Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/181 K.2025/480

Av. ... DAVALI : 1- ... VEKİLLERİ : Av.... Av. ... DAVALI : 2... VEKİLİ : Av. ... DAVALI : 3- ... 4- ...

DAVA

Tazminat (Rücuen Tazminat) DAVA TARİHİ : ... KARAR TARİHİ :... KARAR YAZIM TARİHİ : ...

Mahkememize açılan rücuen tazminat davasının yapılan yargılaması sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; yüklenici firmalar bünyesinde çalışan davacılar ...vekili tarafından müvekkili teşekkül aleyhine Ankara 59. İş Mahkemesinin ... - ...(Eski Esas:Ank.

42. İş Mah. E.... - ...) 17 adet dosya ile alacak davaları açıldığını, yapılan yargılama neticesinde Yargıtay incelemesinden geçen dosyaların kesinleştiğini ve mahkeme kararında belirtilen tutarlar ve ferilerinin icra dosyalarına ödendiğini, masraflar dahil toplamda müvekkilinin 283.014,64-TL ödeme yaptığını ancak bu bedelin ödeme tarihinden tahsil tarihine kadar hesaplanacak avans faizi ile birlikte sözleşme hükümleri uyarınca sorumlulukları oranında yüklenicilerden tahsilinin gerektiğini,

yapılan arabuluculuk görüşmelerinden bir sonuç alamadıklarından bahisle fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile müvekkili teşekkül aleyhine Ankara 59. İş Mahkemesinin adı geçen dosyalarından kaynaklı olarak müvekkilinin ihale makamı sıfatı ile ödemek zorunda kaldığı toplam 283.014,64-TL'nin her bir ödemenin yapıldığı tarihten itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan sorumlulukları oranında tahsiline, yargılama giderlerinin davalılara tahmiline karar verilmesini dava ve talep etmiştir.

CEVAP

Davalı BMM ...

A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle: öncelikle davanın hak düşürücü süreler içerisinde açılıp açılmadığının, taleplerin zamanaşımına uğrayıp uğramadığının tespitinin, dava şartlarından hukuki yararın, görev ve yetki koşullarının bulunup bulunmadığının incelenmesini ve ayrıca kesin hüküm, derdestlik ve husumet itirazlarının bulunduğunu, bunlardan birinin varlığı halinde davanın usulden reddinin gerektiğini, davacı tarafın rücu hakkının TBK'nun 73. Maddesi uyarınca zaman aşımına uğradığını,

dava dışı işçiler tarafından Ankara 59. İş Mahkemesi nezdinde açılan "toplu iş sözleşmesinden kaynaklı" alacak davaları neticesinde davacı tarafından dava dışı işçilere ödenen alacak bedellerinin talep edildiğini, söz konusu bedellerin müvekkili firmanın ihale sözleşmesini imzalamasından önce TES-İŞ Sendikası tarafından başlatılan ve 6356 Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanununun hükümleri gereği otomatik işleyen sürecin sonunda Yüksek Hakem Kurulu kararı ile yürürlüğe giren toplu iş sözleşmesinden kaynaklandığını, belirtilen dönemde işçilerin müvekkili şirket çalışanı olmadıkları, ...

Enerji şirketinin çalışanı olduklarını, davacı tarafından müvekkili firma ve diğer alt işveren firmalar açısından taleplerin ayrı ayrı talep edilmesi gerekirken tek bir alacak kalemi altında talepte bulunulmasının yasaya aykırı olduğunu, davacı şirketin taleplerinin somutlaştırılmadığını, bu şekilde arabuluculuk sürecinin tamamlandığını ve bu şekilde dava açıldığını, işçilerin müvekkili şirket ve diğer davalılar nezdinde çalışma sürelerinin farklı olduğunu, kabul anlamına gelmemekle birlikte müvekkilinin bir sorumluluğu doğacaksa bile bunun sadece kendi sözleşme süresi ile sınırlı olduğunu, davanın reddine,

yargılama giderlerinin davacı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... Enerji ... Ltd. Şti. yetkilisi cevap dilekçesinde özetle: alacak davaları ile ilgili 17 kişiden 7 kişinin 15/02/2019 - 30/11/2020 tarihleri arasında firmasında çalıştığını, bu tarihler dışındaki ödemelerden sorumlulukları bulunmadığını, işçilerin kendi firmasında çalıştığı dönemlere ilişkin herhangi bir alacağı kalmadığını, ödemelerin ilgililere yapıldığını, herhangi bir ücret alacağı kalmaması nedeniyle sahibi olduğu şirketin bu davadan çıkarılması talebinin bulunduğunu, neticeten şirketinde çalışan 7 işçinin TİS kapsamında tüm alacaklarının ödendiğini, müvekkili şirketin bu dava ile ilgisi bulunmadığını, söz konusu işçi alacaklarından da şirketinin sorumluluğunun bulunmadığını beyan etmiştir.

