Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/554 K.2025/565

Av. ... DAVALI : 1- ... VEKİLİ : Av. ... DAVALI : 2- ... VEKİLLERİ : Av. ... Av. ...

DAVA

Tazminat (Trafik Kazasından Kaynaklı Araç Değer Kaybı ve İkame Araç Bedeli) DAVA TARİHİ : ... KARAR TARİHİ :... KARAR YAZIM TARİHİ : ...

Mahkememize açılan Tazminat (Trafik Sigorta Sözleşmesi Kaynaklı Rücuen) davasının yapılan yargılaması sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; " Davalı sigorta şirketi nezdinde 50 ... plakalı ... hakimiyetindeki araç seyir halindeyken park halinde duran müvekkile ait 06 ... plakalı araca çarpmak suretiyle meydana gelen maddi hasarlı trafik kazasında aracın hasar gördüğünü, oluşan hasar nedeni ile aracın hareket kabiliyeti tamamen ortadan kalktığını, araç günlerce serviste kalmış, müvekkil şirket araç kiralaması yapan şirket olup bu süre boyunca kazaya karışan aracını işletemediğini, müvekkil şirketin maddi zarara uğradığını, şirketin aracı 20 iş günü mahrum kaldığını,

hasara uğrayan aracını ticari amaçla ihale yolu ile kamu kurumlarına kiraladığını, almış olduğu tarihten kaza tarihine kadar aracın tüm bakımlarının zamanında yapıldığını, bu kazada 50 ... plakalı araç sürücüsünün, trafik kazasının oluşmasında ve dolayısıyla müvekkilin aracında oluşan hasar ile buna bağlı olan araç değer kaybında %100 oranında kusurlu olduğunu, ZMM sigortasını düzenlemiş bulunan davalı sigorta şirketinde sorumlu olduğunu, arabuluculuk aşamasının neticesiz kaldığını, davanın kabulü ile araçta meydana gelen değer kaybı nedeni ile şimdilik,

900,00-TL kaza tarihinden itibaren işleyecek olay tarihinden itibaren reeskont faizi ile birlikte davalılardan, şimdilik 100,00-TL mahrum kalınan karın kaza tarihinden itibaren işleyecek olay tarihinden itibaren reeskont faizi ile birlikte ise davalı ...' dan alınması ile yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini " talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı ... vekili dosyaya sunduğu cevap dilekçesinde özetle; " davanın ...

Katılım Sigorta Anonim Şirketi Şirketine ihbar edilmesini talep ettiği, müvekkilin olay nedeniyle kusursuz olduğunu, buna rağmen olaydan oldukça pişman ve mağdur olduğunu, işbu dava maddi ve hukuki mesnetten uzak ve kötü niyetli olarak ikame edildiğini, kusurlu taraf davacı olduğunu, tazminatta tüm sorumluluklar sigorta şirketlerine ait olup, sigorta şirketinin sorumlu olduğunu, huzurdaki dava belirsiz alacak davası olarak ikame edilemeyeceğini, belirsiz davası açılabilmesinin temel şartı alacak miktarının tam olarak bilinememesi veya kendisinden beklenemeyeceği yahut değeri belirlemenin imkansız olması gerektiğini,

davacı delil olarak aracının kaç gün kullanılamadığına ilişkin 20 iş günü mahrum kaldığından bahsetmiş iken, dava konusu alacak tam ve kesin olarak belirlenmiş olup, davacının belirsiz alacak davası açmakta hukuki yararı bulunmadığını, davacı kendi kusuruna dayanarak hukuka aykırı bir şekilde hak talebinde bulunduğunu, davacının haksız ve hukuka aykırı tazminat taleplerinin reddi gerektiğini, 20 gün boyunca aracı kullanamadığını da ispat etmesi gerektiğini, davanın reddine karar verilmesini, davanın ...

Katılım Sigorta Anonim Şirketine ihbar edilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesini" talep etmiştir.

Davalı ...

