Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/806 K.2025/1041

Mahkememize açılan Tazminat (Ticari Nitelikteki Haksız Fiilden Kaynaklanan (2918 S.K.Hariç)) davasının yapılan yargılaması sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. 29/03/2024 günü müvekkilin oğlu olan sürücü ...'in sevk ve idaresindeki ... plakalı aracın Yozgat İli, Sarıkaya ilçesi mevkiinde seyir halinde iken davalı ... sevk idaresindeki ... plakalı aracın takip mesafesini korumayarak süratli bir şekilde müvekkilin aracına arkadan çarptığını, müvekkile ait aracının hasarlandığını, kaza tespit tutanağında sürücü ...'ın %100 kusurlu olduğunun sabit olduğu,

müvekkilin aracı aldığı hasar nedeniyle kusurlu tarafın davalı sigortası tarafından yaptırıldığını, değer kaybı başvurusu sonucunda ise davalı sigorta şirketi 06/06/2024 tarihinde 50.000,00 TL ödemeyi gerçekleştirildiğini, oluşan kaza nedeniyle değer kaybından dolayı tüm davalıların müştereken ve müteselsilen sorumlu olduğunu, davalı sigorta şirketinin ise poliçe limiti dahilinde sorumlu olduğunu, kaza sonrası müvekkile ait aracın bir çok aksamının değiştirildiğini, tamirden dolayı aracın tramer kaydına 94.363,86 TL tutarında hasar kaydı işlendiğini, değişen parçalar ve boyamadan dolayı aracın değerinde büyük kayıp olduğunu,

kaza tarihinin 29/03/2024 olduğu aracın tamir sürecinin 30/04/2024 tarihinde tamamlandığını bu süre zarfında davacının aracını kullanmadığını, bu nedenlerle şimdilik 10,00-TL Araç Değer Kaybı tüm davalılardan, 10,00-TL İkame Araç- bedelinin davalı ...ndan alınarak davacıya ödetilmesi ile yargılama giderleri ile ücreti vekaletin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini" talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı ...

Sigorta A.Ş vekili dosyaya sunduğu cevap dilekçesinde özetle; " Davanın yetkili olmayan mahkemede açıldığını, davacının dava yoluna gitmeden önce dava şartı olan müvekkil şirkete başvuru şartını yerine getirmesi gerektiğini, davacı tarafın usulüne uygun başvuru yapmadan dava açtığını usulden reddine kararı verilmesi gerektiğini, kusur oranlarının tespiti için bilirkişi raporu alınması gerektiğini, müvekkil sigorta şirketi tarafından, davaya konu araç için müvekkil şirket tarafından değer kaybına ilişkin olarak 06/06/2024 tarihinde 50.000,00-TL değer kaybı tazminatı ödendiğini, davacıya karşı bakiye tazminat ödeme borcu kalmadığını,

kabul anlamına gelmemekle birlikte, değer kaybı hesaplamasının maddi olaya uygun olarak yapılması gerektiğini, araç kilometresi yüksek ise veya daha önce benzer hasarlara maruz kaldı ise değer kaybından söz edilemeyeceğini, önceki hasar sebeplerinin ve hasar dosyasının araştırılması gerektiğini, değer kaybı bedelinin genel şartlara göre hesaplanması gerektiğini, faize itiraz ettiklerini, bu nedenlerle davacının haksız ve hukuki dayanaktan yoksun davasının reddi ile yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı üzerine bırakılmasına karar verilmesini " talep etmiştir.

CEVAP

Davalı ... tarafından süresinde cevap dilekçesi sunulmamıştır.

DELİLLER

Mahkememizce taraf teşkili sağlanmış davanın taraflarına delillerini ibraz etme olanağı tanınmış uyuşmazlığın çözümü için gereken bütün deliller toplanmıştır.

... Sigorta Şirketi'ne müzekkere yazılarak ... plakalı araç ve ... plakalı aracın 29/03/2024 tarihli trafik kazasından dolayı açılan hasar dosyası ve poliçe örneği celp edilmiş, ... plakalı aracın 01/02/2024 başlangıç ve 01/02/2025 bitiş tarihli, ZMMS ile sigortalandığı görülmüştür.

