Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/661 K.2024/552

Mahkememizde görülmekte olan kooperatif genel kurul kararının iptali ve menfi tespit davalarının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin S.S. ...

Konut Yapı Kooperatifi'nin 209 nolu üyesi olduğunu, davalı kooperatifin 10/06/2023 tarihinde 2021 ve 2022 yılına ilişkin genel kurul yapıldığını, genel kurulda gündemin 13. maddesi ile üye ödemelerinin eşitlenmesi ve aidatların belirlenmesi için görüşülme maddesi konulduğunu, müvekkiline gönderilen bilgilendirme yazısında ise 13. madde çarpıtılarak gündemde olmayan madde eklendiğini, gündemde olmayan maddenin görüşülmesinin takdiri mahkemeye ait olmak üzere Kooperatifler Kanunu'na aykırı olduğunu, kanuna aykırı işbu madde gereği de genel kurulun iptalinin gerektiğini,

genel kurulda görüşülen gündemin 13. maddesinin kooperatif ortaklarının yaptıkları ödemelerin toplam tutarlarının farklı olduğundan 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun eşitlik ilkesine uygun olmadığını, "konut inşaatı tamamlanan ya da tamamlanmayan ve tapusunu alan veya almayan tüm ortakların ödemelerinin 450.000,00-TL'na eşitlenmesine, her bir ortağın işbu genel kurul tarihi itibariyle ödemiş oldukları meblağ ile eşitlenecek meblağ arasındaki farkların 30/06/2023 tarihine kadar kooperatif merkezine gelerek senet verilmesi kaydıyla 2023 Temmuz ayından başlamak üzere 8 eşit taksitle ödenmesine,

30/06/2023 tarihine kadar kooperatif merkezine gelerek senet vermeyen ortakların borçlarının tamamının muaccel hale gelmesine, 30/06/2023 tarihine kadar senet veren ortakların ödemelerinin 2 taksit ödememesi durumunda kalan borcunun tamamının muaccel hale gelmesi,

ödemelerini geciktiren ortaklara kanuni faizin 2 katını geçmemek kaydı ile aylık %5 gecikme faizi uygulanmasına" dair üye ödemelerinin eşitlenmesi ve aidatların belirlenmesinin kararlaştırıldığını, gündeme aykırı, gündem dışında genişletildiğini, Kooperatifler Kanunu'na göre gündemde açıkça belirtilmeyen maddelere ek yapılamayacağını, gündem maddelerinin dışına çıkılamayacağını gündemde ilave madde konacaksa Kooperatifler Kanunu'nda madde ilavesi şartları belli olduğunu, gündemin 13. maddesinin çarpıtıldığı için yönetim kurulunun genel kurulu yanlış bilgilendirmesi ve yönlendirilmesi üzerine genel kurulun iptal edilmesi gerektiğini,

Kooperatifler Kanunu'nun 53. maddesinde kanunda yazılı kimselerin kanuna, ana sözleşme hükümlerine ve iyi niyet esaslarına aykırı olduğu iddiası ile genel kurul kararları aleyhine, toplantıyı kovalayan günden başlamak üzere bir ay içinde, kooperatif merkezinin bulunduğu yerdeki mahkemeye başvurabilecekleri yönünde hükmün açık olduğunu belirterek kooperatif genel kurulunda görüşülen ve kabul edilen gündem maddelerinin kanuna ve dürüstlük kurallarına aykırı olmasından dolayı itiraz edilen gündem maddelerinin iptal edilmesi amacıyla kanuni süreler içerisinde işbu davayı açmaları gerektiğini belirterek fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla.

S.S. ... Konut Yapı Kooperatifi'nin 10/06/2023 tarihli genel kurul ile alınan kararlarının iptali ile müvekkilin borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini, yargılama giderleri ile mahkeme ve arabuluculuk vekâlet ücretlerinin de davalı tarafa yüklenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı tarafa usulüne uygun meşruhatlı dava dilekçesi tebliğine rağmen süresinde cevap dilekçesi sunmamış davalı vekili duruşmada davanın reddini istemiştir.

