Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/884 K.2025/334

)

DAVA TARİHİ :***

KARAR TARİHİ : ***

KARAR YAZIM TARİHİ : ***

Mahkememize açılan Tazminat (Trafik Kazasından Kaynaklanan Manevi Tazminat) davasının yapılan yargılaması sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı ...'in sürücü ve ruhsat sahibi, davalı ... Sigorta'nın trafik sigortacısı (ZMMS) olduğu 33 ... plakalı araç ile müvekkil ...'ın sevk ve idaresindeki 65 ... plakalı aracın 24.06.2023 tarihinde çarpışması sonucu meydana gelen kazada müvekkil ...'ın yaralandığı, kazanın meydana gelişinde davalı ...'in kusurlu olduğu, kaza günü davalı ...'in sevk ve idaresinde yer alan 33 ...

Plakalı araç, kaza yerinin 75 metre gerisinde ana yol - tali yol olduğunu gösteren trafik işaret levhası ve kavşak içerisi düz çizgi ile şerit değiştirmenin yasaklandığını gösterir çizgi bulunmasına rağmen kırmızı ışıkta beklediği esnada sinyal dahi vermeksizin şerit değiştirerek bulunduğu şeritten sol şeride geçmiş ve kendi şeridinde hız kurallarına riayet eden müvekkilin motosikleti ile çarpışmaya sebep olduğunu, davalı ... yapmış olduğu bu hareket ile KTK 56/1(a) "2.

Kavşaklara yaklaşırken, yerleşim yerleri dışında yüzelli metre, yerleşim yerlerinde ise otuz metre mesafe içinde ve kavşaklarda şerit değiştirmeleri yasaktır" ve "4.

İşaret vermeden şerit değiştirmeleri yasaktır" hükümlerine aykırı davranarak kazanın oluşunda kusurlu olarak bulunmakta olup bu husus ekte yer alan kaza tespit tutanağında da belirtildiğini, bu husus kamera görüntüleri ile de sabit olduğunu, iş bu kaza neticesinde müvekkil ağır şekilde yaralandığını bu nedenlerle davalı ...'den 500.000,00 TL Manevi Tazminat, 500.000,00 TL Manevi Tazminat, şimdilik 100,00 TL Sürekli İş Göremezlik ,

müvekkilin Polis Özel Harekat görevini icra ediyor olması sebebiyle maaşına ek olarak almış olduğu Özel Harekat (Operasyon Tazminatı-terör) ve Ek Özel Harekat Tazminatlarını kazadan kaynaklı olarak raporlu olduğu süre boyunca alamamış olması sebebiyle 100,00-TL Geçici İş Göremezlik, 100,00-TL Bakıcı Zararı, olmak üzere toplam 300,00-TL Maddi Tazminat " talep etmiştir.

CEVAP

Davalı ... Sigorta Şirketi vekili dosyaya sunduğu cevap dilekçesinde özetle; " kazaya karıştığı iddia edilen 33 ... plakalı araç müvekkil şirket nezdinde *** numaralı Zorunlu Mali Sorumluluk Sigorta Poliçesi ile 04/01/2023 - 04/01/2024 tarihleri arasında sigortalı olduğunu, poliçe teminat limiti kişi başına 120.000-TL olup müvekkil şirketin sorumluluğu sigortalı araç sürücüsünün kusuru oranında ve zararı nispetinde olduğu,

huzurdaki uyuşmazlığın belirsiz alacak olarak ikame edilmesinde hukuki yarar bulunmadığını, davacı sigorta şirketine yaptığı başvuruda sunmuş olduğu bilgi ve belgeler dikkate alındığında, davacının talep ettiği tazminat miktarını bilebilecek, belirleyebilecek veya ispat edebilecek durumda olduğunu, bilindiği üzere hukuki menfaat dava şartlarından olup müracaatçının belirsiz alacak davası açmasında hukuki yararı bulunmadığı,

