Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/1128 K.2024/626

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Adi Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Davalı ... tarafından müvekkili aleyhine kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile takip yapıldığını ve takipte örnek 10 icra ödeme emri ile müvekkili aleyhine Kayseri Genel İcra Dairesi ...

E. Sayılı dosya ile icra takibi başlatıldığını, ancak takip dayanağı senet konusu borcun tamamımın ödenmesine karşın haksız şekilde takip yapıldığını, müvekkilinin eşi ... ile müteahhit ..., taşınmazın satımı için anlaştığını, müteahhit daha sonra anlaşılan bedeli az bulduğunu beyan ederek ek ödeme talep ettiğini, müteahhidin talepleri doğrultusunda 2004 yılında ilgili taşınmaza istinaden 35.000 Mark ödendiğini, müteahhit ..., tapu devrinden önce işbu taşınmaza ilişkin kooperatif üyeliği yapılması gerektiğini söyleyerek müvekkili ve eşini aldattığını,

iyi niyetli ve durumun detaylarına hakim olmayan müvekkilin eşi ise müteahhittin aldatması sonucunda zorla ... isimli şahıstan kooperatif üyeliği devralındığını, taşınmazın bedeli peşinen ödenmesine rağmen müteahhidin aldatması sonucu kooperatif üyesi olan müvekkilin eşi kooperatif aidatlarını dahi geciktirmeden ödediğini, müvekkilinin eşi kooperatif üyeliğini devretmek ve üyelikten çıkmak istediğini müteahhite bildirdiğini, bu hususa ilişkin noterde devir evrakı düzenlendiğini, ilgili taşınmazın yanında bulunan arsada da müvekkilinin eşinin kooperatif nedeniyle payı bulunmakta olup,

müteahhit bu arsadaki payın devrini de hiçbir hukuki gerekçe göstermeden talep ettiğini, müvekkilinin eşi bu arsanın devrini de gerçekleştireceğini beyan etmiş olmasına rağmen ... tarafından teminat senedi verilmesi talep edildiğini, müvekkilinin ise muvafakatname ile "teminat senedini" müteahhide verdiğini, kabul anlamına gelmediğini belirterek muvafakatnamede bahsi geçen taşınmaz ... adına kayıtlı olup, müvekkiline ait olmadığını, böyle bir borcun var olması durumunda dahi bu borcun muhatabının müvekkili olmadığını,

müteahhit ve kooperatif arasındaki mevcut bir davadan dolayı ceza söz konusu olduğunu bu cezaya istinaden müvekkilinden 18.000,00 TL ödeme talep ettiğini, müvekkilinin kendisine ait olmayan bu borcu dahi ödediğini, müvekkilinin söz konusu taşınmaza ilişkin ödemelerini fazla fazla gerçekleştirdiğini, müvekkilinin eşi taşınmaza neredeyse iki katı bedelle sahip olduğunu, ilgili taşınmaza ilişkin tüm ödemeler gerçekleştirmiş olup, taşınmaz eşi ... adına tescil edildiğini, davalı tarafından icra takibine konu edilen senet, senet vasfını taşımadığını, senette zorunlu olan unsurlar, kayıtsız şartsız bir borç ikrarı,

kambiyo senedinin adının senet metninde bulunması, muhatap veya keşidecinin adı, keşidecinin imzası, kime veya kimin emri havalesine ödeneceği ibaresi, düzenleme yeri ve tarihi olduğunu, davalının takibe konu etmiş olduğu senet teminat senedi olup, davalının icra takibine konu ettiği şekli ile dahi senet vasfında olmayan adi yazılı bir evrak olduğunu, müvekkilinin işbu evraka istinaden dahi borcu bulunmadığını, davalının takibe konu ettiği senette düzenleme yeri olarak yalnızca "Bahçelievler Mah. Emindağ 33/35" yazdığını, bu haliyle evrak senet özelliğine haiz olmadığını, arsanın ...'a devrolduğunu,

herhangi bir teminata gerek kalmayıp müvekkilinin borcu oluşmadığını, müvekkilinin müteahhit ...'a teminat amacıyla verdiği senet müteahhidin vefat etmesi üzerine müteahhidin babası davalı ... tarafından kötü niyetli olarak doldurularak icra takibine konu edildiğini, davalı yan kötü niyetli bu eylemini 8-9 kişiye karşı gerçekleştirmiş olup, kendi nam ve hesabına haksız kazançlar elde etmeye çalıştığını, müvekkilinin alacaklı görünen tarafa herhangi bir borcu bulunmadığını, müvekkili ile davalı alacaklı yan arasında;

takiplere konu evraka istinaden alışveriş ilişkisi olmayıp evrak alacaklının oğluna teminat amacıyla verildiğini, müvekkili ile davalının oğlu arasında hiçbir ilişki mevcut olmayıp, müteahhit ile müvekkilin eşi ... arasında taşınmaz satışı/ kooperatif ilişkisi olduğunu ve bu ilişkiye ilişkin hiçbir borç mevcut olmadığını belirterek müvekkilinin bu satış ve kooperatif ilişkisine dair taraf olmaması sebebiyle davalıya ve oğluna borcu olmadığını, ayrıca davalının kötü niyetli olarak bu takibi yapmasından ötürü İİK. md.170 gereğince;