Katılım Sigorta vekili dosyaya sunduğu cevap dilekçesinde özetle; " davacı tarafından Sigorta Tahkim Komisyonu'nun ...esas sayılı dosyası ile değer kaybı tazminatını müvekkil şirketten talep ettiğini, yargılama neticesinde müvekkil şirketin poliçe teminatı tükendiği için başvurunun reddine karar verildiğini, kararın kesin olduğunu, davanın kesin hüküm sebebiyle reddini, kabul edilmemesi halinde poliçe teminatının tükenmiş olduğu gerekçesi ile davanın reddini ettiği, davanın kabulü anlamına gelmemek kaydıyla 50 ... plakalı araç müvekkil şirket nezdinde trafik olduğunu,

işbu poliçeden davacıya ait araçta meydana gelen hasara ilişkin kasko sigortacı ... Sigorta A.Ş.'ye ödeme yapıldığını, davacıya ait araç için 120.000,00-TL araç hasarı ödendiğini, bu halde müvekkil şirket poliçe teminatının tamamını ödediğini, davacının zararı karşılanmış ve müvekkil şirketin sorumluluğu kalmadığını, davanın reddini, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davacı tarafa yükletilmesini " talep etmiştir.

DELİLLER

Mahkememizce taraf teşkili sağlanmış davanın taraflarına delillerini ibraz etme olanağı tanınmış uyuşmazlığın çözümü için gereken bütün deliller toplanmıştır.

... Katılım Sigorta Şirketi'ne müzekkere yazılarak 06 ... plakalı araç ile 50 ... plakalı araç ve 15/01/2023 tarihli trafik kazasından dolayı açılan hasar dosyası ve poliçe örneği celp edilmiş, 50 ... plakalı aracın 19/03/2022 başlangıç ve 19/03/2023 bitiş tarihli, ZMMS ile sigortalandığı görülmüştür.

Sigorta Bilgi Gözetim Merkezi'ne, ... Sigorta A.Ş'e, ... Sigorta A.Ş'e yazılan müzekkerelere cevap verildiği görülmüştür.

Tüm deliller toplandıktan sonra bilirkişi incelemesi yaptırılmış, Makine Mühendisi, Adli Trafik Otomotiv Değerleme bilirkişi ...'ın 05/01/2025 tarihli raporunda özetle;

Bu raporun OLAY bölümünde bu davaya esas teşkil eden, olay ve olayın meydana geliş şekli dosya muhteviyatından faydalanılarak açıklanmıştır. Bu davanın ortaya çıkmasına sebep olan olayın meydana gelişi ile ilgili olarak ihlal edilen yasal hükümler maddeler halinde yukarıda verilmiştir.

-Kaza olayının maddi hasarlı ve iki taraflı bir Trafik Kazası olduğu,

-Raporun 2. Maddesinde belirtildiği üzere kazadaki KÖK NEDEN; sürücü ... sevk ve idaresindeki 50 ... plakalı aracını sürerken Karayolları Trafik Kanunu ve Karayolları Trafik Yönetmeliğinde ASLİ KUSURLU SAYILAN TRAFİK KURALLARINDAN ve aşağıda detaylıca bahsetmiş olduğum ilgili maddelerindeki hallerini ihlal etmiş, aracını kullanırken çevre, yol, hava ve trafik durumunu kontrol etmemiş, sürüş güzergahında yolun sol tarafında bulunan araçların konumunu dikkate almamış, sürüş esnasında araç hızını ayarlayamamış, sürüş esnasında aracının doğrultu değiştirme manevrasını hatalı yaparak şerit ihlali yapmış,

park halinde olan araca arkadan çarparak kaza olmasına neden olmuş, trafikte başkalarının mal ve can güvenliğini tehlikeye atacak hatalı bir sürüş şekli izlemiş, yaşı itibari ile öngörme, yetenek, tecrübe ve kabiliyetini sürüşüne yansıtamamıştır. Bu nedenle 50 ... plakalı araç sürücüsü ...' un meydana gelen trafik kazasında TAMAMEN SORUMLU OLDUĞU,

-Raporun 3. Maddesinde detaylıca belirtildiği üzere; 06 ... plakalı araç sahibi ... Seyehat Gıda Temizlik Taşımacılık Tekstil Medikal Mahrukat İnşaat Taahhüt Petrol Ürünleri Tic. Ve San. Ltd. Şti.' nin kaza olayında bir ihmalinin bulunmadığı ve herhangi bir trafik kuralını ihlal etmediği,

-Raporun 4. Maddesinde belirtildiği üzere; söz konusu kazada araçların teknik donanımlarından kaynaklanan bir problemin tespit edilemediği, kazanın 50 ... plakalı araç sürücüsünün şahsi dikkatsizlikleri ve trafik kural ihlalleri sonucunda ortaya çıktığı,

-Kazanın meydana geldiği yolda trafik işaretlemesi ve yola bağlı bir problemin tespit edilmediği anlaşılmıştır. Bu nedenle Karayolundan sorumlu kurum veya kuruluşun hizmet eksikliği ve sorumluluğunun bulunmadığı,