2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 97. maddesinde düzenlenen sigortacıya başvuru şartı yerine getirilmeden dava yoluna başvurulduğunu, KTK, HMK ve genel şartlar gereği müvekkil şirkete usule uygun başvuru yapılması dava şartı olduğunu, müvekkil sigorta şirketi sigortalı araç sürücüsünün kusuru oranında ve teminat limitleri dâhilinde tazminattan sorumlu olduğunu, kaza tespit tutanağında sigortalıya kusur atfedilmiş ise de atfedilen kusur oranı gerçeği yansıtmadığını, kaza tarihinde geçerli olan yönetmelik hükümlerine göre rapor alınmasını, maluliyet oranının belirlenmesi,

bilirkişi raporu aldırılması ile açılan davanın dava şartlığı yokluğundan reddine, esasa girilmesi halinde davanın esastan reddine aksinin kabulü halinde ise sorumluluğun azami poliçe teminatı ile sorumlu tutulmasına, temerrüde düşmemiş ve dava açılmasına sebebiyet vermemiş bulunan müvekkil şirket aleyhine vekalet ücreti, yargılama giderleri ve faize karar verilmemesi ile kabul anlamına gelmemek üzere aleyhe hüküm kurulması halinde ise poliçe limiti ve sigortalının kusur oranı dikkate alınarak hüküm kurulması gerekliliğine, reddedilen kısım için ise yargılama ücreti ve ücreti vekaletin davacı yana tahmiline karar verilmesini " talep etmiştir.

Davalı ... vekili dosyaya sunduğu cevap dilekçesinde özetle; "eldeki dosyanın öncelikle zamanaşımına uğradığını, anılan nedenle ilk itiraz olan zamanaşımı itirazımız olduğunu, mahkemeniz iş bu davaya bakmaya yetkili olmadığından süresinde yetkiye itiraz ettiğini, zira dosya arasındaki yerleşim yeri belgesinin incelenmesinden davacının dava açmadan birkaç gün önce ikametgahını Kayseri iline e taşıdığını, olayın meydana geldiği yer olan Van ili Merkez Edremit ilçesi olduğu dikkate alınarak artık mahkemenizin yetkisiz olduğunu, müvekkile ait 33 ... plakalı araç müvekkil kullanımında iken ve müvekkil kırmızı ışıkta durmuşken;

davalıya ait ve davalının kullanımında olan 65 ... plakalı motorsikletin arkadan çarpması sonucu çok taraflı maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiğini, Van Trafik Denetleme Şube Müdürlüğünce tanzim edilen *** sıra numaralı kaza tespit tutanağı kusur dağılımına göre müvekkil ve davalı bölüşük kusurlu bulunduğunu, fakat söz konusu kaza tespit tutanağı davalının da polis memuru olması nedeniyle taraflı şekilde tutulduğunu, bu nedenle kusura itirazları bulunduğunu, açıklanan nedenlerle davanın zamanaşımı nedeniyle reddine ve yargılama giderlerinin davacıya yükletilmesini " talep etmiştir.

DELİLLER

Mahkememizce taraf teşkili sağlanmış davanın taraflarına delillerini ibraz etme olanağı tanınmış uyuşmazlığın çözümü için gereken bütün deliller toplanmıştır.

Van Cumhuriyet Başsavcılığınızın...Soruşturma sayılı dosyasının, Van 2. Asliye Ceza Mahkemesi'nin*** esas sayılı dosyasının ve Van 3. Asliye Hukuk mahkemesinin *** Esas UYAP sistemi üzerinden celp edildiği görüldü.

Van Devlet Hastanesi'ne ve Kayseri Şehir Hastanesi'ne müzekkere yazılarak 24/06/2023 tarihinde trafik kazası nedeniyle davacının yaralanmasından dolayı bu hastanede gördüğü tedavilere ilişkin tedavi evrakları celp edilmiştir.

Kayseri İl Emniyet Müdürlüğüne, Van İl Emniyet Müdürlüğüne yazılan müzekkerelere cevap verildiği görülmüştür.

Türkiye Noterler Birliğine müzekkere yazılarak dava konusu araçlara ait tescil belgelerinin alındığı görüldü.

