Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/406 K.2024/588

Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin temsilcisi ve tek ortağı olduğu ... Müteahhitlik *** Taah. San. Ve Tic.

Ltd.Şti 14/06/2023 tarihinde Kayseri 7.Noterliğinin 13/06/2013 tarihli ve *** yevmiye nolu ana sözleşmesi ile kurulduğunu, kuruluşta müvekkilinin tek ortak olmasına rağmen kendisine 10 yıl süreyle temsil yetkisi verildiğini, 2017 yılında davacının mali kriz gibi birçok sebeple ekonomik problemler yaşadığını, şirket aleyhine birçok dava icra takibi yapıldığını, müvekkilinin ticari defter ve kayıtlarının istenildiğini, müvekkilinin mahkeme kararlarını usulüne uygun olarak yerine getirildiğini ve defterleri mahkemelere teslim ettiğini, ayrıca başlatılan icra takipleri ile söz konusu şirket merkezinde birçok kez haciz yapıldığını,

ofiste bulunan eşyaların, dosyaların, kıymetli evraklar gibi birçok şeyin haczedilmiş yediemin deposuna götürüldüğünü belirterek müvekkili şirkete ait karar defterinin kaybolmaması adına tüm özen ve dikkati gösterdiğini, ancak müvekkilinin defterleri bulamadığını, karar defterinin saklama süresinin 10 yıl olduğunu, müvekkilinin iş bu defteri saklama yükümlülüğünün 14/06/2023 tarihinde sona erdiğini belirterek müvekkili şirkete ait karar defterinin zayi olduğuna dair belgenin verilmesini,

şayet bu mümkün değilse karar defterinin saklama süresinin dolduğunu bu nedene zayi belgesine ihtiyaç duymaksızın yeni karar defteri çıkarabileceğinin tespiti ve taraflarının yetkilendirilmesi hususunda vekaleten talep ve dava etmiştir.

DELİLLER, YARGILAMA VE GEREKÇE

Dava, TTK'nun 82. maddesi uyarınca zayii belgesi verilmesi talebine ilişkindir.

HMK'nın 382. maddesi ile işbu davanın çekişmesiz yargı işi olduğu düzenlenmiş olup, H.M.K'nın 385. maddesi delaletiyle H.M.K'nın 320/1 maddesi uyarınca Mahkememizce duruşma açılmaksızın dosya üzerinden karar verme cihetine gidilmiştir.

Dava dilekçesinin incelenmesinde, davacının ... olduğu, ...... Ltd Şti'nin ticari defterlerinin zayi olduğundan bahisle zayi belgesi verilmesi talep edilmiştir.

Türk Hukuk Lûgatında kelime anlamı “bir şahıs veya bir şeyin hâli” olarak tanımlanan sıfat (Türk Hukuk Lûgatı, Ankara 2021, Cilt I, s. 977), dava konusu subjektif hak olan dava hakkı ile taraflar arasındaki ilişkidir. Taraf ehliyeti, dava ehliyeti, davayı takip yetkisi, davanın taraflarının kişilikleriyle ilgili olduğu hâlde, taraf sıfatı dava konusu subjektif hakka ilişkindir. Bir subjektif hakkı dava etme yetkisi (dava hakkı) kural olarak o hakkın sahibine aittir. Bu nedenle o hakka ilişkin bir davada davacı olma sıfatı da o hakkın sahibine aittir. Bir subjektif hak kendisinden davalı olarak istenebilecek kişi ise o hakka uymakla yükümlü (borçlu) olan kişiye (davalı sıfatı, pasif husumet) ait olacaktır (Baki Kuru, s.332).

Mahkemece taraflar arasındaki dava konusu hakkın esasına yönelik karar verilebilmesi için bu kişilerin o davada gerçekten davacı ve davalı sıfatlarına sahip olmaları gerekir. Bir davada taraf olarak gösterilen kişiler, taraf ve dava ehliyetine ve davayı takip yetkisine sahip olsalar bile, taraflardan birinin o davada gerçekten davacı ve davalı sıfatı yoksa davanın esası hakkında bir karar verilemeyeceğinden dava sıfat yokluğundan (husumetten) reddedilir.

Taraf sıfatı usul hukuku sorunu olmayıp, dava konusu subjektif hakkın özüne ilişkin bir maddi hukuk sorunu olduğundan taraf sıfatının yokluğu, davada taraf olarak gözüken kişiler arasında dava konusu hakkın doğumuna engel olduğu için def’î değil, yargılamanın her aşamasında taraflarca ileri sürülmesi mümkün ve mahkemece de kendiliğinden nazara alınması zorunlu bir olgudur.

Nitekim aynı ilkeler Hukuk Genel Kurulunun 24.02.2022 tarihli ve 2019/(17)4-854 Esas, *** Karar sayılı kararında da benimsenmiştir.

Taraf sıfatının, dava şartı olmaması nedeniyle; hâkim, yaptığı inceleme sonunda taraflardan birinin o davada taraf sıfatının bulunmadığı kanaatine varırsa, dava şartı yokluğunun aksine davanın usulden değil, esastan reddine karar vermelidir. (Kuru, B.: Medenî Usul Hukuku El Kitabı, Ankara 2020, Cilt-I, s.332-334). Somut olayda ...... Ltd Şti'nin ticari defterlerinin zayi belgesinin verilmesi isteminde davacının sıfat yokluğundan bulunduğundan talep reddedilmesi gerekmektedir. İzah edilen nedenlerle davanın dava şartı yokluğu nedeni ile HMK' nın 114/1-d, 114/2 ve 115/2 maddeleri uyarınca reddine karar verilmiş ve mahkememizce aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.