DELİLLER

Mahkememizce taraf teşkili sağlanmış davanın taraflarına delillerini ibraz etme olanağı tanınmış uyuşmazlığın çözümü için gereken bütün deliller toplanmıştır. Davacı taraf, kooperatif kayıt ve belgelerine, kooperatif genel kurul gündemleri ve kararlarına, kesin hesaba göre çıkan borcun ödenmesi ve borcu yoktur tutanağına, kesin hesap tebligatına, kooperatif ana sözleşmesine, ödeme belgelerine ve bilirkişi incelemesine delil olarak dayanılmıştır. Davalı tarafından yasal süresi içinde delil bildirilmemiştir.

Davalı kooperatife müzekkere yazılarak, davacı ...'nin üyelik dosya örneğinin gönderilmesi, davacı ...'nin peşin bedelli, sabit fiyatlı üye olup olmadığı sorularak böyle bir uygulama varsa buna ilişkin genel kurulu veya yönetim kurulu kararlarının, kayıt ve belge örneklerinin gönderilmesi, davacı ...'nin üyelik nedeniyle borç ve ödemelerini gösterir hesap dökümlerinin, davacıya üyeliği nedeniyle tapudan devredilen dairenin tapu bilgilerinin ve varsa tapu kayıt örneğinin, ayrıca kesin hesap raporlarının tamamının gönderilmesi, davalı kooperatifin ana sözleşmesi,

genel kurul kararları, 10/06/2023 tarihli genel kurul kararından, bu genel kurul toplantısı için üyelere çıkarılan toplantıya davet yazılarına ilişkin PTT listesi, kayıt ve belgelerin, gündem maddelerine ilişkin İl Müdürlüğü'ne verilen belgelerin ve buna ait hazirun cetvelinin sıralı bir şekilde sunulması ile bilirkişi incelemesi yaptırılmasının gerekmesi halinde kooperatifi kayıt ve defterlerinin bilirkişi incelemesine, hazır bulundurulacağı açık adresin ve bu adreste defter ve kayıtları bilirkişiye sunacak görevli kişinin adı soyadı ve telefon numarasının bildirilmesi istenilmiştir.

19/12/2023 tarihli yazı ekinde istenen belgelerin sunulduğu görülmüştür.

... Valiliği Çevre Şehircilik Ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü'ne müzekkere yazılarak davalı ...'nin en son tarihe kadar (10/06/2023 tarihi de dahil olmak üzere) yaptığı tüm genel kurul toplantı tutanaklarından ve her bir genel kurul toplantısına ait hazirun cetvellerinden, 10/06/2023 tarihli genel kurul toplantısına ilişkin gündem maddelerini gösterir belgelerin, bu toplantıda vekaleten oy kullananlara dair üyelerin vekalet yazılarının ve tadilatlarıyla birlikte ana sözleşmesinin eksiksiz ve okunaklı birer suretlerinin gönderilmesi istenilmiştir. 18/08/2023 tarihli yazı ile müzekkeremize cevap verilmiştir.

İlgili delillerin toplanmasından sonra HMK'nun 266. maddesi gereğince bilirkişi incelemesi yaptırılmasına, HMK'nun 267. ve 268. maddesi gereğince dava dosyasının re'sen seçilecek bir mali müşavir/ muhasebeci bilirkişiye tevdine, bilirkişiye HMK'nun 268. maddesi gereği davalı kooperatifin ticari defter ve kayıtları üzerinde yerinde inceleme yapması, raporuna esas alacak olup da dosya içinde bulunmayan kayıt ve belgeler olursa birer suretinin raporuna eklemesi için yetki verilmesine, HMK'nun 273. maddesi gereğince davacının davalı kooperatifin ortağı olup olmadığı,

davacının kooperatif üyeliği nedeni ile yaptığı tüm ödemelerin araştırılarak ödeme miktarlarının tespiti, dava tarihi itibarı ile davacının davalı kooperatife borcunun olup olmadığının, varsa bu borcun sebeplerinin, dayanaklarının neler ve miktarının kaç TL olduğu, davacının davalı kooperatife yaptığı ödemelerin bu borcu karşılayıp karşılamadığı,

davacının fazla ödemeleri varsa 6089 sayılı TBK'nun 100 ve devamı maddeleri uyarınca davacının yaptığı ödemelerin mahsup edildiğinde davacının davalı kooperatife bakiye borcu bulunup bulunmadığı varsa miktarının tespiti hüküm vermeye ve denetime elverişli açıklamalı rapor tanzimi için bilirkişiye yetki ve görev verilmesine karar verilmiştir.