-Kaza olayının yaşanmasında başkaca kişi ya da kişilerin etkilerinin olmadığı,

-Dava konusu aracın 15.01.2023 kaza tarihi itibari ile İkame Araç Bedelinin 10.500TL olduğu,

Dava konusu araç üzerindeki hasarlı parçaların durumları dikkate alındığında 15.01.2023 olay tarihi itibariyle hasarlı aracın tamirinin ekonomik olduğu,

Dava konusu araç için 15.01.2023 olay tarihi itibarıyla yedek parça ve işçilik olmak üzere %18KDV dahil Araç Onarım Maliyetinin 163.924,82TL olduğu, ... Katılım Sigorta A.Ş. Tarafından ... Sigorta A.Ş.' ne 120.000TL hasar ödemesi yapıldığı, buna istinaden Bakiye Hasar Tutarının 43.924,82TL olduğu,

Dava konusu araç için 15.01.2023 olay tarihi itibarıyla Araç Değer Kaybının 70.071TL olduğu, Dava konusu araçta değer kaybı ödendiğine dair bir ödeme dekontunun görülmediğine dair kanaatini bildirir raporunu sunmuştur.

Rapordan birer suretin taraflara tebliğ edildiği, rapora karşı davalı ... vekilinin beyan/itiraz dilekçesi sunduğu görülmüştür.

Davacı vekilinin 15/04/2025 tarihli ıslah dilekçesi sunduğu harcını tamamladığı, dilekçeden bir örneğin davalı tarafa tebliğ edildiği görülmüştür.

DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; 15/01/2023 günü davalı ... sevk ve idaresindeki davalı sigorta şirketi nezdinde ZMSS poliçesi bulunan 50 BB 860 plakalı aracın kendilerine ait 06 ... plakalı araç ile trafik kazasına karıştığını, kusurun karşı tarafta olduğunu belirterek belirsiz alacak davası olarak 900,00 TL değer kaybı ve 100,00 TL ikame araç bedeli talep ettikleri görüldü.

Sigorta poliçesi incelenmesinde, 50... plakalı aracın ZMSS'in davalı sigorta şirketi bünyesinde sigortalandığı, trafik kayıtlarına göre ise malikin ise davalı ... olduğu, kaza tespit tutanağı uyarınca sürücüsünün ise davalı ... ve 06 ... plakalı aracın davacıya ait olduğu olduğu anlaşılmıştır.

-Kusur ön soruna ilişkin değerlendirmede,

Mahkememiz olayla ilgili kural ihlallerinin tespiti noktasında, değer kaybı ve ikame araç konusunda rapor almıştır. Nevşehir ili, Merkez ilçesinde sürücü/davalı ... sevk ve idaresindeki 50 ... plakalı aracı ile Atatürk caddesi istikametinde ilerlerken aracının ön kısımları aynı istikamette yolun sol tarafında park halinde duran 06 ... plakalı aracın arka kısımlarına çarpması, çarpmanın etkisi ile 06 ... plakalı aracın hareket ederek ön kısımlarının da önündeki duvara çarpması sonucu meydana gelen iki taraflı ve maddi hasarlı trafik kazası olayı gerçekleşmiştir.

Sürücü/davalı ... sevk ve idaresindeki 50 ... plakalı aracını sürerken Karayolları Trafik Kanunu 52/b, 67 ve 84/f-l Karayolları Trafik Yönetmeliği 101/b, 157/6-12 maddelerinde yer alan asli kusurlu sayılan trafik kurallarını ihlal etmiş, aracını kullanırken çevre, yol, hava ve trafik durumunu kontrol etmemiş, sürüş güzergahında yolun sol tarafında bulunan araçların konumunu dikkate almamış, sürüş esnasında araç hızını ayarlayamamış, sürüş esnasında aracının doğrultu değiştirme manevrasını hatalı yaparak şerit ihlali yapmış, park halinde olan araca arkadan çarparak kaza olmasına neden olmuş,

trafikte başkalarının mal ve can güvenliğini tehlikeye atacak hatalı bir sürüş şekli izlemiş, yaşı itibari ile öngörme, yetenek, tecrübe ve kabiliyetini sürüşüne yansıtamamıştır. Bu nedenle 50 ... plakalı araç sürücüsü ...' un meydana gelen trafik kazasında %100 oranında kusurlu olduğu anlaşılmıştır.