Davalı ... Enerji süresinde cevap dilekçesi sunmamış, 30/07/2024 tarihinde beyan dilekçesi sunmuştur.

DELİLLER

Ankara 59.İş Mahkemesinin ... ... ... ... ... ... esas sayılı dosyalarının uyap kayıtları, Nevşehir Ticaret Sicili Müdürlüğünden celp edilen kayıtlar, Ankara Ticaret Sicili Müdürlüğünden celp edilen kayıtlar, SGK kayıtları, Ankara 2. Genel İcra Dairesinin ... ... ... ... ... ... esas sayılı takip dosyasının uyap kayıtları ve tarafların dayandığı tüm deliller toplanmış, bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır. Dosyaya ibraz edilen 27/11/2024 tarihli bilirkişi raporunda:

►Davalı alt işverenlerin tüm tazminattan çalıştırdığı süreyle sorumlu olması halinde: 01.04.2023 tarihinde ödenen 29.540,46-TL için ... ... Tes. San. ve Tic. Ltd. Şti. işyerinde 29.540,46-TL olduğu, 09.12.2022 tarihinde ödenen 253.546,99 için ... ... Tes. San. ve Tic. Ltd. Şti. işyerlerinde toplam 3998 gün çalışma için (253.546,99 / 41403 x 3998) = 24.483,27-TL olduğu, 09.12.2022 tarihinde ödenen 253.546,99 için T... Enerji Müh. Mim. İnş. San. Tic. Ltd.

Şti. işyerlerinde toplam 4522 gün çalışma için (253.546,99 / 41403 x 4522) = 27.692,18-TL olduğu, 09.12.2022 tarihinde ödenen 253.546,99 için ... Müş. İnş. Proje Tes. Kont. Dan. A.Ş. işyerlerinde toplam 6688 gün çalışma için (253.546,99 / 41403 x 6688) = 40.956,51-TL olduğu, 09.12.2022 tarihinde ödenen 253.546,99 için ... Elektrik İnş. Taahhüt Petrol San. Tic. A.Ş. işyerlerinde toplam 26195 gün çalışma için (253.546,99 / 41403 x 26195) = 160.415,03-TL olduğu,

►Sözleşmede hüküm bulunmadığı durumda davalı alt işverenliğin tüm tazminattan asıl işveren ile yarı yarıya çalıştırdığı süreyle sorumlu olması halinde: 01.04.2023 tarihinde ödenen 29.540,46-TL için ... Enerji Tes. San. ve Tic. Ltd. Şti. işyerinde 29.540,46 / 2 = 14.770,23-TL olduğu, 09.12.2022 tarihinde ödenen 253.546,99 için ... Enerji Tes. San. ve Tic. Ltd.

Şti. işyerlerinde toplam 3998 gün çalışma için (253.546,99 / 41403 x 3998 / 2) = 12.241,64-TL olduğu, 09.12.2022 tarihinde ödenen 253.546,99 için ...Enerji Müh. Mim. İnş. San. Tic. Ltd. Şti. işyerlerinde toplam 4522 gün çalışma için (253.546,99 / 41403 x 4522 / 2) = 13.846,09-TL olduğu, 09.12.2022 tarihinde ödenen 253.546,99 için ... Müş. İnş. Proje Tes. Kont. Dan.

A.Ş. işyerlerinde toplam 6688 gün çalışma için (253.546,99 / 41403 x 6688 / 2) = 20.478,25-TL olduğu, 09.12.2022 tarihinde ödenen 253.546,99 için ... Elektrik İnş. Taahhüt Petrol San. Tic. A.Ş. işyerlerinde toplam 26195 gün çalışma için (253.546,99 / 41403 x 26195 / 2) = 80.207,51-TL olduğu faiz konusundaki takdirin mahkemeye ait olduğu görüş ve kanaatinde olduğunu bildirmiştir.

Bilirkişiden alınan 28/01/2025 tarihli ek raporda:

►Davalı alt işverenlerin tüm tazminattan çalıştırdığı süreyle sorumlu olması halinde. 01.04.2023 tarihinde ödenen 29.540,46-TL için ... ... Tes. San. ve Tic. Ltd. Şti. işyerinde 29.540,46-TL olduğu, 09.12.2022 tarihinde ödenen 253.546,99 için ... ... Tes. San. ve Tic. Ltd. Şti. işyerlerinde toplam 3998 gün çalışma için (253.546,99 / 41403 x 3998) = 24.483,27-TL olduğu, 09.12.2022 tarihinde ödenen 253.546,99 için ... Enerji Müh. Mim. İnş. San. Tic. Ltd.

