Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/480 K.2024/51

Mahkememizde görülmekte olan alacak (kooperatif aidat borcundan kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkil kooperatifin Kayseri İli'nde faaliyet gösteren konut yapı kooperatifi olup bugüne kadar 192 üyeye 196 arsa sahibine konut teslimi yapıldığını, davalının ise müvekkili kooperatif üyesi olup müvekkili kooperatiften ferdileşme suretiyle taşınmaz temin ettiğini müvekkili kooperatifin halen tasfiye sürecine girememiş olduğunu, 10 yıldan fazla süredir kooperatife üye olan kişilere ve 15 yıl önce arsasını kat karşılığı devreden arsa sahiplerine konutunu teslim edemediğini, mağduriyetlerin çığ gibi büyüdüğü,

üyelerin ve arsa sahiplerinin haklarının temin edilmesi hususunda umudunu yitirdikleri dönemde iflasa sürüklenmekte olan müvekkili kooperatifin, mağdur üyelerin bir araya gelişi ve gayretli çabalarıyla tekrar ayağa kalktığını ve üyelere ve arsa sahipterine taahhüt edilen konutların yapımı ve teslimi ile seneler öncesine ait borçların ödenmesi için süratle çalıştıklarını, bu doğrultuda kooperatiften taşınmaz temin eden üyelerden kesin maliyet bedeli alınmadığı anlaşılmış ve üyelerden ödenmeyen kesin maliyet bedellerinin talep ve dava edildiğini, Kayseri Asliye Ticaret Mahkemelerinde 160'dan fazla dava açılmış ve bu davaların konusu,

kooperatiften taşınmaz temin eden üyelerin kesin maliyet borcuna ilişkin olduğunu, Kayseri Asliye Ticaret mahkemelerinde görülen bu 160'dan fazla davada davalarının kabulüne karar verilmiş olduğunu, söz konusu kararların istinaf mahkemesi tarafından da onandığını, istinaf kararları davalılar tarafından temyiz edildiğini ve 107 dosyanın şu an temyiz incelemesinde olduğunu, bu aşamada temyiz incelemesinde bulunan dosyalardan Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi ...

Karar sayılı ilamına ilişkin yapılan temyiz başvurusunda karar çıkmış ve Yargıtay 6. Hukuk Dairesi'nin ...

Esas ... tarihli ilamında kooperatif inşaatlarının tamamı bitmeden kesin maliyet talep edilemeyeceği gerekçesi ile erken dava sebebiyle davamızım kabulü yönündeki yerci mahkeme kararı bozulduğunu, Yargıtay'ın söz. konusu kararı sonrasında bir çok yerel mahkemece, bu kararın emsal kabul ederek davalarının reddi yönünde karar verirken istinaf mahkemelerinin de yerel mahkemenin davanın kabulü yönündeki kararının kaldırılması yönünde karar verdiğini, Yargıtay'ın söz konusu kararını kabul etmiş anlamına gelmemek kaydıyla,

mahkemelerde görülmekte olan dosya ve emsal nitelikteki 160'dan fazla dosyanın tamamında davalıların kooperatif üyesi olmadıklarını, kooperatif ile ilişiklerinin tamamen kesildiğini iddia ettiklerini, bir nevi davaya konu uyuşmazlığın esas konusunun davalıların üye olup olmaması hususu olduğunu, kooperatifin aidat alacağını tüm üyelere karşı talep etmiş olmakla birlikte kooperatiften taşınmaz temin edip her türlü istifa, ilişik kesme belgesi olsa söz konusu aidatı ödemesi gerektiğini, davalının kooperatiften 150 m2 ev temin etmiş olduğundan 150 m2 evler için genel kurulda düzenlenen aidat borcundan sorumlu tutulacağını,

