Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/417 K.2024/469

Av.

DAVALI : 1-***

VEKİLİ : Av. Av.

DAVALILAR : 2- ***

3- *** 4- *** VEKİLİ : Av.

DAVA

Tazminat (Rücuen Tazminat)

DAVA TARİHİ :***

KARAR TARİHİ : ***

GEREKÇELİ KARARIN

YAZILDIĞI TARİH : ***

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Rücuen Tazminat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Davalılar ile idare arasında ihale üzerine akdedilen sözleşme gereği hizmet alımı gerçekleştirildiğini, bu kapsamında dava dışı işçi ...'ın davalı yükleniciler tarafından çalıştırıldığını, işçinin 15/02/2014 tarihinde iş akdinin feshedilmesi sebebiyle müvekkili idare aleyhine işçilik alacaklarının tahsili amacıyla açılan davanın Artova Asliye Hukuk Mahkemesinin ...

K. sayılı dosyasında hüküm altına alındığını, ilamın Tokat 1. İcra Dairesinin ...

E. sayılı dosyasında takibe konulduğunu, müvekkili idare tarafından 8.605,94 TL.nin 16/10/2019 tarihinde icra dosyasına ödendiğini, söz konusu ödemeden davalı yüklenicilerin sorumlu olduğunu beyanla, fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla, söz konusu ödemenin ödeme tarihinden başlamak kaydıyla işleyecek faizi ile birlikte davalılardan sorumlulukları oranında tahsiline karar verilmesini, vekalet ücreti ile yargılama masraflarının davalı taraflara yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının taleplerinin zaman aşımına uğradığını, kıdem tazminatından idarenin sorumlu olduğunu, kıdem tazminatının rücuya konu edilmesinin mümkün olmadığını, taraflar arasındaki sözleşmede müvekkili şirketin ödenen kıdem ve ihbar tazminatından sorumlu olacağına dair hüküm bulunmadığından müvekkili şirkete sorumluluk yüklenemeyeceğini, müvekkili şirketin rücu davasına konu edilen iş davasının icra dosyasında tarafı olmadığını, davanın müvekkiline ihbar edilmediğini, müvekkili şirketin açılan davadan ve yapılan ödemelerden haberdar olmadığını, yetkili mahkemenin Ankara Mahkemeleri olduğunu belirterek davanın müvekkili bakımından reddine, yargılama gideri ve avukatlık ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

Mahkememizce taraf teşkili sağlanmış davanın taraflarına delillerini ibraz etme olanağı tanınmış uyuşmazlığın çözümü için gereken bütün deliller toplanmıştır.

Davacı Toprak Mahsulleri Ofisi'ne müzekkere yazılarak dava dışı ...'ın iş alımına ilişkin sözleşme ve şartname örnekleri celp edilmiştir.

SGK Kayseri İl Müdürlüğü'ne müzekkere yazılarak ...'ın SGK hizmet döküm cetveli celp edilmiştir.

Tüm deliller toplandıktan sonra bilirkişi incelemesi yaptırılmış, hesap uzmanı*** 20/02/2024 tarihli raporunda özetle;

1- Davalı yüklenici ...... LTD. ŞTİ.nin 3.236,78 TL'den 16/10/2019 ödeme tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte,

2- Davalı yükleniciler ...... LTD. ŞTİ. & ...... LTD. ŞTİ. & ...... LTD. ŞTİ.nin 2.942,52 TL'den 16/10/2019 ödeme tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen,

3- Davalı yüklenici ...... LTD. ŞTİ. & ...... LTD. ŞTİ.nin 2.426,62 TL (2.242,71 TL ihbar ve yıllık izin alacağı + 183,91 TL diğer alacaklar) 'den 16/10/2019 ödeme tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen,