Van İl Emniyet Müdürlüğü'ne müzekkere yazılarak 24/06/2023 günü, saat 17:01 sıralarında, 33 ... ve 31 LL 754 plakalı araçlar arasında yaşanan kazaya ilişkin; görüntü, fotoğraf, mobese kamerası kaydı, trafik kaza tespit tutanağı vs. tüm belgelerin gönderilmesi istenilmiş, gelen yazı cevabı ile, görüntü kayıtlarının dijital ortamda gönderildiği bildirilmiştir.

... Sigorta A.Ş. Genel Müdürlüğüne müzekkere yazılarak 33 ... plakalı aracın ve 31 ... plakalı aracın 24/06/2023 tarihli trafik kazasından dolayı açılan hasar dosyası ve poliçe örneği celp edilmiş, 33 ... plakalı aracın 04/01/2023 başlangıç ve 04/01/2024 bitiş tarihli, ZMMS ile sigortalandığı görülmüştür.

Davacı ... *** Üniversitesi Tıp Fakültesi Adli Tıp Anabilim Dalı Başkanlığına sevk edilmiş, 25/10/2024 tarihli raporda özetle;

1-Üç (3) ay süreyle iş göremezlik halinde kaldığı (tıbbı şifa süresinin 3 (üç ay olduğu),

2-Tüm vücut fonksiyon kaybı oranının ve/veya engel oranının % 3 (yüzde üç) olduğu kanaatini bildirdiği görülmüştür.

Adli Tıp Raporunun usule uygun olarak taraflara tebliğ edildiği görülmüştür.

Tüm deliller toplandıktan sonra bilirkişi incelemesi yaptırılmış, makine/trafik bilirkişisi ***'nün 01/08/2024 tarihli raporunda özetle;

... Esas dosyası ile tarafıma tevdi edilen görevin “Tazminat (Ölüm ve Cismani Zarar Sebebiyle Açılan Tazminat)” durumun tespitine yönelik gerekli incelemeler tamamlanmıştır. Yapılan inceleme ve değerlendirmelerde;

- Dosyada mevcut kolluk kuvvetleri tarafından düzenlenen Maddi Hasarlı/Yaralanmalı Trafik Kazası Tespit Tutanağı'na göre her iki sürücünün de kullanmış oldukları araçlar için yeterli sürücü belgesine sahip oldukları, kazaya etken yol sorununun olmadığı, trafik tanzim ışık, levha ve yol çizgilerinin uygun ve yeterli olduğu,

- Sürücülerin ve Yolcuların Koruyucu Tertibat Kullanma Mecburiyeti

'nin izah edildiği "KTY 150/a (Belirli sürücülerin ve yolcuların, araçların sürülmesi sırasında koruyucu tertibat kullanmaları mecburidir, .....motosikletlerde sürücülerin koruma başlığı ve koruma gözlüğü, yolcuların ise koruma başlığı bulundurulması ve kullanılması zorunludur.)", meydana gelen yaralanmalı trafik kazasında 65 ... plaka sayılı motosiklet sürücüsü ...'ın söz konusu yasal zorunluluk olan "Kask"ı (koruma başlığı ve koruma gözlüğünün bir arada olduğu koruyucu melbusat) kaza anına kullandığı,

- Kazanın gerçekleştiği kavşakta görüşün açık ve yolun eğimsiz olduğu,

- Dosyada mevcut kolluk kuvvetleri tarafından düzenlenen Maddi Hasarlı/Yaralanmalı Trafik Kazası Tespit Tutanağı'ndaki veriler, iddia, savunma, sigorta bilgi gözetim merkezi kayıtları ve tüm dosya kapsamı değerlendirildiğinde; kazanın 24.06.2023 günü saat 17.01 sıralarında sürücü ... sevk ve idaresindeki 33 ... plakalı araç ile *** Bulvarını takiben gelip *** kavşağına 3 şeritli yolun en sağ şeridinden giriş yaptığı ve önünde seyir halinde bulunan dava dışı sürücü *** sevk ve idaresinde ki 31*** plaka sayılı aracın kırmızı ışık dolayısı ile durduğu esnada, önce 31 *** plaka sayılı aracın arkasında beklemeye başladığı,

