Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/716 K.2023/71

2-... 3-... VEKİLİ : Av. ...

DAVA

Sıra Cetveline İtiraz DAVA TARİHİ : ... KARAR TARİHİ : ...

GEREKÇELİ KARARIN

YAZILDIĞI TARİH : 16/03/2023

Mahkememizde görülmekte olan Sıra Cetveline İtiraz davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin müflis S.S....Kent Konut Yapı Kooperatifi'ne üyeliği sonucunda kooperatif tarafından yapılan kıymet takdirinin ardından kesin maliyet bedelinin tamamını ödemesi ile müvekkilinin ...

Mah. ... ada ... parsel ... blok ... bağımsız bölüm nolu taşınmazın mülkiyetini devraldığını, müvekkilinin kooperatif ana sözleşmesine kooperatifin borçlarına karşı sadece taahhüt ettiği pay tutarı kadar sorumlu olduğunu, taşınmaz üzerine devirden sonra Denizbank tarafından 24.806.700,00 TL bedelli ipotek tesis edildiğini, kooperatif tarafından ek maliyet bedeli hesabı yapıldığı gerekçesiyle müvekkiline tebligatlar gönderildiğini, müvekkilinden ikinci kez tahsilat yapılmaya çalışıldığını, kooperatifin üzerine düşen edimleri yerine getirmediğini, ihtarnamenin tebliğinden sonra Kayseri ...

Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... esas sayılı dosyasında ... tarihinde kooperatifin iflasına karar verildiğini, Kayseri ...

Müdürlüğü'nün ... sayılı iflas dosyasında kooperatifin iflasının açıldığını ancak iflasın henüz kesinleşmediğini, bahse konu ihtarname nedeniyle müvekkilinin hak kaybına uğramaması adına iflas dosyasına ihtirazı kayıtla ödeme yapıldığını ayrıca sunulan dilekçe ile müvekkilinin masaya bu tutar için alacak olarak kaydedilmesi talep edildiğini, 38.690,42 TL alacak için yapılan alacak talebinin reddedildiğini, alacağın ispatlanamadığı iddiasının mesnetsiz olduğunu, Kooperatifler Kanunu'na eklenen geçici 11. Madde ile sonradan borçlu hale getirmeye çalışan kooperatife engel olunduğunu ileri sürerek;

davanın kabulüne, müvekkilinin dosyaya yatırdığı 38.690,42 TL alacak kaydı yapılmasını ve alacağın dosyaya yatırıldığı tarih itibariyle yasal sıra ve derecesine kaydına karar verilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Mahkemece hak düşürücü sürenin resen gözetilmesi gerektiğini, davacının iflastan sonra ihtirazı kayıt ile iflas dosyasına yatırmış olduğu paranın sıra cetveline kaydını talep ettiğini, tutarın ek ödeme yükümlülüğü kapsamında davacının müflis kooperatife ödemesi gereken tutar olduğunu, sıra cetveline öncelikle kayıt ve kabulüne verilecek alacakların iflas alacakları olduğunu, iflas açıldığında talep edilen tutar yönünden alacaklı olunmadığını, davacının alacağının iflas alacağı niteliğinde olmadığından kayıt ve kabulüne karar verilen sıra cetvelinde gösterilmesinin hukuken mümkün olmadığını savunarak davanın reddine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

Mahkememizce taraf teşkili sağlanmış davanın taraflarına delillerini ibraz etme olanağı tanınmış uyuşmazlığın çözümü için gereken bütün deliller toplanmıştır.

DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

Kopperatife iflastan sonra yatırılan para sebebiyle borcu olduğundan bahisle sıra cetveline kaydını istemiştir. Davalı kooperatif Kayseri ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas ... Karar sayılı ilamı ile ... tarihinde iflasına karar verildiği ve kararın kesinleştiği, davacının iflastan sonra aidat borcu adı altında iflas masasına ödeme yaptığı ve ödemenin haksız olduğundan bahisle ödeme miktarı uyarınca sıra cetveline kayıt kabul davası açmıştır. Davacının iddiasına konu alacağın hukuki olarak öncelikle tasnifi gerekmektedir. İflasta, iflas alacağı, masa borcu ve iflastan sonra doğan genel nitelikli alacak olmak üzere üç grup alacak bulunmaktadır.

Yargıtay 23. Hukuk Dairesi'nin 23.11.2015 tarih ve 2014/6942 E., 2015/7535 K., 21.12.2015 tarih ve 351 E., 8323 K., 05.04.2016 tarihli 2016/2556 E., 2016/2121 K. sayılı ilamlarında da açıklandığı üzere.