Davacı kuruma/işverene karşı sorumlu olduğu kanaatinde olduğunu bildirmiştir. Rapordan birer suret taraflara tebliğ edilmiş, rapora karşı davacı vekilinin beyan dilekçesi, davalı ...... Ltd. Şti vekilinin beyan ve itiraz dilekçesi, davalı ... Güvenlik, ... Özel Güvenlik Ve ... Güvenlik vekilinin itiraz dilekçesi sundukları görülmüştür. Davalı ... ... Ltd. Şti'nin ve Kayseri BAM 6. Hukuk Dairesi'nin *** karar sayılı ilamı doğrultusunda ek rapor alınmasına karar verilmiş, 26/04/2024 tarihli ek raporda özetle;

Tüm hukuki nitelendirilmesi ve takdiri Sayın Mahkemeye ait olmak üzere;

1- Davalı yüklenici ...... LTD. ŞTİ.nin 3.236,79 TL'den 16/10/2019 ödeme tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte,

2- Davalı yükleniciler ...... LTD. ŞTİ. & ...... LTD. ŞTİ. & ...... LTD. ŞTİ.nin 2.942,53 TL'den 16/10/2019 ödeme tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen,

3- Davalı yüklenici ...... LTD. ŞTİ. & ...... LTD. ŞTİ.nin 2.426,62 TL

(2.242,71 TL ihbar ve yıllık izin alacağı + 183,91 TL diğer alacaklar)'den 16/10/2019 ödeme tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen,

Davacı kuruma/işverene karşı sorumlu olduğu kanaatinde olduğunu bildirmiştir. Bilirkişi ek raporunun taraflara tebliğ edildiği, ek rapora karşı davacı vekilinin beyan dilekçesi sunduğu görülmüştür.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, YARGILAMA VE GEREKÇE

Dava, davacı iş sahibi tarafından dava dışı işçiye ödenen işçilik alacağının davalı yüklenicilerden tahsili talebine yönelik rücuen tazminat istemine ilişkindir.

Hizmet alım sözleşmeleri; ihale şartları ile belirlenen işin sözleşmede kararlaştırılan bedel ile yapılmasının üstlenildiği sözleşmelerdir. Bu sözleşme türünde yüklenicinin edimi, hizmetin kendi işçisi ile yerine getirilmesi, işverenin edimi ise sözleşme bedelinin ödenmesidir. Sözleşme kapsamında yapılması gereken iş yüklenici işçisi tarafından yerine getirilecektir. İş akdinin yüklenici ile işçi arasında yapıldığı hususu ihtilaflı değildir.

SGK kayıtları da bu hususu doğrulamaktadır. Hizmet alımı tip sözleşmelerinde işverenin, yüklenici tarafından çalıştırılan işçinin ücretinin ödenmesi, sosyal haklarının takibi gibi denetim dışında işçiye karşı bir sorumluluğu yoktur. İşveren ile yüklenicinin İş Kanunu’na göre işçiye karşı müteselsilen sorumlu olmasına rağmen rücu ilişkisinde taraflar arasında imzalanan sözleşmenin uygulanması sözleşme hukukunun en temel ilkelerindendir.

İşçilik alacakları işveren tarafından ödenen işçinin; yüklenici işçisi olması, sözleşme ücretine işçinin ücret ve sosyal haklarının dahil olması, işverenin işçilik alacaklarından sorumlu olacağına dair sözleşmede bir hüküm bulunmaması hususları nazara alındığında davacı işverenin işçiyi çalıştıran yüklenicilerden ödediği bedeli ve ferilerinin tamamını talep etme hakkı bulunduğunun kabulü gerekir.

Hizmet alım ihaleleri aynı yüklenici tarafından alındığı gibi, değişik yükleniciler tarafından da alınabilmektedir. Bu halde işyeri devri suretiyle işçiler yeni yükleniciye devredildiği için hizmet akitleri kesintiye uğramadan devam etmekte ve işçilik alacakları da bu doğrultuda hesaplanmaktadır.