Sigorta Bilgi Gözetim Merkezine, ... Sigorta A.Ş'e, ... Sigorta A.Ş'e yazılan müzekkerelere cevap verildiği görülmüştür.

Tüm deliller toplandıktan sonra bilirkişi incelemesi yaptırılmış, Makine Mühendisi, Adli Trafik/ Otomotiv Değerleme bilirkişi ...'ın 13/04/2025 tarihli raporunda özetle;

-Kaza olayının maddi hasarlı ve iki taraflı bir Trafik Kazası olduğu,

-Raporun 2. Maddesinde belirtildiği üzere kazadaki KÖK NEDEN; sürücü ... sevk ve idaresindeki ... plakalı aracını sürerken Karayolları Trafik Kanunu ve Karayolları Trafik Yönetmeliğinde ASLİ KUSURLU SAYILAN TRAFİK KURALLARINDAN ve aşağıda detaylıca bahsetmiş olduğum ilgili maddelerindeki hallerini ihlal etmiş, aracını kullanırken çevre, yol, hava ve trafik durumunu kontrol etmemiş, gündüz saatlerinde sürüş güzergahındaki araç trafiğini kontrol etmemiş, önündeki araç ile takip mesafesini ayarlayamamış ve önündeki aracı güvenli mesafeden takip edememiş, araç hızını ayarlamayarak sürüş güzergahında önündeki araca arkasından çarpmış,

trafikte başkalarının mal ve can güvenliğini tehlikeye atacak hatalı bir sürüş şekli izlemiş, yaşı itibari ile öngörme, tecrübe ve kabiliyetini sürüşüne yansıtamamıştır. Bu nedenle ... plakalı araç sürücüsü ...' ın meydana gelen trafik kazasında TAMAMEN SORUMLU OLDUĞU,

-Raporun 3. Maddesinde detaylıca belirtildiği üzere; ... plakalı araç sürücüsü ...' in kaza olayında bir ihmalinin bulunmadığı ve herhangi bir trafik kuralını ihlal etmediği,

-Raporun 4. Maddesinde belirtildiği üzere; araçların teknik donanımlarından kaynaklanan bir problemin tespit edilemediği, kazanın ... plakalı araç sürücüsünün şahsi dikkatsizlikleri ve kural ihlalleri sonucunda ortaya çıktığı,

-Kazanın meydana geldiği yolda trafik işaretlemesi ve yola bağlı bir problemin tespit edilmediği anlaşılmıştır. Bu nedenle Karayolundan sorumlu kurum veya kuruluşun hizmet eksikliği ve sorumluluğunun bulunmadığı,

-Kaza olayının yaşanmasında başkaca kişi ya da kişilerin etkilerinin olmadığı,

-Dava konusu araç için 29.03.2024 olay tarihi itibarıyla İkame Araç Bedelinin 8.750TL olduğu,

-Dava konusu araç için 29.03.2024 olay tarihi itibarıyla Araç Değer Kaybının 74.318TL olduğu, ... Sigorta A.Ş. Tarafından ... adına 06.06.2024 tarihinde 50.000TL değer kaybı ödemesi yapıldığı, buna istinaden Bakiye Değer Kaybı Tutarının 24.318TL olduğu,

-Dava konusu araç için 29.03.2024 olay tarihi itibarıyla araç tamirinin ekonomik olduğu, yedek parça ve işçilik olmak üzere %20 KDV dahil Araç Hasar Tutarının 94.363,86TL olduğu, ... Sigorta A.Ş. Tarafından HB İnoto firması adına 29.04.2024 tarihinde 94.363,86TL hasar ödemesi yapıldığı, buna istinaden Bakiye Hasar ödemesi kalmadığı kanaatini bildirir raporunu sunmuştur.

Rapordan birer suretin taraflara tebliğ edildiği, rapora karşı davacı vekilinin itiraz dilekçesi sunduğu görülmüştür.