İflas tarihinden sonra doğan bir alacağın varlığı ve miktarı konusunda bir uyuşmazlık bulunmasa da, masa borcu olup olmadığı yönündeki inceleme, alacağın dayandığı hukuksal ilişkiye göre genel hükümler doğrultusunda iflas masası aleyhine açılan davada genel mahkemelerce tespit edilecektir. Böyle bir davada, davacı, masa alacaklısı olduğunu iddia eden alacaklı, davalı ise iflas idaresidir.

Dava sonunda verilen ve uyuşmazlık konusu alacağı masa borcu olarak kabul eden karar, bütün iflas alacaklılarını bağlar. Masa mevcudunun iflas masrafları ve masa borçlarını karşılayamadığı durumlarda bu masraf ve borçlar iflas alacaklıları arasında taksim edilemez. (İflas Hukukunda Sıra Cetveli Prosedürü ve Sıra Cetveline Karşı Müraacat Yolları, Öztek Selçuk, yayımlanmamış doçentlik tezi, s. 31 vd) Dairemizin ... tarih ve ... E., ... K. sayılı bozma ilamı da bu yöndedir.

İflas masasının safi (net) mevcudu (masaya giren mal, alacak ve haklar), "alacakların ödenmesine tahsis olunur" (İİK m.184,I,c.1). Buradaki "alacaklar" teriminden maksat, aslında yalnız "iflas alacaklarıdır." İflas alacağı, iflas açıldığı anda müflise karşı hukuken mevcut olan alacaklar yani müflisin iflasın açıldığı andaki borçları olup, iflas masasından istenebilir (masaya yazdırılabilir).

İflas masasından istenebilecek (hatta, iflas alacaklarından daha önce ödenecek) olan, bir başka alacak çeşidi de masa alacaklarıdır. Bunun masa bakımından adı "masa borcudur." Masa borçları müflisin değil, (çünkü, müflisin iflas açıldıktan sonra masayı bağlayıcı nitelikte borçlanmasına imkân yoktur.) iflas masasının yaptığı borçlardır.

Masa borçları, iflasın açılmasından iflas tasfiyesinin sonuçlanmasına kadar, iflas masası (masa adına iflas dairesi veya iflas idaresi) tarafından yapılan borçlardır.

(İİK. m. 248, 303/2) Masa borçları iflas masasından tam olarak ödenir. (örn: İflas kararının ilanı giderleri (m.166;219), defter tutma (m.161;208) giderleri (bkz: m.160), masa mallarının muhafazası için kiralanan depo için ödenecek kira, iflas idaresinin ücreti (m.223,IV), masanın (iflas idaresinin) taraf olduğu davaları takip eden avukatın avukatlık ücreti masa borcudur. Bu sayma, tahdidi değildir; masa borçlarına bazı misaller vermek içindir.

Şu halde, masa alacakları (borçları), iflas açıldıktan sonra iflasın tasfiyesi için bizzat masa ( yani, masa adına iflas dairesi veya idaresi) tarafından yapılan borçlardır. Masadan ödenecek alacakların, iflas alacağı ve masa alacağı olarak ikiye ayrılmasının pratik önemi şudur: Masa borcu, iflas masasından tam ve iflas alacaklarından daha önce ödenir (m.248).

Oysa, iflas alacaklarının tam olarak ödenmesi çok enderdir (belki yalnız m.206'nın ilk üç sırasındaki imtiyazlı alacaklar tam olarak ödenir.)

İflas alacakları (özellikle m. 206'nın dördüncü sırasındaki imtiyazsız alacaklar), iflas masasının dağıttığı iflas (garame) hissesi oranında ödenir. İşte bu nedenle, iflas masasından istenen bir alacağın, iflas alacağı mı, yoksa masa alacağı mı olduğunu belirlemenin büyük önemi vardır. (Kuru Baki, İcra ve İflas Hukuku El Kitabı, Tamamen Yeniden Yazılmış ve Genişletilmiş 2. Baskı, S. 1212 vd. Ankara, 2013).

İflasın açıldığı sırada müflise karşı ileri sürülebilecek alacaklar iflas alacaklarını; iflasın tasfiyesi sırasında yapılan masraflarla, iflas idaresinin yükümlü olduğu ya da devraldığı mükellefiyetler de (genel bir ifade ile) masa borçlarını oluşturur. İİK'nın 248. maddesinin kenar başlığı "iflas masrafları ve masanın borçları" şeklindedir. Madde metninde açıkça iflas masraflarının iflas alacaklarından önce ödeneceği belirtilmiş ise de masa borçlarından bahsedilmemiştir.