İşçiye ödenen kıdem tazminatı iş sözleşmesinin feshedildiği tarihteki giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanmakta olup, bu kıdem tazminatının tamamından işçiyi çalıştırdıkları dönemle orantılı olarak yükleniciler işverene karşı sorumludurlar.

Yıllık izinler kullanılmadığı taktirde iş sözleşmesinin feshi ile ücrete dönüşmektedir. Sözleşmeyi feshedenin son yüklenici olduğu ve yıllık izinlerinde bu fesih ile ücrete dönüştüğü göz önüne alındığında yıllık izin ücretinden son yüklenici sorumlu olacaktır.

İhbar tazminatından son işveren sorumludur. Bunların dışında hafta tatil ücreti, ücret alacağı, fazla mesai ücreti gibi işçiye ödenen tazminatlardan yükleniciler işverene karşı işçiyi çalıştırdıkları dönemle sınırlı olarak sorumlu olacaklardır.

İşveren tarafından bu ödemelerin ferileri mahiyetinde yapılan ödemeler de ayrı esasla yüklenicilerden tahsil edilebilecektir.

Yükleniciler aleyhine açılan rücu davalarında ayrı sözleşmelerle hizmet ifa eden yükleniciler mecburi dava arkadaşı olmadığı gibi borçtan müteselsilen sorumlu olacaklarına ilişkin kanun hükmü veya sözleşme bulunmamaktadır. Bu nedenle alacak davalarında her davalı aleyhine ayrı tahsil hükmü kurulmalıdır. Davanın itirazın iptali şeklinde açılmış olması durumunda ise takibin hangi davalı açısından hangi miktarla devam edeceği ayrı ayrı belirlenmelidir.

Öte yandan davalı iş verenlerin dava açılmadan önce Artova Asliye Hukuk Mahkemesinin (İş Mahkemesi sıfatıyla) *** Karar sayılı dosyasında haklarında hüküm kurulmuş olduğu anlaşılmakla ödeme tarihinde temerrüde düştüğü göz önünde bulundurulmalıdır. (23. Hukuk Dairesi *** Karar)

Davalı yüklenici tacir olup, 6102 sayılı TTK'nın 19/2. maddesi gereğince taraflardan biri için ticari iş niteliğinde olan sözleşmeler, kanunda aksine hüküm yoksa diğer taraf için de ticari iş sayılmaktadır. Ticari işlerde 3095 sayılı Yasa'nın 2/2. maddesine göre avans oranında faiz istenebilecektir. (Yargıtay 6. Hukuk Dairesi ***Karar)

Bu durumda davalı yüklenicinin son işveren olması nedeniyle yukarıda belirlenen ilkeler çerçevesinde son iş verenin ihbar tazminatı alacağının fer'ileri ile birlikte tamamından sorumlu olduğu, kıdem tazminatından ve fer'ilerinden ise ödeme yapılan dava dışı işçilerin davalı yüklenici-son işverende çalıştıkları dönem için bu işverende geçirdikleri çalışma süreleri ile orantılı olarak sorumlu olacağı anlaşılmıştır. (Kayseri BAM 6. HD ***Karar)

Ödeme belgeleri, taraflar arasında düzenlenen Özel Güvenlik Hizmeti Alımına ilişkin Sözleşmeler ve eki Şartnameler, tarafların ticari defter ve kayıtları, sgk kayıtları, TMO Genel Müdürlüğü kayıtları, sözleşmeler, Teknik ve İdari şartname ve tarafların dayandığı tüm deliller celp edilmiş, bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır.

Yapılan yargılama, toplanan deliller, alınan bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre; 4857 sayılı yasanın 112. maddesi gereğince dava dışı işçinin hakettiği yıllık izin alacağı, kıdem tazminatı ve ihbar tazminatı alacağı davacı kurum tarafından ödenmiştir. 20/02/2024 tarihli bilirkişi raporundaki hesaplamalar hükme esas alınarak açılan davanın kısmen kabulüne karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip *** · e-imzalıdır Hakim *** · e-imzalıdır