davalının 2003 yılı Ocak ayından dava tarihinde temerrüde düşen son aidat borcu olan 2022 yılı Mayıs ayına kadar ödemesi lazım gelen aidat borcunun, değeri tam olarak hesaplanıncaya kadar şimdilik 9.000,00-TL'nın davalıdan tahsilini talep ettiklerini, yerleşik Yargıtay içtihatlarına göre, mevzuat hükümlerine göre ve kooperatif hukukunun temel ilkelerinden eşitlik ilkesi gereği her üyenin kooperatife ne zaman üye olduğu fark etmeksizin tüm üyelerin eşit miktarda aidat ödeyeceği söz konusu olduğundan davalının üyelik tarihinden önceki dönemlere ait aidatların da ödenmesinin lazım geldiğinin sabit olacağını,

bununla birlikte kooperatif ile üye aralarındaki uyuşmazlıklarda zamanaşımı olmadığı, keza tarafların edimini yerine getirmesinde zamanaşımı olmadığını, uygulanacak bir zamanaşımında eşitlik ilkesine aykırılık oluşacağının yerleşik içtihatlarla sabit olduğunu, keza Yargıtay 23. H.D. *** tarihli kararında "Ayrıca kooperatif ile üyesi arasında kural olarak zaman aşımı işlemeyeceğinden davacıların ıslaha konu fazlaya ilişkin taleplerinin zamanaşımı nedeniyle reddedilmesi de doğru görülmemiştir” hükmüne yer verilerek üye ile kooperatif arasında zamanaşımı uygulanamayacağının belirtildiğini, zorunlu arabuluculuk hususunda.

Kooperatifler Kanunu md 99 kapsamında işbu davanın ticari dava sayıldığı, T.T.K. 5/A maddesinde ise ticari davaların, dava açılmadan önce zorunlu arabuluculuk kurumuna başvurulacağı hükme bağlandığını, bu doğrultuda 31/05/2022 tarihinde yapılan ... arabuluculuk dosya numarası kapsamında davalı ile görüşüldüğünü ve anlaşmaya varılamadığını, buna ilişkin tutanağın sunulduğunu, davalıdır şerhi talebi ile ilgili;

kendilerince açılan dava her ne kadar taşınmazın aynına ilişkin olmasa da nihayetinde davacı müvekkil konut yapı kooperatifi olduğundan, davalının kooperatiften ferdileşme yoluyla konut edindiğinden ve işbu dava konusunu davalı üyenin aidat borcu teşkil ettiğinden davalının kooperatiften temin ettiği taşınmazıtı tapu kaydına "davalıdır" şeklinde şerh düşülmesini talep ettiklerini, bununla birlikte davalı ile aynı nitelikteki bir çok kooperatif borçlusu, taşınmazları başkaca kişilere satıp devrelme yoluna gittiğini, bu şekilde davalının da mal kaçırma ihtimali bulunduğunu,

davalıların böyle bir tavır sergilemesi halinde kendilerince açılacak tasarrufun iptali davalarında tapuları devralan üçüncü kişilerin mağduriyetinin oluşmaması açısından davalının kooperatiften temin ettiği taşınmaz olan Kayseri İli, ..., Bağımsız Bölüm No:15'de kayıtlı bulunan mesken vasfındaki taşınmazın tapu kaydının beyanlar hanesine "davalıdır şerhi" konulmasını talep etme zaruretinin hasıl olduğunu, bu sayede müvekkili kooperatifin, üzerine tedbir konulamayan dava konusu taşınmazın devredilmesi ve davalının mal kaçırması ihtimatinde hak kayıpları yaşamayacak,

bir nebze olsun dava konusu hak güvence altına alınacağını belirterek fazlaya ilişkin talep ve dava haklarımız saklı kalmak kaydı ile şimdilik 9.000,00-TL aidat alacağının dava tarihinden itibaren işleyecek yıllık %18 /aylık %1,5 faiz ile birlikte davalıdan alınarak müvekkili kooperatife ödenmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı taraf üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının ara buluculuk başvurusunun usule aykırı olduğunu, hangi hususların müzakere edileceğinin açıkça belirtilmediğini, davacı tarafça harcın eksik yatırıldığını, davalının kooperatif üyesi olmadığını, kooperatife olan tüm borcunu ödediğini ve 2012 yılında tapusunu aldığını, bu tarihten sonra yapılan genel kurullarda davalının isminin hazirun listesi tutanaklarında dahi gösterilmediğini, en son alınan 21/04/2019 tarihli genel kurul toplantı tutanağının hazirun listesinde de davalının isminin görünmediğini, davalının 2012 yılından sonra yeniden üye olmak gibi bir talebinin olmadığını,

davacının davalıyı genel kurullara davet etmeyerek itiraz hakkını engellediğini, davalının alacağının zamanaşımına uğradığını belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