Ancak masa borçlarının da iflas alacaklarından önce ödeneceği doktrin ve uygulamada kabul edilmektedir. (Öztek, Selçuk, İflas Hukukunda Sıra Cetveli Prosedürü ve Sıra Cetveline Karşı Müracaat Yolları, yayımlanmamış doçentlik tezi, s.14. Postacıoğlu, İlhan: İflas Hukuku İlkeleri, İstanbul, 1978, s. 205. 19. HD'nin 27.02.1996 tarih ve 202 E, 1568 K; 20.11.1997 tarih ve 6557 E, 9865 K. sayılı ilamı).

İflas masraflarına örnek olarak, iflas kararının ilanına ve gereken yerlere bildirilmesine ilişkin masrafları, defter tutma, malların muhafaza ve satış masrafları, iflas idare memurlarının ücretleri, paraya çevirme ve paylaştırmaya ilişkin harç ve masrafları sayılabilir. Masa borçları ise, iflasın açılmasından sonra ve devamı sırasında masa namına tekeffül edilen ve onun tarafından ödenmesi gereken borçlardır.

Masa borçlarına örnek olarak, iflas idaresinin müflisin sanat veya ticaretinin devamı çerçevesinde akdettiği borçları, iflas idaresinin sebepsiz iktisap, haksız fiillerinden doğan borçları ve iflas idaresi tarafından tutulan avukatın vekalet ücretini sayabiliriz. İflas masrafları ve masa borçlarından masa sorumlu olup, müflis sorumlu tutulamaz. Masa alacaklısına alacağının masa tarafından karşılanmayan kısmı için aciz vesikası verilemez.

(Öztek, Selçuk, a.g.e s. 17-18) İflas masrafları ve masa borçlarına sıra cetvelinde yer verilmez. Ancak pay cetvelinde gösterilmelidir. İflastan sonra oluşan alacağın masaya kaydı istenemez, ancak bu alacak masa borcu niteliğinde ise masadan tazmin edilir, değilse tasfiyede bakiye kalırsa nazara alınır.

İflas idaresi, müflise ait işyerini masanın menfaatini gözeterek işletmeye devam ederse, diğer anlatımla müflisin yaptığı sözleşmeyi feshetmeyip benimser ise bu işletmenin borcu masa borcu niteliğindedir.

Alacak, iflastan sonra doğmuş ve masa borcu da değilse, sırasına ve esasına itiraz edilebilecek, İİK'nın 235. maddesine dayalı kayıt kabul istemine konu olabilecek müflis borçlarından olmayıp, iflastan sonra doğan ve müflisin genel hükümlere göre sorumlu olduğu ve iflas masasının dağıttığı iflas (garame) hissesi oranında değil, tasfiyede bakiye kalırsa alacaklıya ödenecek olan bir alacak niteliğindedir.

İflas tarihinden sonra doğan böyle bir alacağın varlığı ve miktarı konusunda bir uyuşmazlık bulunmasa da, inceleme, şikayet yolu ile icra mahkemesince değil, alacağın dayandığı hukuksal ilişkiye göre genel hükümler doğrultusunda iflas masası aleyhine açılan davada genel mahkemelerce tespit edilecektir. Böyle bir davada, davacı, davalı müflisten alacaklı olduğunu iddia eden alacaklı olup, davalı ise iflas idaresidir.

İflastan sonra oluşan alacağın masaya kaydı istenemez, tasfiyede bakiye kalırsa nazara alınır.

Somut olayda, davacının yapmış olduğu ödeme iflastan sonra doğmuş ve masa borcu da olmayan bir alacak statüsündedir. İİK'nın 235. maddesine dayalı kayıt kabul istemine konu olabilecek müflis borçlarından olmayıp, iflastan sonra doğan ve müflisin genel hükümlere göre sorumlu olduğu ve iflas masasının dağıttığı iflas (garame) hissesi oranında değil, tasfiyede bakiye kalırsa alacaklıya ödenecek olan bir alacak niteliğindedir. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi'nin 45. Hukuk Dairesi'nin 2020/988 E., 2022/1301K. Sayılı emsal ilamında belirtiği üzere iflastan sonra oluşan alacağın masaya kaydı istenemeyeceğinden davanın reddine karar verilmiştir.