Davacı vekili 26/09/2025 tarihli ıslah dilekçesi ile özetle; "Davalı sigorta şirketinin 06/05/2025 tarihli dilekçesinde belirtilen ödemeler tarafımıza havale edilmekle davalı sigorta şirketi yönünden değer kaybı alacağı ve ferileri yönünden alacaklarını tahsil ettiklerini, davalı ... yönünden 10,00 TL olan ikame araç alacak talebimizi bilirkişi raporu doğrultusunda ıslah ederek 8.750,00 TL olarak ıslah ettiklerini " beyan etmiştir. Harcını tamamladığı, dilekçeden bir örneğin davalı tarafa tebliğ edildiği görülmüştür.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, YARGILAMA VE GEREKÇE

Dava, meydana gelen trafik kazasında davacının aracında meydana gelen değer kaybının ve aracı kullanamamaktan kaynaklı ikame araç bedeli zararının tazmini talebine ilişkindir.

Davacı taraf dava dilekçesinde,29/03/2024 tarihinde davacıya ait ... plakalı araca davalı ... sevk ve idaresindeki 34 ... plakalı aracın çarpması şeklinde trafik kazası meydana geldiğini, davacının aracında değer kaybı ve ikame araç bedeli zararı oluştuğunu belirterek 10,00 TL değer kaybı ve 10,00 TL mahrum kalınan kar talep etmiştir.

Sigorta poliçelerinin incelenmesinde, ... plakalı aracın davalı ... Sigorta A.Ş nezdinde ZMMS sigortalı olduğu, kaza tespit tutanağına göre aracın ... tarafından sevk ve idare edildiği anlaşılmaktadır.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 4/1-a maddesine göre davaya bakmaya mahkememiz görevlidir.

6545 sayılı yasanın 45/3. maddesi uyarınca yargılama tek hakim tarafından yürütülmüş ve sonuçlandırılmıştır.

Mahkememizde açılan ve sonuçlanan davada dava değeri itibarı ile 7251 sayılı Kanun'la değişik 6102 Türk Ticaret Kanunu'nun 4/2. maddesi uyarınca basit yargılama usulü uygulanmıştır.

Dava şartı arabuluculuk faaaliyeti kapsamında taraflar anlaşmaya varamadıkları görülmüştür.

-Kusur ön soruna ilişkin değerlendirmede,

Mahkememiz olayla ilgili kural ihlallerinin tespiti noktasında, değer kaybı ve ikame araç konusunda rapor almıştır.

Mahkememizce uzman bilirkişiden alınan kusur - hesap raporu ve tüm dosya kapsamına göre davalı ... 'nın meydana gelen trafik kazasında Karayolları Trafik Kanunu 52, 56,84, KTKYön:107,101 ve 157/4maddeleri uyarınca asli kusurlu sayılan trafik kurallarını ihlal etmiş olması nedeniyle %100 oranında kusurlu olduğu, davacıya ait araç sürücüsüne atfı kabil bir kusur bulunmadığı kanaatine varılmıştır. Alınan 29/03/2024 tarihli rapor kaza tespit tutanağı ve tüm dosya kapsamı ile uyumlu olduğundan mahkememizce hükme de esas alınmıştır.

-İkame araç bedeline ait değerlendirmede;

Davaya konu kaza nedeniyle davacının aracında oluşan hasarın onarımı için gerekli makul sürede, davacının ikame araç temin etmek ve suretle masraf yapmak zorunda kalacağı, bu zararının da tazmininin gerektiği, davalılardan istenen araç mahrumiyet zararını yönünden talep edilen araç mahrumiyetine ilişkin zararın belirlenmesinde hasara uğrayan aracın markası, özellikleri ve model yılı ile aracın gördüğü hasarın ağırlığı ve hasara uğrayan bölgeleri, hasarın giderilmesinde kullanılan parçaların niteliği dikkate alınarak objektif olarak hasara uğrayan aracın onarımı için gerekli süre ve emsal aracın ikamesinin kullanımı için ödenecek ücret ile bu aracın kullanılamadığı süre içerisinde elde edilen yararlar dikkate alınarak sözkonusu zararın kapsamı belirlenmesi gerekmektedir.

Alınan rapora göre davacının aracının 7 günde tamir edilebileceği, davacıya ait araca emsal bir aracın günlük kiralama bedelinin 1.250,00-TL olduğu, 7 gün X 1.250,00-TL = 8.750,00-TL ikame araç bedeli hesaplanmış mevcut hesaplamalar dosya kapsamına uygun bulunmakla mahkememizce hükme esas alınmıştır.