Şti. işyerlerinde toplam 4522 gün çalışma için (253.546,99 / 41403 x 4522) = 27.692,18-TL olduğu, ... Enerji Müh. Mim. İnş. San. Tic. Ltd. Şti. için hesaplanan 27.692,18-TL'den Toplu Sözleşme Fark Ödemeleri adı altında yapılan 50.545,86-TL'yi mahsup ettiğimizde herhangi bir işlilik alacağı rücusu olmadığı, 09.12.2022 tarihinde ödenen 253.546,99 için ... Müş. İnş. Proje Tes. Kont. Dan.

A.Ş. işyerlerinde toplam 6688 gün çalışma için (253.546,99 / 41403 x 6688) = 40.956,51-TL olduğu, 09.12.2022 tarihinde ödenen 253.546,99 için ... Elektrik İnş. Taahhüt Petrol San. Tic. A.Ş. işyerlerinde toplam 26195 gün çalışma için (253.546,99 / 41403 x 26195) = 160.415,03-TL olduğu,

►Sözleşmede hüküm bulunmadığı durumda davalı alt işverenliğin tüm tazminattan asıl işveren ile yarı yarıya çalıştırdığı süreyle sorumlu olması halinde. 01.04.2023 tarihinde ödenen 29.540,46-TL için ... Enerji Tes. San. ve Tic. Ltd. Şti. işyerinde 29.540,46 / 2 = 14.770,23-TL olduğu, 09.12.2022 tarihinde ödenen 253.546,99 için ... Enerji Tes. San. ve Tic. Ltd.

Şti. işyerlerinde toplam 3998 gün çalışma için (253.546,99 / 41403 x 3998 / 2) = 12.241,64-TL olduğu, 09.12.2022 tarihinde ödenen 253.546,99 için ...Enerji Müh. Mim. İnş. San. Tic. Ltd. Şti. işyerlerinde toplam 4522 gün çalışma için (253.546,99 / 41403 x 4522 / 2) = 13.846,09-TL olduğu, ...Enerji Müh. Mim. İnş. San. Tic. Ltd.

Şti. için hesaplanan 13.846,09-TL'den Toplu Sözleşme Fark Ödemeleri adı altında yapılan 50.545,86-TL'yi mahsup ettiğimizde herhangi bir işlilik alacağı rücusu olmadığı, 09.12.2022 tarihinde ödenen 253.546,99 için ...Müş. İnş. Proje Tes. Kont. Dan. A.Ş. işyerlerinde toplam 6688 gün çalışma için (253.546,99 / 41403 x 6688 / 2) = 20.478,25-TL olduğu, 09.12.2022 tarihinde ödenen 253.546,99 için ... Elektrik İnş. Taahhüt Petrol San. Tic.

A.Ş. işyerlerinde toplam 26195 gün çalışma için (253.546,99 / 41403 x 26195 / 2) = 80.207,51-TL olduğu faiz konusundaki takdirin mahkemeye ait olduğu yönünde görüş bildirmiştir.

YARGILAMA VE GEREKÇE

Dava, davacı iş sahibi tarafından dava dışı işçilere ödenen işçilik alacağının davalı yüklenicilerden tahsili talebine yönelik rücuen tazminat istemine ilişkindir.

Hizmet alım sözleşmeleri; ihale şartları ile belirlenen işin sözleşmede kararlaştırılan bedel ile yapılmasının üstlenildiği sözleşmelerdir. Bu sözleşme türünde yüklenicinin edimi, hizmetin kendi işçisi ile yerine getirilmesi, işverenin edimi ise sözleşme bedelinin ödenmesidir. Sözleşme kapsamında yapılması gereken iş yüklenici işçisi tarafından yerine getirilecektir. İş akdinin yüklenici ile işçi arasında yapıldığı hususu ihtilaflı değildir.

SGK kayıtları da bu hususu doğrulamaktadır. Hizmet alımı tip sözleşmelerinde işverenin, yüklenici tarafından çalıştırılan işçinin ücretinin ödenmesi, sosyal haklarının takibi gibi denetim dışında işçiye karşı bir sorumluluğu yoktur. İşveren ile yüklenicinin İş Kanunu’na göre işçiye karşı müteselsilen sorumlu olmasına rağmen rücu ilişkisinde taraflar arasında imzalanan sözleşmenin uygulanması sözleşme hukukunun en temel ilkelerindendir.

İşçilik alacakları işveren tarafından ödenen işçinin; yüklenici işçisi olması, sözleşme ücretine işçinin ücret ve sosyal haklarının dahil olması, işverenin işçilik alacaklarından sorumlu olacağına dair sözleşmede bir hüküm bulunmaması hususları nazara alındığında davacı işverenin işçiyi çalıştıran yüklenicilerden ödediği bedeli ve ferilerinin tamamını talep etme hakkı bulunduğunun kabulü gerekir.