DELİLLER

Mahkememizce taraf teşkili sağlanmış davanın taraflarına delillerini ibraz etme olanağı tanınmış uyuşmazlığın çözümü için gereken bütün deliller toplanmıştır. Davacı tarafça tapu kayıtlarına, genel kurul tutanaklarına, kooperatif yönetim kurulu kararlarına, kooperatif ana sözleşmesine, arabuluculuk tutanaklarına, kooperatif kayıtlarına, keşif ve bilirkişi incelemesine delil olarak dayanılmıştır. Davalı tarafça kooperatif defter ve kayıtlarına, üyelik dosyasına, taahhütname ve ilişik kesme belgelerine, genel kurul tutanaklarına, keşif ve bilirkişi incelemesine delil olarak dayanılmıştır.

Mahkememizin ... Esas sayılı dava dosyasının uyap kayıt örnekleri dosyamız arasına alınmıştır.

HMK'nun 266. maddesi gereğince bilirkişi incelemesi yaptırılmasına, HMK'nun 267. ve 268. maddesi gereğince dava dosyasının re'sen seçilecek bir muhasebeci-mali müşavir ve davacı vekilinin beyan dilekçesinde aralarında husumet olduğunu bildirdiği bilirkişinin dışında başka bir nitelikli hesap bilirkişisinden oluşturulacak bilirkişi kuruluna tevdine, bilirkişilere HMK'nun 268. maddesi gereği davacı kooperatifin ticari defter ve kayıtları üzerinde yerinde inceleme yapması, raporuna esas alacak olup da dosya içinde bulunmayan kayıt ve belgeler olursa birer suretinin raporuna eklemesi için yetki verilmesine,

HMK'nun 273. maddesi gereğince kooperatif ana sözleşmesi, tüm genel kurul kararları, davacı kooperatife ait defter ve kayıtlar ile tarafların iddia ve savunmaları incelenmek sureti ile davalının kooperatif üyesi olup olmadığı, üyelikten istifasına dair ihtarname, yazı, kayıt, karar olup olmadığı, davalının istifası veya ihracı hakkında veya davalının üyelikten çıkarılması hakkında kooperatif yönetim kurulu veya genel kurulu tarafından alınmış bir karar olup olmadığı, davalı tarafından davacı kooperatife ihtar edilmiş bir istifa varsa bunun tarihinin ne olduğu, davalının peşin bedelli üye olup olmadığı,

kooperatifte peşin bedelli üye uygulaması olup olmadığı, bu yönde genel kurul kararı veya ana sözleşme maddesi olup olmadığı, davalının üyeliği nedeni ile borç ve ödemeleri incelenmek sureti ile en son hangi tarihte, ne miktarda ve toplam ne miktarda ödeme yaptığı hususunun tespit edilerek buna ilişkin defter kayıt örneklerinin alınıp rapora eklenmesi, davalıya daha önce çıkarılan kesin maliyet hesabı olup olmadığı, varsa daha önce çıkarılan bu kesin maliyet hesabı miktarının kaç TL olduğu, davalının bunu ödeyip ödemediği, ödeme varsa ödeme tarihinin ne olduğu,

davacı kooperatifin inşaatlarının etaplar halinde ve/veya bloklar halinde tamamlanıp yapılarak üyelerine teslim edilip edilmediği, şayet etaplar halinde yapıldıysa yapılan etabın tamamlanıp tamamlanmadığı, daha önce çıkarılan kesin maliyetlerin hangi blok veya bloklar ya da etaplar tamamlandıktan sonra yapıldığı, davalıya verilen dairenin bu yapılan blok veya etaplarda olup olmadığı, davacı kooperatifin bu davaya konu ettiği şekilde davalının aidat borcu olup olmadığı,

varsa gerekli hesaplamaların yapılarak aidat borç miktarının kaç TL olduğu hususlarında hüküm vermeye ve denetime elverişli açıklamalı rapor tanzimi için bilirkişilere yetki ve görev verilmesine karar verilmiştir.