çok kısa bir süre sonra ikaz vermeksizin kavşak üzerinde mevcut düz çizgiler (şerit değiştirmenin yasaklandığı) mevcut olduğu yerde iken aniden orta şeride geçiş yaptığı anda orta şeritten aynı istikametten hemen arkadan gelip kavşağa giriş yapan sürücü ... sevk ve idaresindeki 65 ... plakalı motosikletin aniden önüne çıkan araç dolayısıyla iki aracın arasına girip olaydan kurtulmaya çalıştığı ancak bunu başaramadığı ve orta şeride geçen kendi aracına (33 ***) çarpmasına sebebiyet verdiği,

çarpmanın etkisi ile 65 ... plakalı motosikletin savrulması suretiyle bu kez de 31 *** plaka sayılı araca çarpmış ve sürücü ... motosikletten savrularak yaralanmasıyla sonuçlanan kazanın meydana geldiği trafik kazasında;

33 ... plaka sayılı araç sürücüsü ... sevk ve idaresindeki araç ile günün gündüz vakti, görüşün açık olduğu yerlerin ıslak olduğu yol üzerinde yola gereken dikkat ve özeni vermesi, seyrini müteyakkız sürdürmesi gerekirken en sağ şeritten durduktan sonra, kavşağa girişte 30 m. boyunca düz çizgi ile şeritte değiştirmenin yasaklandığı bölgede şerit değiştirmemesi gerekirken ve şerit değiştirmek için sinyal dahi vermeden orta şeride geçiş yaptığı anda henüz kırmızı ışıkta durma/bekleme eylemini başlatmadan 65 ... plakalı motosikletin çarpmasına sebebiyet verdiği olayda;

KTK Madde 56/a-2 ve 4 "Şerit izleme, gelen trafikle karşılaşma, araçlar arasındaki mesafe, yavaş sürme ve geçiş kolaylığı sağlama: Madde 56 – Sürücüler aşağıdaki kurallara ve yasaklara uymak zorundadırlar. a) Şerit izleme: ...... 2. Kavşaklara yaklaşırken, yerleşim yerleri dışında yüzelli metre, yerleşim yerlerinde ise otuz metre mesafe içinde ve kavşaklarda şerit değiştirmeleri, .....4. İşaret vermeden şerit değiştirmeleri, Yasaktır.",

Madde 67/c "Araç manevralarını düzenleyen kurallar:

(Madde 67 – Manevralarda aşağıdaki kurallar uygulanır. c) Dönüşlerde veya şerit değiştirmelerde sürücülerin niyetlerini dönüş işaret ışıkları veya kol işareti ile açıkça ve yeterli şekilde belirtmesi, işaretlerin manevra süresince devam etmesi ve biter bitmez sona erdirilmesi zorunludur.)" ve

Madde 84/j "Trafik kazalarında sürücü kusurlarının tespiti ve asli kusur sayılan haller: Madde 84 – Araç sürücüleri trafik kazalarında, ......j) Manevraları düzenleyen genel şartlara uymama, hallerinde asli kusurlu sayılırlar" kurallarını ihlal ettiği ve asli kusurlu olduğu;

65 ... plakalı sayılı motosiklet sürücüsü ... sevk ve idaresindeki motosiklet ile günün gündüz vakti, görüşün açık olduğu yol üzerinde seyri esnasında, yola gereken dikkat ve özeni vermesi, seyrini müteyakkız sürdürmesi, aracının hızını mahal şartlarına uydurması ve karşılaşmış olduğu kavşağa yaklaşırken hızını azaltması gerekirken azaltmadığı, 33 ... ve dava dışı 31 *** plaka sayılı araçlara çarptığı olayda;

KTK Madde 52/a "Hızın gerekli şartlara uygunluğunu sağlamak: Karayollarından faydalananlar aşağıdaki sıralamaya göre; a) Kavşaklara yaklaşırken, dönemeçlere girerken, tepe üstlerine yaklaşırken, dönemeçli yollarda ilerlerken, yaya geçitlerine, hemzemin geçitlere, tünellere, dar köprü ve menfezlere yaklaşırken, yapım ve onarım alanlarına girerken, hızlarını azaltmak, zorundadırlar.", kurallarını ihlal ettiği ve tali kusurlu olduğu;

31 *** plaka sayılı araç sürücüsünün ise gerçekleşen kazanın oluşu üzerinde bir etkenliği olmadığından kusurunun olmadığı kanaatine bildirir raporunu sunmuştur.