Hizmet alım ihaleleri aynı yüklenici tarafından alındığı gibi, değişik yükleniciler tarafından da alınabilmektedir. Bu halde işyeri devri suretiyle işçiler yeni yükleniciye devredildiği için hizmet akitleri kesintiye uğramadan devam etmekte ve işçilik alacakları da bu doğrultuda hesaplanmaktadır.

İşveren tarafından bu ödemelerin ferileri mahiyetinde yapılan ödemeler de ayrı esasla yüklenicilerden tahsil edilebilecektir.

Yükleniciler aleyhine açılan rücu davalarında ayrı sözleşmelerle hizmet ifa eden yükleniciler mecburi dava arkadaşı olmadığı gibi borçtan müteselsilen sorumlu olacaklarına ilişkin kanun hükmü veya sözleşme bulunmamaktadır. Bu nedenle alacak davalarında her davalı aleyhine ayrı tahsil hükmü kurulmalıdır. Davanın itirazın iptali şeklinde açılmış olması durumunda ise takibin hangi davalı açısından hangi miktarla devam edeceği ayrı ayrı belirlenmelidir.

Davalı yüklenici tacir olup, 6102 sayılı TTK'nın 19/2. maddesi gereğince taraflardan biri için ticari iş niteliğinde olan sözleşmeler, kanunda aksine hüküm yoksa diğer taraf için de ticari iş sayılmaktadır. Ticari işlerde 3095 sayılı Yasa'nın 2/2. maddesine göre avans oranında faiz istenebilecektir. (Yargıtay 6. Hukuk Dairesi 2021/2067 Esas, 2022/2176 Karar ; 2021/2179 Esas, 2022/2226 Karar)

Bu durumda davalı yüklenicinin son işveren olması nedeniyle yukarıda belirlenen ilkeler çerçevesinde son iş verenin ihbar tazminatı alacağının fer'ileri ile birlikte tamamından sorumlu olduğu, kıdem tazminatından ve fer'ilerinden ise ödeme yapılan dava dışı işçilerin davalı yüklenici-son işverende çalıştıkları dönem için bu işverende geçirdikleri çalışma süreleri ile orantılı olarak sorumlu olacağı anlaşılmıştır. (Kayseri BAM 6. HD 18/05/2023 tarih, 2023/871 Esas, 2023/957 Karar)

Ödeme belgeleri, Ankara 59. İş Mahkemesi dosyaları, icra dosyaları, taraflar arasında düzenlenen trafo merkezlerinin işletilmesi hizmet alım sözleşmeleri ve eki Şartnameler, sgk kayıtları ve tarafların dayandığı tüm deliller celp edilmiş, bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır.

Yapılan yargılama, toplanan deliller, alınan bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre. 4857 sayılı yasanın 112. maddesi gereğince, Ankara 59. İş Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyalarından verilen kararlar gereği Ankara 26. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyalarından dava dışı işçilere ödenen ücret, ikramiye, yakacak yardımı, bayram yardımı, çocuk yardımı ve öğrenim yardımı alacakları davacı kurum tarafından ödenmiştir.

Ödemeler mahkeme ilamına dayandığından eldeki davada mahkememizce yeniden hesaplanılmasına gerek yoktur. Yargıtayın güncel uygulamasına göre taraflar arasındaki hizmet alım sözleşmesi ve eki şartnamelerde açıkça işçi alacaklarından işverenin sorumlu olacağına dair hüküm bulunmaması halinde bu alacakların tamamından yüklenicinin sorumlu olacağı ve işverenin ödeme yapması halinde bu ödemenin tamamını yükleniciye rücu edebileceği kabul edilmektedir.

Bu nedenle 28/01/2025 tarihli bilirkişi ek raporunun tam rücu ihtimaline göre yapmış olduğu hesaplamalar hükme esas alınarak açılan davanın kısmen kabulüne karar vermek gerekmiştir. Davalı .... Mühendislik Mimarlık İnşaat Ticaret Limited Şirketi yetkilisi ... duruşmalardaki beyanlarında kendi döneminde çalışan işçilerin ücretlerinin ödendiğini ileri sürmüş ise de bu yönde dosyaya sunulmuş bir delil bulunmamaktadır.

Emsal olarak gösterdiği Yargıtay 9. HD 2022/17091 Esas, 2022/17239 Karar sayılı karar ise eldeki davada davacının dayanak gösterdiği davalardan birisi olup ... şirketi o davada taraf değildir, ... aleyhine işçilik alacağına hükmedilmiştir. Eldeki dava da o davada ... aleyhine hükmedilen tazminatın rücu istemine ilişkindir. Sonuç olarak alınan bilirkişi raporu hüküm kurmaya elverişli olup aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... · e-imzalı Hakim ... · e-imzalı