Görevlendirilen bilirkişiler Mali Müşavir ... ve Nitelikli Hesaplama Uzmanı ... tarafından düzenlenen 26/01/2023 tarihli raporda özetle.

"Dosya kapsamında yer alan bilgi ve belgelerle davalı kooperatiften temin ettiğimiz ve raporumuz ekinde yer alan belgelerin incelenmesinden ulaştığımız bulgular şöyledir: 1. Kooperatifçe tamamlanan ..., 5. Kat, 10 numaralı bağımsız bölümün davalıya devir ve tesliminin yapıldığı, söz konusu daire için 21/03/2011 tarihli maliyet raporunda bahse konu bağımsız bölüm için maliyet hesabında kendisine çıkarılan miktarı yatırmış olduğu, genel giderler için aynı inşaat finansmanı için ayrı karar alınmadığı tüm giderleri kapsayacak şekilde aidat kararı alındığı ve zamanaşımı süresi olmadığı,

Kooperatifler Kanunu'na eklenen geçici 11. maddede belirtilen şartlar bakımından yaptığımız incelemede inşaatların etaplar halinde tamamlanarak teslim edileceğinceğine dair anasözleşmede hüküm bulunmadığı, davalı kooperatifin kuruluşundan dava tarihine kadar geçen dönemde 175 m² daire üyesi ortağın yapması gereken aidat ve ara ödemeler toplamı 216.000,00-TL olarak hesaplanmıştır. Daya tarihi itibariyle davacının yaptığı ödeme ise toplam 132.433,00-TL'dır.

Hal böyle olunca dava tarihi itibariyle davalının davacı kooperatife 83.567,00-TL asıl alacak borcunun kaldığı, davacı Sınırlı Sorumlu *** Yapı Kooperatifi'nin Ticari defter kayıtlarına istinaden; kooperatif üyesi ...'nın 2022 yılı sonu itibariyle 242.667,00-TL borçlu olduğu sonucuna varıldığı" belirtilmiştir.

Dosyanın rapor veren bilirkişilere tevdi edilerek davacı kooperatifin 2011-2022 yılları arasındaki defter ve kayıtlarının incelenmek sureti ile davalı kooperatif üyesinin yönetim gideri borcu olup olmadığı, varsa miktarının ne kadar olduğu hususunda ve ayrıca önceki rapora karşı beyan ve itirazların karşılanması amacı ile ek rapor düzenlenmesinin istenilmesine karar verilmiştir.

Bilirkişiler Mali Müşavir ... ve Nitelikli Hesaplama Uzmanı ... tarafından düzenlenen 21/03/2023 tarihli ek raporda özetle. "Davacı kooperatifin 2011-2022 yılları arasındaki defter ve kayıtlarının incelenmek sureti ile davalı kooperatif üyesinin yönetim gideri borcu olup olmadığı, varsa miktarının ne kadar olduğu hususunda kök taporumuzda tashihi gerektirir bir husus bulunmadığı, arz eder, kök raporun ilgili kısımları tekrardan kaleme alınmıştır.

Dosya kapsamında yer alan bilgi ve belgelerle davalı kooperatiften temin eltiğimiz ve raporumuz ekinde yer alan belgelerin incelenmesinden ulaştığımız bulgular şöyledir: 1. Kooperatifçe tamamlanan ..., 5. Kat 10 numaralı bağımsız bölümün davalıya devir ve tesliminin yapıldığı, söz konusu daire için 21.03.2011 tarihli maliyet raporunda bahse konu bağımsız bölüm için maliyet hesabında kendisine çıkarılan miktarı yatırmış olduğu, genel giderler için ayrı, inşaat finansmanı için ayrı karar alınmadığı tüm giderleri kapsayacak şekilde aidat kararı alındığı ve zamanaşımı süresi olmadığı,

Davalı kooperatifin kuruluşundan dava tarihine kadar geçen dönemde 175m² daire üyesi ortağın yapması gereken aidat ve ara ödemeler toplamı 216.000-TL olarak hesaplanmıştır. Dava tarihi itibariyle davacının yaptığı ödeme ise toplam 132.433-TL'dir.

