İzmir Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi E.2023/135 K.2023/107

Mahkememizin 2021/145 Esas sayılı dosyasının 24/05/2023 tarihli duruşmasının 3 nolu ara kararı gereği davacı...Limited ... yönünden tefrik edilmekle, davalı aleyhine açılan dava, mahkememizin esas defterine kaydedilmiş olup, yapılan açık yargılaması sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde.

Müvekkili Şirketler tarafından üretilen bilgisayar programlarından doğan telif haklarının, Bern Sözleşmesi, TRIPS Anlaşması gibi uluslararası anlaşmaların yanısıra, FSEK hükümleri uyarınca korunmakta olduğunu, Müvekkili Şirketler'in talebi doğrultusunda Davalının Müvekkili Şirketler'e ait bilgisayar programlarını hukuka uygun bir biçimde kullanmadığı iddiasıyla İzmir Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'ne, ...numaralı dosya ile tespit talebinde bulunulmuş olduğunu,

delil tespiti kararı doğrultusunda suça ve davaya konu delillerinin elde edilebilmesi için Davalı Firma adresinde Uzman bilirkişi ve mahkeme heyeti huzurunda 31.05.2021 tarihinde tespit gerçekleştirilmiş olduğunu, bunun sonucunda Davalı firmanın işyeri adresinde, davacı Müvekkili ....'ye ait 1 adet ...

6, diğer davacı Müvekkili ...'e ait ise, 1 Adet ...18 yazılımı lisanssız olarak tespit edilmiş olduğunu, Kemalpaşa Cumhuriyet Başsavcılığı'nın ... dosyası üzerinden ilgililer hakkında soruşturma açılmış olduğunu belirterek; fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik davacı ... için ... fiili ödeme tarihindeki TL karşılığı;

şimdilik diğer davacı ...limited by ... için 3.700-Avronun fiili ödeme tarihindeki TL karşılığı olmak üzere, toplam 7.238-Avronun fiili ödeme tarihindeki TL karşılığı talepli açılan belirsiz alacak taleplerinin, belirsiz alacak davasında iki davacı şirketin ayrı ayrı isteyebileceği bedellerin "3 katına kadar" alt ve üst sınırlarının, bilirkişi marifetiyle belirlenmesini, Davacı .... için ödenecek tutarın...6 yazılımının lisanssız olarak kurulum tarihi olan 17.01.2021 tarihinden, diğer davacı ...Company limited by .. için ödenecek tutarın ise ...

18 yazılımının lisanssız olarak kurulum tarihi olan 16.02.2017 tarihinden itibaren işleyecek Devlet Bankalarının Avro için uyguladığı en yüksek vadeli mevduat faiz oranı ile birlikte davalıdan tahsilini, Esas hakkında dava açıldığında değerlendirileceğine hükmedilen, İzmir FSHHM ...D.İş dosyasının 01.06.2021 tarihli aynı no'lu Ek Kararında belirtilen yargılama giderinin ve değişik iş tespit dosyasındaki vekalet ücretinin Davalıdan ayrıca tahsilini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMA

Davalı vekili cevap dilekçesinde; müvekkilinin iş yerinde yapılan aramanın usulsüz olduğunu, hukuk dışı elde edilen deliller olduğunu ve yok hükmünde olduğunu, Davada delil olarak dayanılan ... sayılı d.iş dosyasında yapılmış gerçerli bir tespite dayanmamakta olduğunu, müvekkilinin yokluğunda yapıldığını, yasal süresi içerisinde itiraz edilmiş olduğunu geçersiz sayılacağını, tespitin ve delillerin geçerli olduğu kabul edilse dahi;

tespit dosyasında 2017 yılında yüklendiği ama hiç kullanılmamış olduğu tespit edilen programın en azından deneme amaçlı olarak kullanılmış olmasının olabileceğini, halihazırda yüzlerce program yükleme sitesinin internet ortamında programların yüklenmesine açık hale getirmesi ve günümüz şartlarında bilgisayarları deneme amaçlı olsa da 3. Şahıs/çalışan kullanıcıların da yüklemesine açık bulunması gerçekliği karşısında neticeten fahiş zarar tazminat talepleri ile davacı/davalı arasındaki hak dengesinin davacı lehine aşırı ölçüde bozulduğu da ayrıca gözetilmesi gerektiğini belirterek davanın reddini talep etmiştir.

DELİLLER

Mahkememizin ... D.iş sayılı dosyası, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamı.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, bilgisayar programının lisanssız biçimde çoğaltılarak kullanılması nedeniyle, tazminat davasıdır.

Dava Fikir ve Sanat Eserleri Kanundan kaynaklanan davalardandır. Mali hak ihlali nedeniyle FSEK 68. maddeye göre tazminat istenmektedir. Kural olarak, yazılım sahibi kullanıcılara lisans karşılığı dağıtımda bulunmaktadır. Programın bedeli piyasa şartlarına göre yazılım sahibi tarafından ilan edilmekte, satış teklifi yapılmaktadır. Dolayısıyla, 3. kişilere programın dağıttı bedel ile davayı açabilmektedir. Bu haliyle bir belirsizlik yoktur.