Mahkememizce görevlendirilen Mali Müşavir bilirkişi ... tarafından düzenlenen 15/04/2024 tarihli raporda özetle. "S. S. ...

Konut Yapı Kooperatifi'nin ticari defter noter tasdiklerinin zamanında yapıldığı, 2023 yılı 12. ay berat süresinin dolmadığı, e-Beratlarının zamanında alındığı, tasdik ve beratların usulüne göre yapıldığı, davacının davalı kooperatifin ortağı olduğu, bu konuda taraflar arasında muhalefetin olmadığı, dava tarihi itibarı ile (10/07/2023) davacının davalı kooperatiften 431.808,00-TL alacaklı olduğu, 10/06/2023 tarihli genel kurul kararı gereği 450.000,00-TL eşitleme tutarından 18.192,00-TL bakiye eksiği olduğu, ilgili genel kurul kararının ticari defterlerde üyelere borç kaydı olarak yansıtılmadığı,

davacının kooperati nedeni ile yaptığı tüm ödemelerin 2023 yılı hesap kalanında da belirtildiği gibi 464.000,00-TL olduğu, 10/06/2023 tarihli genel kurul kararı gereği 450.000,00-TL eşitleme tutarından 14.000,00-TL fazla olduğu, bu alacağın kooperatif ticari defterlerinde kayıtlı olduğu, davacının 14.000,00-TL fazla ödeme yaptığı" belirtilmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, davalı kooperatifin 10/06/2023 tarihli genel kurulunda alınan gündemin 13. maddesindeki kararın iptali ile davacının davalı kooperatife borçlu olmadığının tespiti istemlerine istemine ilişkindir.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 4/1-a maddesine göre davaya bakmaya Mahkememiz görevlidir.

6545 sayılı yasanın 45/3. maddesi uyarınca yargılama mahkememiz heyeti tarafından yürütülmüş ve sonuçlandırılmıştır.

Davacının dava dilekçesinin açıklamalar bölümünde 10/06/2023 tarihli genel kurulun 13 numaralı gündem maddesi hakkında izahatlarda bulunduğu görülmekle birlikte dava dilekçesinin "Netice ve talep" bölümünde "...10/06/2023 tarihli genel kurul ile alınan kararların iptali" şeklinde ifade kullanıldığı görülmekle HMK'nun 31. ve 119/1-ğ maddesi uyarınca 10/06/2023 tarihli genel kurulda alınan hangi gündem maddesi veya maddelerinin iptali istemi ile eldeki davanın açıldığını açıklaması için ve dava dilekçesinde genel kurul kararının iptali yanında davacının borçlu olmadığının tespiti istemi de olduğu görülmekle HMK'nun 31. ve 119/1-ğ maddesi uyarınca davacı vekiline menfi tespit davasına konu dava değerini açıklaması ve bu dava değeri üzerinden peşin harcını yatırması için süre verilmiştir.

Davacı vekili 11/12/2023 tarihli dilekçesi ile "... Genel kurulun 13. maddesinin iptali istemli açmış olduğumuz davamızdan feragat ediyoruz.

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi 2016/19798 E. 2018/6076 K. sayılı ilamında da belirtildiği üzere, "Mahkemece her ne kadar davalı yararına vekalet ücretine hükmedilmiş ise de, feragat beyanı mahkemeye ulaştığı andan itibaren hüküm ifade edecek olup, vekili tarafından feragatten önce herhangi bir hukuki yardımda bulunulmadığı halde davalı yararına vekalet ücretine hükmedilmesi doğru görülmemiştir." Feragat dilekçemiz tarihi itibariyle davalı tarafın dosyada vekil ile temsil edilmediğinin dikkate alınarak karar verilmesini talep etmekteyiz.