Hal böyle olunca dava tarihi itibariyle davalının davacı kooperatife 83.567,00-TL asıl alacak borcunun kaldığı, davacı ...'nin ticari defter kayıtlarına istinaden; kooperatif üyesi ...'nın 2022 yılı sonu itibariyle 242.667,00-TL borçlu olduğu sonucuna varıldığı" bildirilmiştir.

Dosyanın rapor veren bilirkişilere tevdi ile davacı vekilinin 21/10/2023 tarihli dilekçesi ekinde sunulan Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi'nin *** Karar sayılı karar ilamında bahsi geçen açıklamalar ve metot dikkate alınmak suretiyle yine davalının üyelikten istifası, ihracı veya çıkarılmasıyla ilgili istifa dilekçesi, kayıt, belge, yönetim veya denetim kurulu kararı olup olmadığının araştırılması varsa buna ilişkin kayıt, belge ve kararların ek rapora eklenmesi suretiyle hüküm vermeye ve denetime elverişli açıklamalı ek rapor tanzimi için bilirkişilere yetki ve görev verilmesine karar verilmiştir.

Bilirkişiler Mali Müşavir ... ve Nitelikli Hesaplama Uzmanı ... tarafından düzenlenen 28/12/2023 tarihli raporda özetle; "Davalının 28/02/2011 tarihli maliyet raporunda belirtilen tutarı ödediği ve bu tarihten sonraki tutarları davalının ödemesi gerektiği yönünde mahkemede kanaat oluşması durumunda bahse konu 28/02/2011 tarihinden sonraki aidatlar toplamı 165.800,00-TL olarak hesaplanmış olup, davalının bu aidatlara yönelik bir ödemesi dosyadaki hesap ekstresinde gözükmemektedir. Davalının maliyet raporunun hazırlandığı 28/02/2011 tarihinden önceki ve sonraki tüm aidatların hesaplamaya dahil edilmesi durumunda ödenmesi gereken tutar kök raporda belirttiğimiz üzere 83.567,00-TL olacaktır." şeklinde rapor düzenlenmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, YARGILAMA VE GEREKÇE: Dava, kesin maliyet alacağı istemine ilişkindir.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 4/1-a maddesine göre davaya bakmaya mahkememiz görevlidir.

6545 sayılı yasanın 45/3. maddesi uyarınca yargılama tek hakim tarafından yürütülmüş ve sonuçlandırılmıştır.

Mahkememizde açılan ve sonuçlanan davada dava değeri 1.584,600-TL'nin altında olması nedeniyle 7251 sayılı kanunla değişik 6102 Türk Ticaret Kanununun 4/2. maddesi uyarınca basit yargılama usulü uygulanmıştır.

Taraflar arasındaki uyuşmazlık; davacının aidat alacağı olup olmadığı, davalının davacı kooperatifin üyesi olup olmadığı, davalının zaman aşımı defi'nin haklı olup olmadığı, uyuşmazlığa Kooperatifler Kanunu'nun geçici 11. maddesinin uygulanıp uygulanamayacağı hususlarının olduğu konularında toplanmaktadır.

Davacı vekili 08/06/2023 tarihli ıslah dilekçesinde özetle; "... dosya kapsamı dahilinde bulunan bilirkişi raporları ve tüm deliller birlikte değerlendirilerek müvekkilin toplam 83.567,00-TL aidat alacağının 9.000,00-TL'na dava tarihi olan 06/06/2022 tarihinden, 74.567,00-TL'na ise ıslah tarihinden itibaren işleyecek yıllık %18 gecikme faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile müvekkile ödenmesine, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalıya tahmiline karar verilmesini müvekkilimiz adına saygılarımızla arz ve talep ederiz." şeklinde beyan ve talepte bulunmuştur. Islah dilekçesinin bir örneği davalı tarafa tebliğ edilmiştir.