Rapordan birer suretin taraflara usule uygun olarak tebliğ edildiği, rapora karşı davalı *** vekilinin itiraz dilekçesi sunduğu görülmüştür.

Davacı vekilinin 01/11/2023 tarihli dilekçesi ile taleplerinin bir kısmından feragat ettiği, mahkememizin ... Esas sayılı dosyasının 18/04/2024 tarihli ön inceleme duruşma tutanağı ara kararı gereğince Davacı tarafça davalılar aleyhinde açılan maddi tazminat davasının işbu davadan tefriki ile ayrı bir esasa kayıt edildiği görüldü.

DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı ... sevk ve idaresindeki ve davalı sigorta şirketi nezdinde ZMSS poliçesi bulunan 33 ... plakalı aracın davacı sevk ve idaresindeki 65 ... plakalı motosiklet ile 24/06/2023 günü trafik kazasına karıştığını, kaza sonucunda yaralandığından bahisle, 100,00 TL sürekli iş göremezlik tazminatı, 100,00 TL geçici iş göremezlik tazminatı ve 100,00 TL bakıcı gideri tazminatı olmak üzere sigorta şirketinden ve davalı ...'den tahsili ile kendisine verilmesine, ayrıca 500.000,00 TL manevi tazminatın davalı ...'den tahsilini dilemiştir.

Davacı mahkememize sunmuş olduğu 01/11/2023 tarihli dilekçesinde sigorta şirketince ödeme yapılması nedeniyle tüm davalılar yönünden maddi tazminat isteminden feragat ettiklerini belirtmiştir. Mahkememizce maddi tazminata dair istem tefrik edilmek suretiyle karar verilmiş iş bu davaya sadece manevi tazminat davası olarak görülmüştür.

Dosyadaki Van 2. Asliye Ceza Mahkeme'sinin *** esas sayılı dosyası incelenmesinde; kazaya karışan 33 ... plakalı araç sürücüsünün davalı ... olduğu, tescil kayıtlarına göre ise araç malikinin davalı ... olduğu görülmüştür.

-Mahkememizce kusur ön sorun değerlendirmesinde,

Mahkememiz ceza dosyasını dosyamız arasına almış, kaza tespit tutanağını incelenmiş olup, kural ihlalleri tespiti noktasında rapor alınmış ve aynı kaza ile ilgili başkaca mahkemelere sunulan raporlar dosya arasına alınmıştır.

24/06/2023 günü saat 06.55 sıralarında *** Caddesi üzerinde Merkez istikametinden *** istikametine seyir halinde olan davacı sürücü ... sevk ve idaresindeki 33 ... plaka sayılı otomobilin *** Kavşağı girişinde aynı yönde sağ şeritte kırmızı ışık nedeniyle duraklayan sürücü *** sevk ve idaresindeki 31 *** plaka sayılı otomobilin gerisinden sola manevra ile şerit değiştirdiği sırada 33 ... plaka sayılı otomobilin arka kısmına aynı istikamette geriden gelen davalı sürücü ... sevk ve idaresindeki 65 ... plaka sayılı motosikletin ön kısmıyla çarpmasının etkisiyle motosikletin 31 *** plaka sayılı otomobile çarpması sonucu dava konusu trafik kazası meydana gelmiştir.

Van 3. Asliye Hukuk mahkemesi'nin*** Esas dosyasına sunulan ATK tarafından sunulan raporda sürücü ...'ın %60 (yüzde altmış) oranında kusurlu, sürücü ...'in %40 (yüzde kırk) oranında kusurlu olduğu kanaati bildirlmiştir.