Fazlaya dair haklarımız saklı kalmak kaydıyla; müvekkilin davalı kooperatife 18.192,00-TL borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini, yargılama giderleri ile vekâlet ücretlerinin de davalı tarafa yüklenmesini talep ederiz." şeklinde beyanda bulunmuş, belirtilen miktar üzerinden 11/12/2023 tarihli makbuz ile eksik harcın tamamlandığı anlaşılmıştır.

Dava dosyasının yapılan incelemesinde dosya içindeki vekaletnamesinde davacı vekilinin davadan feragat yetkisinin olduğu ve vekaletnamedeki vekilin feragat dilekçesi veren vekil olduğu anlaşılmıştır. HMK'nun 311. maddesi gereğince davadan feragat kesin hüküm gibi hukuki sonuç doğurur. Davacı tarafından HMK'nun 307. ve devamı maddelerine uygun olarak genel kurul kararının iptaline ilişkin talep sonucundan vazgeçildiğinden, yani davadan feragat edildiğinden dolayı feragat nedeniyle kesin hüküm gibi hukuki sonuç doğuran HMK'nun 307-312 maddelerinde düzenlenen davacının feragatı nedeni ile kooperatif genel kurul kararının iptaline yönelik davasının reddine karar vermek gerekmiştir.

Davacının eldeki davaya konu ikinci ise menfi tespite yöneliktir. Az yukarıda de4ğenildiği üzere davacı tarafından 10/06/2023 tarihli genel kurulun 13. maddesinin iptali istemiyle açılan davadan feragat edilmiştir ve bu madde yürürlüktedir. Anılan maddenin incelenmesinde "Madde 13/a: Üye ödemelerinin eşitlenmesi ve aidatların belirlenmesi maddesine geçildi.

Kooperatif ortaklarının yaptıkları ödemelerin toplam tutarlarının farklı olduğundan 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun eşitlik ilkesine uygun olmadığı, konut inşaatı tamamlanan ya da tamamlanmayan ve tapusunu alan veya almayan tüm ortakların ödemelerinin 450.000,00-TL'na eşitlenmesine, her bir ortağın işbu genel kurul tarihi itibariyle ödemiş oldukları meblağ ile eşitlenecek meblağ arasındaki farkların 30/06/2023 tarihine kadar kooperatif merkezine gelerek senet verilmesi kaydıyla 2023 Temmuz ayından başlamak üzere 8 eşit taksitle ödenmesine,

30/06/2023 tarihine kadar kooperatif merkezine gelerek senet vermeyen ortakların borçlarının tamamının muaccel hale gelmesine, 30/06/2023 tarihine kadar senet veren ortakların ödemelerinin 2 taksit ödememesi durumunda kalan borcunun tamamının muaccel hale gelmesi, ödemelerini geciktiren ortaklara kanuni faizin 2 katını geçmemek kaydı ile aylık %5 gecikme faizi uygulanmasına ..." şeklinde karar alındığı görülmüştür.

Dosya kapsamından davacının davalı kooperatifin ortağı olduğu ve daha önce yapılan konut kesin maliyet hesabına göre davacının çıkartılan borcu ödeyip adına tahsis edilen dairenin tapusunu devraldığı anlaşılmaktadır.

Davalı kooperatifin ana sözleşmesinin incelenmesinde; kesin maliyete ilişkin 61. maddesi ve kur’a çekimine ilişkin 62. maddesinde değişiklik yapılarak kooperatifin tüm konutların yapımı tamamlanmadan önce kur'a neticesinde kendisine konutu tahsis edilmiş ve tamamlanmış olan ortağın kat mülkiyeti tapusunu alarak ortaklıktan ayrılmak istemesi halinde tamamlanmış ve tahsis edilmiş konutların kesin maliyet bedeli ödenerek tapusunun verilebileceğinin,

bu şekilde konutunu teslim almak isteyen ortaklardan ileride çıkabilecek ve tüm ortaklara yansıtılması gereken müşterek giderler ile erken konut teslimi ile sağlanan faydanın karşılığı olarak konutun teslim tarihindeki kesin maliyet bedelinin %10'un ayrıca alınacağının, bu şekilde ödeme yapan üyelere bağımsız bölümlerinin teslim edilerek kooperatiften istifa edebileceklerinin ana sözleşme hükmü olarak belirlendiğini, bu ana sözleşme hükmünün; gerek kanunla belirlenen kooperatiflerin amaçlarına, gerekse eşitlik ilkesine aykırı olduğu görülmektedir.