-Değer kaybına dair değerlendirmede;

Yargıtay Yerleşik uygulamalarına uygun olarak, değer kaybının kazalı aracın modeli, markası, özellikleri, hasarı, yapılan onarım işlemleri, kilometresi, olay tarihindeki yaşı, aracın markası, özellikleri ve model yılı, kullanım amacı, kullanım süresi, yıpranma payı (aracın km'si, metal komponentlerin yoğunluğu, korozyon dozajı ve önceye ait hasarlar nedeni ile orjinalliğin yitirilip yitirilmediği), aracın gördüğü hasarın ağırlığı ve hasara uğrayan bölgeleri, hasarın giderilmesinde kullanılan parçaların niteliği (orijinal olup olmadığı), tramer kayıtlarına göre araçta meydana gelen hasarlar irdelenerek,

emsal satışlar da araştırılmak suretiyle, aracın olay tarihindeki 2. el rayiç değeri ile kazadan sonra onarılmış haldeki 2. el rayiç değeri arasındaki farka göre değer kaybının bilirkişiler tarafından hesaplanması gerekir.

Dosya kapsamında alınan rapor Yargıtay uygulamalarına uygun olup meydana gelen kaza sebebiyle davacının aracının 74.318,00-TL değer kaybına uğradığı, davalı sigorta şirketince davacıya 06/06/2024 tarihinde ödenen50.000,00-TL mahsup edildiğinde davacının bakiye değer kaybı zararının 24.318,00-TL olduğu anlaşılmaktadır.

Yargılama sırasında davalı sigorta şirketince bakiye değer kaybı olan 24.318,00-TL ferileriyle birlikte 05/05/2025 tarihinde davacı vekilinin hesabına ödenmiştir. Bu nedenle davacının değer kaybı zararı karşılanmış olmakla karar verilmesine yer olmadığına karar vermek gerekmiştir.

- Temerrüt ve Faize ait değerlendirmede;

Davalı sürücü ve işleten yönünden 6098 sayılı TBKnun 117/2 maddesinde göre haksız fiilin işlendiği tarihte temerrüde düşeceğinden olay tarihi itibariyle faize hükmedilmesi gerekir. Bu nedenle hükmedilen ikame araç bedeli tazminatına haksız fiilin işlendiği29/03/2024 tarihinden itibaren faize hükmedilmesi gerekmiştir. Davacı taraf dava dilekçesinde ve ıslah dilekçesinde yasal faiz talep etmiş olmakla hükmedilen ikame araç bedeli tazminatına yasal faiz uygulanmıştır.

-Yargılama giderleri ve vekalet ücretine ilişkin değerlendirmede;

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun "Esastan Sonuçlanmayan Davada Yargılama Gideri" başlıklı 331. maddesinin 1. fıkrasında; davanın konusuz kalması sebebiyle davanın esası hakkında bir karar verilmesine grek bulunmayan hallerde, hakimin, davanın açıldığı tarihteki tarafların haklılık durumuna göre yargılama giderlerinin takdir ve hükmedeceği düzenlenmiştir. Bu durumda mahkemenin yargılamaya devam ederek dava açıldığı zaman hangi tarafın haksız olduğunu tespit etmesi ve tutumuyla dava açılmasına sebep olan tarafı yargılama gideri ile mahkum etmesi gerekmektedir.

Somut olayda davalı sigorta şirketi yargılama sırasında ödeme yaptığından dava konusuz kalmış ise de alınan rapor ve tüm dosya kapsamına göre dava tarihi itibariyle davacının dava açmakta haklı olduğu değerlendirilmekle yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalıya yüklenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Ancak davalı sigorta şirketince davacıya değer kaybı ile birlikte işlemiş faiz, ilam vekalet ücreti ve yargılama gideri de ödendiğinden bu tutarlar hükümde hesap edilen tutarlardan mahsup edilmiştir.