aleyhine, alacağın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere tazminata karar verilmesini talep ettiğini, teminatsız olarak takibin durdurulması yönünde tedbir kararı verilmesini mahkeme aksi kanaatte ise gösterilecek teminat mukabilinde takibin dava sonuna kadar durdurulmasına, devamında ise haklı davalarının kabulünü talep ettiğini belirterek, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı dava dilekçesinde anılan senet bedelini ödediğini ileri sürerek ödenmiş senedin yeniden takip konusu yapıldığını iddia ettiğini, bu iddiayı kabul etmediklerini, davacı dava dilekçesinde bir başka iddiayı gündeme getirerek müvekkilinin eşi ...'nun müteahhit ... ile aralarında taşınmaz satımı için anlaşma olduğunu, kendilerinin satış bedelinin tamamını ödediklerini buna rağmen bu senedin düzenlendiğini iddia etmelerinin gerçek dışı olduğunu, ...'ya satışı gerçekleştirilen evin yüklenicisi yani müteahhidi ***.Ltd.Şti. olduğunu, olay davacının anlattığı gibi olmayıp çok farklı bir yapıda olduğunu,

zira inşaatı yapan ... yüklenicisi ise S.S. ... Yapı Kooperatifi olduğunu, taşınmazın yapıldığı Harman Mahallesi, 61 pafta, 725 ada, 1 parselde bulunan taşınmaz üzerine davacının da çok iyi bildiği gibi 2 parsel sığıyor olmasına rağmen bir takım teknik sebeplerle yalnızca taşınmazın bulunduğu alandaki bina yapıldığını, ...'un da 27.11.2023 tarihinde şikayet üzerine alınan ifadesinde anılan senedin bu şahıstan bizatihi dolu olarak kendisine verildiğini ifade ettiğini,

bahse konu teminat olarak verildiği iddia edilen senet parsellerin ayrılması sonucunda oluşacak yeni parselin tapuda devrinin gerçekleşmemesi halinde ...'a verilen senettir ki bu senedin takip konusunun evrakla hiçbir ilgisi olmadığını, bu itibarla davacının dava dilekçesinde belirttiği hususların tamamı kendilerince oluşturulmuş bir senaryodan ibaret olduğunu, davacının mezkur senedi ödediğini kanıtlaması gerektiğini, haksız yersiz ve hukuka aykırı davanın reddini, % 20'den aşağı olmamak üzere inkar tazminatı ile kötü niyet tazminatına hükmolunmasını,

yargılama giderleri ile karşı vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

Davacı taraf, Kayseri Genel İcra Dairesinin ... E sayılı dosyasında kendileri hakkında takip yapıldığını, dava konusu senedin davacının eşine ait arsanın devrinin gerçekleştirilmesinin teminatı olarak verildiğini, dava konusu kambiyo senedinin düzenleme yeri bulunmadığından kambiyo senedi vasfında olmadığını belirterek menfi tespit ve kötü niyet tazminatı dilemiştir.

Kayseri Genel İcra Dairesinin ... Esas sayılı dosyasının incelenmesinde, davalı tarafından davalı hakkında takip yapıldığı, takibe dayanak olan senedin ise keşidecesi davacı, lehtarı ise davalı olduğu, tanzim tarihinin 01/04/2019 olduğu, vadesinin ise 01/04/2021 olduğu, düzenleme yerinin ise ''Bahçelievler Mah. Emindağ 33/35'' olarak belirtildiği görülmüştür.

Takibe konu senedin tanzim tarihi itibariyle uygulanması gereken 6102 Sayılı TTK'nun 776/1-f maddesi uyarınca; senette düzenlenme yerinin yazılı olması gereklidir. Aynı Kanun'un 777/4. maddesinde ise; düzenlendiği yer gösterilmeyen bir bononun, düzenleyenin adının yanında yazılı olan yerde düzenlenmiş sayılacağı hükme bağlanmıştır. Hukuk Genel Kurulu'nun 02.10.1996 gün ve 1996/12-590 sayılı kararında da benimsendiği üzere tanzim yeri olarak idari birim adının (kent, ilçe, bucak, köy gibi) yazılması zorunlu ve yeterlidir.

Somut olayda, Emindağ adında idari birim olmadığı, dava dilekçesinin incelenmesinde, davacının adresi ''Bahçelievler Mah. Bahçelievler Cad. Emirdağ Apt. No:27/35 Talas/Kayseri'' belirtiği anılan her iki adresin incelenmesinde aynı yer olduğu anlaşılmış olup kanunun aradığı şekilde dava konusu senette düzenleme yeri bulunmamaktadır.

Ticaret Kanunu'nun 776.maddesinde bononun unsurları; "(1) Bono veya emre yazılı senet; a) Senet metninde “bono” veya “emre yazılı senet” kelimesini ve senet Türkçe’den başka bir dille yazılmışsa, o dilde bono veya emre yazılı senet karşılığı olarak kullanılan kelimeyi, b) Kayıtsız ve şartsız belirli bir bedeli ödemek vaadini, c) Vadeyi, d) Ödeme yerini, e) Kime veya kimin emrine ödenecek ise onun adını, f) Düzenlenme tarihini ve yerini, g) Düzenleyenin imzasını,içerir." şeklinde sayılmıştır.