Yine dosyamız arasında bulunan bilirkişi *** tarafından sunulan raporda ...'in %75 oranında kusurlu olduğu, ...'ın ile %25 oranında kusurlu olduğu tespit edilmiştir. Yine ceza dosyasına sunulan bilirkişi ***'un sunmuş olduğu raporda, ...'in asli kusurlu, ***'ın tali kusurlu olarak değerlendirilmiştir. Mahkememizce sunulan raporda ise *** asli kusurlu, ***'ın tali kusurlu olarak değerlendirilmiştir. Dosyada sunulan raporlarda genellikle *** asli kusurlu, ***'ın tali kusurlu tespitlerine yer verildiği görülmüştür.

Davalı tarafın itirazı sebebi ile ve raporlar arasındaki çelişki sebebi ile Karayolları Fen Heyetinden seçilecek trafik ve kusur konularında uzman kişilerden mahkememizce re'sen seçilecek üç kişiden oluşan bilirkişi heyetinden rapor alınmasına karar verilmiş ve rapora itiraz eden davalı tarafa masraf için kesin süre verilmiş ve kesin süreye rağmen masraf yatırılmadığından davalı tarafından itirazından vazgeçmiş sayılmasına karar verilerek neticeden ...'in asli kusurlu, ***'ın tali kusurlu olarak değerlendirilmiştir.

- Mahkememizce maluliyet ait değerlendirmesinde;

Mahkememiz *** Üniversitesi Üniversitesi Adli Tıp Başkanlığı bünyesinde Kaza tarihinde yürürlükte olan Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirilmesi Hakkında Yönetmelik yükümlerine göre rapor alınması gerekmektedir. ( Yargıtay 4. Hukuk Dairesi 2021/3153 E,2021/2473 sayılı ilamı doğrultusunda) Anılan düzenlenme uyarınca mahkememizce rapor almıştır. Anılan raporların incelenmesinde *** Üniversitesi Üniversitesi Adli Tıp Başkanlığı tarafından sunulan raporda, 3 ay geçici iş göremez olduğu, %3 oranında sürekli iş göremez olduğu, 2 hafta bakıcıya muhtaç olduğu tespit edilmiştir. Yöntemine uygun rapor mahkememizce esas alınmıştır.

- Manevi tazminata dair değerlendirmede;

Duyulan acı, çekilen ızdırap manevi zarar değil, onun görüntüsü olarak ortaya çıkabilir. Hakim, manevi tazminatın tutarını belirlerken, saldırı oluşturan eylem ve olayın özelliği yanında tarafların kusur oranını, sıfatını, işgal ettikleri makamı ve diğer sosyal ve ekonomik durumlarını da dikkate almalıdır.

Tutarın belirlenmesinde her olaya göre değişebilecek özel durum ve koşulların bulunacağı da gözetilerek takdir hakkını etkileyecek nedenleri karar yerinde nesnel (objektif) olarak göstermelidir. Çünkü yasanın takdir hakkı verdiği durumlarda hakimin, hukuk ve adalete uygun karar vereceği TMK'nun 4. maddesinde belirtilmiştir. Takdir edilecek bu para, zarara uğrayanda manevi huzuru doğurmayı gerçekleştirecek tazminata benzer bir işlevi (fonksiyonu) olan özgün bir nitelik taşır.

Bir ceza olmadığı gibi malvarlığı hukukuna ilişkin bir zararın karşılanmasını da amaç edinmemiştir. O halde bu tazminatın sınırı onun amacına göre belirlenmelidir. Takdir edilecek tutar, var olan durumda elde edilmek istenilen doyum (tatmin) duygusunun etkisine ulaşmak için gerekli olan kadar olmalıdır.

Somut olayda, ekonomik ve sosyal durum araştırması, kazanın oluş şekli, davalı tarafın kusuru, çekilen ızdırap, davacının maluliyet durumu ve yukarıda açıklanan kıstaslar çerçevesinde davacı için 50.000,00 TL manevi tazminatın uygun olduğu değerlendirilmiştir. -Davalı ...'in sorumluluğuna dair değerlendirmde;

İşleten tanımı, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 3. maddesinde “Araç sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta alıcı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen veya aracın uzun süreli kiralama, ariyet veya rehni gibi hallerde kiracı, ariyet veya rehin alan kişidir.