Ancak, dava yine de HMK 107 md. kapsamında belirsiz alacak davasıdır. Çünkü, FSEK 68. madde sözel ifadesi ile 3. kata kadar tazminatın belirlenmesi için takdir hakkı vermektedir. Her somut tecavüz olayı birbirinin kopyası mahiyetinde değildir. Dolayısıyla standart bir 3 kat ceza tazminatı her davada uygun bir tercih ve hüküm değildir. Bu bakımdan eldeki somut dava, belirsiz alacak niteliği taşımaktadır.

Davacı firma vekili "... 18" kodlu yazılımların hak sahibi olduğunu, sunduğu apostilli yetki belgeleri, vekaletname ve çevirileri ile ...tescil belgesi örneğiyle kanıtlamıştır.

...markasını taşıyan yazılım davacı firma adına uluslararası geçerlilikteki bir belge ile marka olarak kaydedilmiş ve tescillenen bu markanın 9 ve 42.sınıflarda kayıtlandığı da belgeden anlaşılmaktadır. Marka kaydı yazılımlar bakımından hak sahipliği için dikkate alınmıştır. Bununla birlikte, davalı tarafın da bu yönde bir tartışması veya iddiası bulunmamaktadır.

Mahkememizin ... D.iş sayılı dosyası kapsamında davalının adresinde 31/05/2021 tarihinde yapılan tespit sırasında kurulu ve çalışır vaziyette adresteki bilgisayarda davaya konu yazılımın lisanssız bir şekilde davalı tarafça kullanıldığı, bu kullanımlar neticesinde üretilen çok sayıda çizim dosyalarının bulunduğu tespit edilmiştir.

Bilgisayar programları 5846 Sayılı FSEK kapsamında koruma altındadır. Kanunun 1/B-g bendi uyarınca bilgisayar programları bu kanun kapsamındaki koruma konusu haklardan sayılmış, ikinci maddenin 3.bendi uyarınca da kategorik olarak tanımlamıştır.

Bir bilgisayar programının sahibi veya yetkili dağıtıcısından çoğaltma ve kullanım için (programın çoğaltılması, bilgisayarın harddiskine yüklenmesi veya herhangi bir taşıyıcı materyale yüklenmesidir) izin alınmaması ve programın lisanssız olarak yüklenip kullanılması ihlal oluşturmaktadır. FSEK 20 ve devamı maddeleri mali hakları tanımlamış olup, çoğaltma ve yayma konusu edilen programın hak sahibinin mali hakları tekelci niteliktedir.

Diğer deyimle, program sahibinin izni olmaksızın yükleme haksız çoğaltma ve mali hak tecavüzü oluşturmaktadır. FSEK 68.madde uyarınca eser sahibi, mali hak sahibi tecavüz halinde maddi zararlarda karşılık 3 kata kadar bedel talebinde bulunma hakkına sahiptir.

Öte yandan, bilgisayar programı üzerinde hak sahibi olan tüzel kişilik ihlal edilen mali haklarını takip etme yetkisine sahiptir.

Mahkememizce gerek tespit dosyasındaki deliller ve gerekse de davacının dayandığı bu dosyadaki deliller çerçevesinde hak sahipliğinin ve tecavüzün sabit olduğu sonucuna varılmıştır. Buna göre, FSEK kapsamındaki teknik özellikli koruma olgusunun ve karşılığı olan bedel talebinin değerlendirilmesi bakımından rapor alınmıştır.

Raporda davalının, davacıya ait bilgisayar programını kullanarak projeler ürettiği, programın lisansız bir şekilde kullanıldığı, emsal lisans bedelinin hesaplandığı, davalının bu eylemi ile eser sahibi olan davacının FSEK Mad. 68'de düzenlenen çoğaltma hakkının ihlal edildiği ve yine FSEK 38/1 Maddesi kapsamında bu ihlalin herhangi bir hukuka uygunluk sebebine dayanmadığı tespitleri yer almıştır.

Dosya kapsamına, bilimsel ve teknik verilere uygun olduğu kabul edilen rapor mahkememizce benimsenerek hükme esas alınabilir kabul edilmiştir.

Somut olayda, davalının eyleminin programı kullanarak ticari yararlanma amacı taşıdığında bir kuşku bulunmamaktadır. Programlar yüklü ve çalışır vaziyettedir. Henüz bir program çıktısı veya ürünü alınmasa dahi, program çoğaltılmış ve izinsiz olarak yüklenmiştir. Programın aktive edilişinde hak sahibinin rızası veya onayı yoktur. Bu nedenle eylem bilgisayar programının haksız çoğaltılması olarak gerçekleşmiştir.

Dolayısıyla, taraflar arasında bir lisans görüşmesi yapılmadan ve lisans sözleşmesi imzalanmadan program kullanıma hazır kılınmıştır. Dolayısıyla mali haklar ihlal edilmiştir. Bununla birlikte, işin mahiyeti gereği tazminatın takdiri ve ayarlanması gerekmektedir.

Davalı taraf bilgisayarında lisansız bir şekilde programın çalışır halde kurulu olduğu, bilirkişi raporunda programın kullanılması ile oluşturulan bir çok çizim örneğinin bulunduğu, bu kapsamda kullanımın yoğunluğu hususları FSEK 68. maddenin uygulanmasında mahkememizce göz önünde bulundurulmuş, bu itibarla 3 kat tazminatın dosya kapsamına ve somut duruma uygun olacağı değerlendirilmiştir.

Mezkur nedenlerle davanın kabulüne karar verilmesi gerektiği takdir ve sonucuna ulaşılmış ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... · ¸e imzalıdır Hakim... · ¸e imzalıdır