-İkame araç bedeline ait değerlendirmede;

Davaya konu kaza nedeniyle davacının aracında oluşan hasarın onarımı için gerekli makul sürede, davacının ikame araç temin etmek ve suretle masraf yapmak zorunda kalacağı, bu zararının da tazmininin gerektiği, davalılardan istenen araç mahrumiyet zararını yönünden talep edilen araç mahrumiyetine ilişkin zararın belirlenmesinde hasara uğrayan aracın markası, özellikleri ve model yılı ile aracın gördüğü hasarın ağırlığı ve hasara uğrayan bölgeleri, hasarın giderilmesinde kullanılan parçaların niteliği dikkate alınarak objektif olarak hasara uğrayan aracın onarımı için gerekli süre ve emsal aracın ikamesinin kullanımı için ödenecek ücret ile bu aracın kullanılamadığı süre içerisinde elde edilen yararlar dikkate alınarak sözkonusu zararın kapsamı belirlenmesi gerekmektedir.

Davacının aracının 14 günde tamir edilebileceğinden günlük araç kira bedeli 750,00 TL kabul edilerek 10.500,00 TL bedel olduğu bilirkişi raporunun uygun olduğu görülmüştür.

-Değer kaybına dair değerlendirmede;

Yargıtay Yerleşik uygulamalarına uygun olarak, değer kaybının kazalı aracın modeli, markası, özellikleri, hasarı, yapılan onarım işlemleri, kilometresi, olay tarihindeki yaşı, aracın markası, özellikleri ve model yılı, kullanım amacı, kullanım süresi, yıpranma payı (aracın km'si, metal komponentlerin yoğunluğu, korozyon dozajı ve önceye ait hasarlar nedeni ile orjinalliğin yitirilip yitirilmediği), aracın gördüğü hasarın ağırlığı ve hasara uğrayan bölgeleri, hasarın giderilmesinde kullanılan parçaların niteliği (orijinal olup olmadığı), tramer kayıtlarına göre araçta meydana gelen hasarlar irdelenerek,

emsal satışlar da araştırılmak suretiyle, aracın olay tarihindeki 2. el rayiç değeri ile kazadan sonra onarılmış haldeki 2. el rayiç değeri arasındaki farka göre değer kaybının bilirkişiler tarafından hesaplanması gerekir.

Dosya kapsamında alınan rapor Yargıtay uygulamalarına uygun olduğundan davacının aracının 70.071,00 TL değer kaybı zararı bulunduğu anlaşılmıştır.

-Sigorta şirketinin sorumluluğuna dair değerlendirmede;

Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumlluluk Sigortası Genel Şartlarının, "Sigortanın Kapsamı" başlıklı A.1 maddesinde "sigortacının poliçede tamınlanan motorlu aracın işletilmesi sırasında bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına sebebiyet vermiş olmasından dolayı 2918 sayılı KTK ya göre işletene düşen hukuki sorumluluğu zorunlu sigorta limitlerine kadar temin edeceği... " öngörülmüştür.

Zorunlu Mali Sorumluluk sigortacısı, karşı araçta meydana gelen gerçek zararı limit dahilinde teminat altına almıştır. Dava konusu trafik kazası sonrasında davacıya ait araçta meydana gelen değer kaybı da gerçek zarar kalemleri arasında bulunmaktadır. (Yargıtay 17. HD'nin 28/10/2013 tarih ve 2013/9624 Esas, 2013/14505 Karar).

Kaldı ki 01/06/2015 tarihinde yürürlüğe giren yeni Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları'nın A.5/a maddesine göre değer kaybı maddi zararlar teminatı içerisinde yer almaktadır. Somut olayda davalı sigorta şirketi değer kaybından sorumludur. Ancak HMK'nın 114. maddesinin (i) bendinde aynı davanın, daha önceden kesin hükme bağlanmamış olması dava şartı olarak düzenlenmiştir. Kesin hüküm nedeniyle davanın reddi için, iki davanın taraflarının, konusunun ve dava sebeplerinin aynı olması gerekmektedir.

5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun 30/12.maddesinde "Beş bin Türk Lirası ve daha üzerindeki uyuşmazlıklar hakkında verilen hakem kararlarına karşı kararın Komisyonca ilgiliye bildiriminden itibaren on gün içinde bir defaya mahsus olmak üzere Komisyon nezdinde itiraz edilebilir. Beşbin Türk Lirası ve daha üzerindeki uyuşmazlıklar hakkında verilen hakem kararları bu madde uyarınca süresinde itiraz başvurusunda bulunulmaması hâlinde kesinleşir.Bu uyuşmazlıklar hakkında bu madde uyarınca yapılan itiraz üzerine verilen karar kesindir. Kırk bin Türk Lirasının üzerindeki uyuşmazlıklar hakkında itiraz üzerine verilen kararlar için temyize gidilebilir." düzenlemesi yer almaktadır.