Ancak ilgili tarafından başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu ispat edilirse, bu kimse işleten sayılır” şeklinde yapılmıştır. 2918 sayılı KTK'nın 3. maddesinde işleten sıfatının belirlenmesinde şekli ve maddi ölçüt olmak üzere iki ayrı ölçüden yararlanılmıştır.Şekli ölçüye göre trafik sicilinde malik görülen kişi işletendir.

Maddi ölçüye göre ise, trafik sicilinde adı geçen kişinin önemi bulunmamakta olup önemli olan araç üzerindeki fiili hakimiyet, araçtan ekonomik yarar sağlama, masraf ve rizikolara katlanma gibi ölçütlerdir. İşletenin belirlenmesinde doktrin ve Yargıtay'ın kabul ettiği görüş maddi ölçüdür.

2918 sayılı KTK'nın 85. maddesi “Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar” hükmünü içermektedir.

Bu yasal düzenleme karşısında, kazaya karışan araçların meydana getirdikleri zararlardan araç sahiplerinin hukuken sorumlu olacağı ilkesi benimsenmiş ise de, bu araçların sahipleri tarafından herhangi bir sebeple yararlanılmasının bir başka kimseye devir edilmesi halinde (çok kısa bir süre olmaması kaydıyla), artık üzerindeki fiili hakimiyetin kalmaması ve bu sebeple ekonomik yönden de bir yararlanma olanağının kalktığı durumlarda, o aracı kaza sırasında fiili hakimiyeti altında bulunduran ve ondan iktisaden yararlanan kimsenin işleten sıfatıyla meydana gelen zarardan sorumlu tutulması gerekip,

bunun sonucu olarak da araç malikinin sorumlu tutulmaması gerekecektir. Gerek doktrinde, gerekse Yargıtay'ın uygulamalarında, işleten sıfatının belirlenmesinde araç üzerinde fiili hakimiyet ve ekonomik yararlanma unsurlarının birlikte bulunması ve fiili hakimiyetin uzun süreli olması gerekmektedir.

Ancak bu konuda getirilecek delillerin üçüncü kişileri bağlayabilecek nitelikte ve güçte olması, özellikle zarara uğrayanların haklarını halele uğratacak bir sonuç yaratmaması şarttır. (Yargıtay 17. Hukuk Dairesi'nin E. 2015/6031, K. 2015/13494)

Somut olayda, davalı ...'in kaza tarihinde hem malik hem de sürücü olması sebebi ile zarardan müştereken ve müteselsilen sorumludur.

-Faize ait değerlendirmede;

6098 sayılı TBKnun 117/2 maddesinde göre haksız fiilin işlendiği tarihte temerrüde düşeceğinden olay tarihi itibariyle faize hükmedilmesi gerekir. Anılan açıklamalar uyarınca davalı yönünden olay tarihi temerrüt tarihi kabul edilmiştir.

- Yargılama giderine ilişkin değerlendirmede;

Anayasa Mahkemesi Başkanlığı tarafından 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 326. maddesinin ikinci fıkrasının Anayasa’ya aykırılığı iddiasıyla iptaline ilişkin 2024/*** E. 2024/*** K. sayılı ve 25/12/2024 tarihli kararı 14.03.2025 tarihinde 32841 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır. HMK'nun 326/2 maddesinde yer alan; ''Davada iki taraftan her biri kısmen haklı çıkarsa, mahkeme, yargılama giderlerini tarafların haklılık oranına göre paylaştırır.'' hükmünü "manevi tazminat davaları" yönünden Anayasa'nın 13. ve 36. maddelerine aykırılık teşkil etmesi sebebiyle AYM tarafından iptaline oyçokluğuyla karar verilmiştir. İptal ve muhtemel hak ihlallerine sebebiyet vermemek için yargılama gideri davalı üzerinde burakılmıştır.

Katip *** · e-imzalıdır Hakim *** · e-imzalıdır