Bilindiği üzere kooperatifin en yetkili organı genel kuruldur. Genel kurullarda hakkaniyetin gerektirdiği ölçüde gerekli kararlar alındığı gibi daha önceden alınan kararlarda değiştirilebilir. Eşitlik ilkesi gereğince hak ve görevlerde ortakların eşit olması kuralı gözetilerek önceki genel kurul kararının değişen şartlar ve kooperatifin diğer ortaklarının durumları da nazara alınarak şartlarda eşitleme yapılmak üzere değiştirilmesine karar verilmesinde ilke olarak müktesep hak ihlali ve yasaya aykırılık bulunmamaktadır (Yargıtay 23 H.D. *** Karar sayılı ilamı).

Kooperatifler aidat toplayarak inşaatlarını yapar ve amaçlarını gerçekleştirir. Ayrıca kooperatiflerde eşitlik ilkesi geçerlidir. Kooperatiften bağımsız bölüm alınması aidat ödenmesine engel değildir.

Davalı kooperatif inşaatlarının devam ediyor olması nazara alındığında kooperatifin aidat toplaması olağandır. Daha önceki genel kurulda alınan kesin maliyet ile ilgili kararın iptal edilmiş olması da aidat toplamaya engel teşkil etmez. (Yargıtay 23 H.D. *** sayılı ilamı).

Somut olayda davalının davacı kooperatifin üyesi olduğu, davalının sabit ücretli üye olduğuna ya da istifa ettiği ve bu istifanın kabul edildiğine dair dosyada delil bulunmadığı gibi davalının kooperatifçe kendisine teslim edilen taşınmazı kullandığı kooperatife iade etmediği, genel kurul kararlarının iptal edilmediği anlaşılmaktadır.

Kooperatif üyeleri ile kooperatif arasındaki üyelik sıfatının devamına ve üyeliğe sıkı sıkıya bağlı talepler ile ilgili olan tapu iptali ve tescile, üyelik tespitine, tahsis hakkına dayalı veya üyenin parasal yükümlülükleri ile ilgili uyuşmazlıklarda üyelik devam ettiği sürece zamanaşımı süresi işlemez. Davacı kooperatif üyesi olduğunu beyan etmiş davalı tarafça aksi iddia edilmemiştir.

Davacının kooperatif üyesi olduğunu kabulü halinde dava konusu taleple ilgili üyelik devam ettiği sürece zamanaşımı işlemeyecektir (Yargıtay 6. Hukuk Dairesi, *** Karar sayılı emsal ilamı).

Davalı alacağın zaman aşımına uğradığını iddia etmiş olup bilindiği üzere kooperatif üyesinin bağımsız bölüm talep hakkı zamanaşımına uğramayacağı gibi kooperatif tarafından bunun karşılığında talep edilecek olan inşaat gideri olarak talep edilen aidata da zamanaşımı işlemesi mümkün değildir (23. Hukuk Dairesi, *** Karar sayılı emsal ilamı).

Yargılama sonunda tüm dosya kapsamına göre; Kooperatifler Kanunu'nun geçici 11. Maddesinin Anayasa Mahkemesi tarafından iptaline karar verilmiş olması nedeniyle eldeki uyuşmazlığa uygulama imkanının bulunmadığı, davalının halen davacı kooperatifin ortağı olduğu, davalının zaman aşımı def'inin yerinde olmadığı, bilirkişi kurulu raporuna göre davalının ödemesi gereken aidat alacağını ödemiş olduğu, davacı kooperatifin bakiye aidat alacağı olmadığından davanın reddine karar verilmesi gerektiği görüş ve kanaatine varılmıştır.

Katip ... · E-imzalıdır Hakim ... · E-imzalıdır