleri çeklerin bedellerinin dava açılırken taraflarına bildirilmediğini, daha sonra müvekkilin öğrendiği ve tarafımıza bildirdiği imzasız kaybettiği çeklere ilişkin olarak ... seri numaralı çekin bedelinin 350.000 TL, ... seri numaralı çekin bedelinin 400.000 TL olarak bildirildiği beyan etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Açılan dava, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 757. maddesi uyarınca kıymetli evrakın zayi olması nedeniyle iptali talebine ilişkindir.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 818/1-son. maddesinin atfı ile aynı yasanın 757/1. maddesi uyarınca iradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki Asliye Ticaret Mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten men edilmesini isteyebilir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 2013/11-1884 Esas 2015/1059 Karar sayılı ilamında aynen; ''6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun iptali düzenleyen "Önleyici önlemler" başlıklı 757. maddesinde;

(1) İradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir

(2) Mahkeme, ödemeyi meneden kararında muhataba, vadenin gelmesi üzerine poliçe bedelini tevdi etmeye izin verir ve tevdi yerini gösterir." hükmü düzenlenmiştir.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun "İade davası" başlıklı 763. maddesinde ise;

'' (1) Elden çıkan poliçe mahkemeye sunulursa, mahkeme, iade davası açması için dilekçe sahibine uygun bir süre verir. Dilekçe sahibi bu süre içinde dava açmazsa, mahkeme, poliçeyi, sunmuş olana geri verir ve muhatap hakkındaki ödeme yasağını kaldırır." düzenlemesine yer verilmiştir.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun "İptal kararı" başlıklı 764. maddesi uyarınca;

''Elden çıkan poliçe, verilen süre içinde mahkemeye sunulmazsa, iptaline karar verilir.

Poliçenin iptaline karar verilmiş olmasına rağmen, dilekçe sahibi kabul edene karşı poliçeden doğan istem hakkını ileri sürebilir.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 651/2 maddesi uyarınca, kıymetli evrakın zayi olduğu veya ziyanın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişi senedin iptalini karar verilmesini isteyebilir.'' denilmiştir.

Anılan maddeler ve Hukuk Genel Kurulu kararı uyarınca, çekin iptaline ilişkin dava açma hakkı çeki kaybeden hamile aittir. Çekin hamili çekin iptal davasını olumlu şekilde sonuçlandırdıktan sonra çek bedelini çekin keşidecisinden talep edebilir.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 114/1-h. maddesinde davacının, dava açmakta hukuki yararının bulunması dava şartları arasında sayılmıştır.

Tüm dosya kapsamı, davacı tarafından sunulan dava dilekçesi ve sair deliller birlikte değerlendirildiğinde iptali istenen çeklerde zorunlu unsurlardan olan keşideci imzasının bulunmadığı kaybolan boş çek yapraklarının üçüncü kişilerce doldurularak kullanılması halinde bu durumun onlara karşı açılacak bir menfi tespit davasında ileri sürülmesi gerektiği, belirtilen gerekçeler dahilinde davacının zayi belgesi verilmesi talebi ile iş bu davayı açmakta hukuki yararının bulunmadığı, açılan davanın hukuki yarar yokluğu sebebiyle usulden reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. (İzmir 20.HD. 2022/23 E. 2022/98 K.)

Katip ... e-imzalı Hakim ... e-imzalı