Aynı yasanın 777. maddesi ise unsurların bulunmaması halini düzenlemiş olup madde metni şöyledir:

"(1) İkinci ilâ dördüncü fıkralarda yazılı hâller saklı kalmak üzere, 776 ncı maddede gösterilen unsurlardan birini içermeyen bir senet bono sayılmaz.

(2) Vadesi gösterilmemiş olan bono, görüldüğünde ödenmesi şart olan bir bono sayılır.

(3) Açıklık bulunmadığı takdirde senedin düzenlendiği yer, ödeme yeri ve aynı zamanda düzenleyenin yerleşim yeri sayılır.

(4) Düzenlendiği yer gösterilmeyen bir bono, düzenleyenin adının yanında yazılı olan yerde düzenlenmiş sayılır.''

777. maddeye göre 776. maddede sayılan unsurları içermeyen senede bono denilemeyecekse de bu kuralın bir takım istisnaları da sayılmıştır. Buna göre düzenleme yeri bulunmasa bile düzenleyenin adının yanında yazılı adres düzenleme yeri olarak sayılacak ve bono kabul edilecektir. Aksi halde yani düzenleyenin adının yanında olsa bir adres yer almıyorsa bononun düzenlenme yeri unsurunun eksik olduğu kabul edilip, senede bono denilemeyecek ve senet adi senet hükmünü kazanacaktır.

Somut olayda icra takibine konu bonoda esaslı unsurların olmadığı anlaşılmaktadır. Bu sebeple senet kambiyo senedi vasfını taşımamaktadır.

Senedin kambiyo senedi vasfını taşımaması halinde uyuşmazlığın hangi mahkemece çözümlenmesi gerekeceğine dair Yargıtay 13. H.D.'nin *** K. sayılı ilamında: "Mahkemece kambiyo vasfı taşımayan dava konusu senedin adi yazılı belge olarak geçerliliğini koruduğu ve davacının senedi teminat olarak verdiğini yazılı delil ile ispatlayamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. Ne var ki.

Mahkemenin de kabulünde olduğu üzere dava konusu senet kambiyo senedi vasfı taşımadığı gibi dosyadaki bilgi ve belgelere göre taraflar tacir de olmadığından davada görevli Mahkeme ticaret mahkemesi olmayıp, taraflar arasındaki temel ilişkinin taşınmaz satımı olması nedeniyle asliye hukuk mahkemesidir.

6102 sayılı TTK'nın 6335 sayılı kanunla değişik 5. maddesi uyarınca asliye hukuk mahkemeleri ile ticaret mahkemeleri arasındaki ilişki iş bölümü ilişkisi olmaktan çıkarılıp görev ilişkisine dönüştürülmüştür. Dava, 6335 sayılı Yasa ile değişik 6102 sayılı TTK'nın 5. maddesi hükmünün yürürlüğe girdiği 01/07/2012 tarihinden sonra açılmıştır. Görev, 6100 sy. HMK'nın 1. maddesi hükmü gereği kamu düzenine ilişkin olduğundan mahkemece yargılamanın her safhasında kendiliğinden gözetilmelidir. O halde Mahkemece, davanın asliye hukuk mahkemesinin görevine girdiği gözetilerek görevsizlik kararı verilmesi gerekirken işin esasına girilerek yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirir." denilmiştir.

Yine Yargıtay 20.Hukuk Dairesi'nin ***K. sayılı ilamında: "Dosya kapsamında bulunan senet fotokopisinden TTK'nın 776/1. maddesinde öngörülen ödeme yerini ve tanzim yerini içermediği, böylece belgenin kambiyo vasfını taşımadığı anlaşılmaktadır. Buna göre dava; 5.000.-TL alacağın tahsili isteminden kaynaklanmakta olup, tarafların tacir olmadığı ve davanın da mutlak ticari nitelikte bulunmadığı nazara alındığında uyuşmazlığın genel hükümler çerçevesinde, asliye hukuk mahkemesinde görülüp, sonuçlandırılması gerekmektedir." denilmiştir.

Somut olayda, alacaklı tarafından takibe konu edilen senette zorunlu unsurlar bulunmadığından bu senedin kambiyo vasfı bulunmayıp, senedin adi senet hükmünde olduğu da gözetilerek 6100 sayılı HMK'nın 114/1-c maddesi gereğince mahkemenin davaya bakmakta görevli olması hususunun dava şartı olduğu, 6100 sayılı HMK'nın 115/1 maddesi gereğince dava şartlarının yargılamanın her aşamasında mahkemece kendiliğinden gözetilerek, 6100 sayılı HMK'nın 114/1-c maddesi delaletiyle, 6100 sayılı HMK'nın 115/2 maddesi gereğince de mahkemenin görevli olmaması halinde davanın usulden reddine karar verilmiştir.

Katip ... · e-imzalıdır Hakim ... · e-imzalıdır