Her ne kadar ana sözleşme değişikliği ile ilgili iptal davası açılmamış ise de kanuna aykırı ana sözleşme hükümleri ve bu doğrultuda alınan genel kurul kararları kanuna aykırılık nedeniyle geçersizdir. Kanunun emredici hükümlerine aykırılık her aşamada re'sen gözetilmelidir. Konut sahibi olmak isteyen kooperatif ortakları son bağımsız bölüm bitip teslim edilene kadar kooperatif ortağı olmaya devam etmelidir.

Kooperatif, inşaatlar bitmeden bağımsız bölümü teslim alıp istifa eden üyelerden bağımsız bölümü geri alma hakkına sahiptir. İnşaatlar devam ederken başkaca aidat alınmayacağına ilişkin taahhütlerin kooperatif açısından geçerli kabul edilemeyeceği, maliyetin artması halinde bu bedelin kooperatif ortaklarından talep edilebileceği yerleşmiş Yargıtay içtihatları ile kabul edilmiştir.

Yine somut olaya gelindiğinde kooperatif üyeleri geçersiz de olsa ana sözleşmenin değişik 61 ve 62. maddelerine istinaden istifa etmiş olduğundan bu istifanın gerçek iradeyi yansıtmadığından bu üyelerin üyeliklerinin devam ettiğini kabul edilerek usulüne uygun kesin maliyet hesabı yapılıp bu üyelerden tahsili talep edilebilir.

Ancak kooperatif yukarıda belirlenen gerekçeyle geçersiz olan Ana sözleşmenin 61 ve 62. maddesi uyarınca kesin maliyet hesabı çıkartıp bu bedeli davalıdan talep etmiş ise de henüz tüm inşaatlar bitmeden yapılacak kesin maliyet hesabı hiçbir zaman kesin maliyet sonucunu vermeyecek, her genel kurul sonrasında yapılacak hesaplamaya göre ortaklardan yeniden talepte bulunma zorunluluğu doğacaktır..." (Yargıtay 6. Hukuk Dairesi, 2023/2101 E. 2023/1889 K.)

Yukarıda yapılan izahata göre davalı kooperatifin 10/06/2023 tarihli genel kurulun 13. Maddesi gereği davacı ortağından ödeme talep etmesi mümkündür. Mahkememizce görevlendirilen Mali Müşavir bilirkişi ... tarafından düzenlenen, denetime ve hüküm vermeye elverişli olduğu için benimsenen 15/04/2024 tarihli rapora göre davanın açıldığı tarih itibarı ile davacı, davalı kooperatife 18.192,00-TL borçludur.

Bu meblağ 31/12/2023 tarihli mahsup fişi ile 32.192,00-TL ödeme ile kapatılmıştır.

Bu durumda dava tarihi itibarı ile davacının davalı kooperatife borçlu olduğu, ancak dava tarihinden sonra yapılan mahsup işlemi nedeniyle davacının borcunun kalmadığı anlaşılmakla; davacının menfi tespit davasının kabulü ile davalı kooperatif tarafından davacıya gönderilen ... gönderi kodlu, 18.192,00-TL miktarlı ihtarnameye konu alacak nedeni ile davacının davalıya borçlu olmadığının tespitine, ancak dava tarihi itibarı ile davacının davalı kooperatife borçlu olduğu ve bu nedenle de menfi tespit davası açmakta haklı olmadığı kanaatine varılarak yargılama giderinin ve vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına,

genel kurul kararının iptali davası yönünden ise davalı adına vekalet sunulmadan önce davacının feragat dilekçesi sunduğu gözetilerek davalı lehine vekalet ücreti taktirine yer olmadığına karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Başkan ... · E-imzalıdır · Üye ... · E-imzalıdır · Üye ... · E-imzalıdır · Katip ... · E-imzalıdır