Yargılama sonunda tüm dosya kapsamına göre;

Yargılama sonunda toplanan tüm delillere ve benimsenen ve hükme esas alınan bilirkişi raporuna göre yukarıda yapılan açıklamalar uyarınca davacının değer kaybına ilişkin davasının konusuz kalması nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına, İkame araç bedeli yönünden davanın kabulü ile 8.750,00 TL ikame araç bedelinin kaza tarihi olan 29/03/2024 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ...'dan tahsili ile davacıya verilmesi görüş ve kanaatine varılmış ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

-Arabuluculuk ücretine ilişkin değerlendirmede;

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'na 7155 sayılı Kanun'un 20 nci maddesi ile 06.12.20218 tarihinde eklenen 5/A maddesi ile; "Bu Kanunun 4 üncü maddesinde ve diğer kanunlarda belirtilen ticari davalardan, konusu bir miktar para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında, dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır." düzenlemesi ile konusu bir miktar paranın ödenmesine ilişkin olan alacak ve tazminat taleplerine ilişkin ticari davalarda arabulucuya başvurulması dava şartı olarak getirilmiştir.

Ancak TTK'nın 5/A maddesi ile konusu para alacağına ilişkin ticari davalarda arabulucuya başvurulması dava ön şartı olarak düzenlenmişken 26.04.2016 tarihinde Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6704 sayılı Kanun'un 5 inci maddesi ile Karayolları Trafik Kanunu'nun 97 nci maddesinde yapılan değişiklik ile;" zarar görenin, zorunlu mali sorumluluk sigortasında öngörülen sınırlar içinde dava yoluna gitmeden önce ilgili sigorta kuruluşuna yazılı başvuruda bulunması gerekir.

Sigorta Kuruluşunun başvuru tarihinden itibaren en geç 15 gün içinde başvuruyu yazılı olarak cevaplamaması veya verilen cevabın talebi karşılamadığına ilişkin uyuşmazlık olması halinde zarar gören dava açabilir veya 5684 sayılı Kanun çerçevesinde tahkime başvurulabilir." ifadesi ile zorunlu mali sorumluluk sigortasına karşı açılacak davalarda dava açmadan önce sigortacıya yazılı başvuru yapılması ve bu süre içinde hiç cevap verilmemesi veya verilen cevabın zarar görenin talebini karşılamaması halinde yani zarar gören ile sigortacı arasında uyuşmazlık çıkmasından sonra dava açılabileceği düzenlenmiştir.

Bu düzenleme ile sigortacıya başvuru bir dava şartı olarak getirilmiştir. Bir başka deyişle Karayolları Trafik Kanunu'nun 97 nci maddesi ile trafik kazası sonucu zarar gören kişilerin sigortacıya karşı dava açabilmesi için aralarında bir uyuşmazlık çıkması gerektiği şartı düzenlenmiştir. Buna göre zarar gören öncelikle tazminat taleplerini sigortacıya iletecek ve böylece uyuşmazlığı kendi aralarında çözmeye çalışacaklardır.

Bu haliyle zarar görenin dava açmadan önce sigortacıya başvuru dava şartı alternatif uyuşmazlık çözüm yolu olarak önümüze çıkmaktadır.

Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'na eklenen 18/A maddesinin 18 inci fıkrasında "Özel kanunlarda tahkim veya başka bir alternatif uyuşmazlık çözüm yoluna başvurma zorunluluğunun olduğu veya tahkim sözleşmesinin bulunduğu hâllerde, dava şartı olarak arabuluculuğa ilişkin hükümler uygulanmaz." ifadesi ile dava şartı olarak arabuluculuğun sınırları özel kanunlarda tahkim ve başka alternatif uyuşmazlık çözüm yollarına başvurunun zorunlu olması ile çizilmiştir.

Bir başka deyişle tahkimin veya başka alternatif uyuşmazlık çözüm yollarının zorunlu kılındığı durumlarda arabuluculuğa başvuru dava şartı olarak uygulanmayacaktır.

Yukarıda açıklandığı üzere, trafik kazası sonucu davacının tazminat taleplerini öncelikle sigortacıya ilettiği, bu haliyle dava açmadan önce sigortacıya başvuru dava şartının yerine getirildiği, Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'na eklenen 18/A maddesinin 18 inci fıkrasına göre artık zorunlu arabuluculuk hükümlerinin uygulanamayacağı bu itibarla yargılama gideri olarak arabuluculuk masraflarının davalıya yükletilemeyeceği gözetilerek arabuluculuk masrafları davacı üzerinde bırakılmıştır. (Bkz. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi 2022/2615 Esas, 2024/7426 Karar sayılı ilamı)

Katip ... · e-imzalıdır Hakim ... · e-imzalıdır