Sigorta Tahkim Komisyonu Uyuşmazlık Hakem Heyetinin 22/08/2024 tarihli, 2024.E219548, K-2024/412291 sayılı kararı ile, mevcut 06 ... plakalı aracın değer kaybından kaynaklı maddi tazminat talebi hakkında hüküm kurduğu ve kesin olmak üzere karar verildiği anlaşıldığından, HMK'nın 114/1-i ve 115. maddeleri gereğince davacının maddi tazminat talebinin kesin hüküm nedeniyle dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verilmiştir.

-Davalı ...'un sorumluluğuna dair değerlendirmede;

İşleten tanımı, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 3. maddesinde “Araç sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta alıcı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen veya aracın uzun süreli kiralama, ariyet veya rehni gibi hallerde kiracı, ariyet veya rehin alan kişidir.

Ancak ilgili tarafından başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu ispat edilirse, bu kimse işleten sayılır” şeklinde yapılmıştır. 2918 sayılı KTK'nın 3. maddesinde işleten sıfatının belirlenmesinde şekli ve maddi ölçüt olmak üzere iki ayrı ölçüden yararlanılmıştır.Şekli ölçüye göre trafik sicilinde malik görülen kişi işletendir.

Maddi ölçüye göre ise, trafik sicilinde adı geçen kişinin önemi bulunmamakta olup önemli olan araç üzerindeki fiili hakimiyet, araçtan ekonomik yarar sağlama, masraf ve rizikolara katlanma gibi ölçütlerdir. İşletenin belirlenmesinde doktrin ve Yargıtay'ın kabul ettiği görüş maddi ölçüdür.

2918 sayılı KTK'nın 85. maddesi “Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar” hükmünü içermektedir.

Bu yasal düzenleme karşısında, kazaya karışan araçların meydana getirdikleri zararlardan araç sahiplerinin hukuken sorumlu olacağı ilkesi benimsenmiş ise de, bu araçların sahipleri tarafından herhangi bir sebeple yararlanılmasının bir başka kimseye devir edilmesi halinde (çok kısa bir süre olmaması kaydıyla), artık üzerindeki fiili hakimiyetin kalmaması ve bu sebeple ekonomik yönden de bir yararlanma olanağının kalktığı durumlarda, o aracı kaza sırasında fiili hakimiyeti altında bulunduran ve ondan iktisaden yararlanan kimsenin işleten sıfatıyla meydana gelen zarardan sorumlu tutulması gerekip,

bunun sonucu olarak da araç malikinin sorumlu tutulmaması gerekecektir. Gerek doktrinde, gerekse Yargıtay'ın uygulamalarında, işleten sıfatının belirlenmesinde araç üzerinde fiili hakimiyet ve ekonomik yararlanma unsurlarının birlikte bulunması ve fiili hakimiyetin uzun süreli olması gerekmektedir.

Ancak bu konuda getirilecek delillerin üçüncü kişileri bağlayabilecek nitelikte ve güçte olması, özellikle zarara uğrayanların haklarını halele uğratacak bir sonuç yaratmaması şarttır. (Yargıtay 17. Hukuk Dairesi'nin E. 2015/6031, K. 2015/13494)

Somut olayda, davalı hem işleten olması nedeni ile kusursuz sorumluluk ilkesi çerçevesinde hem de sürücü olması sebebi ile haksız fiil hükümleri (TBK'nun 49 ve devamı) uyarınca zarardan sorumludurlar. Davacı tarafı ıslah dilekçesinde davalı ... yönünden dava değerini değer kaybı yönünden arttırmadığı, sadece sigorta şirketine karşı attırdığı anlaşılmakla değer kaybı yönünden dava dilekçesindeki kısım ile bağlı kalınmış ikame araç yönünden ise talep ve ıslah uyarınca kabul edilmiştir.

- Faize ait değerlendirmede;

6098 sayılı TBKnun 117/2 maddesinde göre haksız fiilin işlendiği tarihte temerrüde düşeceğinden olay tarihi itibariyle faize hükmedilmesi gerekir. Davalı gerçek kişi yönünden yönünden ise temerrüt tarihi olay tarihi kabul edilmiştir.

Katip ... · e-imzalıdır Hakim ... · e-imzalıdır