Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/231 K.2026/264

Mahkememize açılan İtirazın İptali (Kooperatif Aidat Borcundan Kaynaklanan) davasının yapılan yargılaması sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: davalıların müvekkilini kooperatifin ortağı olduğunu, kendilerine isabet eden dairelerin teslim edildiğini, 30/09/2023 tarihine kadar birikmiş olan aidatların tahsili amacıyla davalılardan ... adına Kayseri Genel İcra Dairesinin...2 esas sayılı dosyası üzerinden 2.145,97-TL takip çıkışlı,... adına Kayseri Genel İcra Dairesinin ... esas sayılı dosyası üzerinden 2.130,19-TL takip çıkışlı, ...n adına Kayseri Genel İcra Dairesinin...sas sayılı dosyası üzerinden 2.165,70-TL takip çıkışlı, ... adına Kayseri Genel İcra Dairesinin...esas sayılı dosyası üzerinden 2.172,60-TL takip çıkışlı,

... adına Kayseri Genel İcra Dairesinin ...esas sayılı dosyası üzerinden 2.213,04-TL takip çıkışlı icra takiplerinin başlatıldığını, davalıların yaptıkları itirazlar üzerine takibin durdurulmasına karar verildiğini, davalılar tarafından yapılan itirazların haksız ve kötü niyetli olduğundan bahisle davanın kabulüne, davalıların icra dosyalarına yaptıkları itirazların iptali ile takiplerin devamına, davalıların her biri aleyhine %20'den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine,

ayrıca davalıların birikmiş aidatlarının vade tarihinden itibaren yıllık %48 oranında işleyecek faizi ile birlikte şimdilik 100,00-TL'nin tahsiline, yargılama giderlerinin davalılar üzerinde bırakılmasına karar verilmesini dava ve talep etmiştir.

CEVAP

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle: hak düşürücü sürenin geçirilmiş olması nedeniyle davanın reddinin gerektiğini, itirazın iptali davasının kanunda öngörülen süreler geçtikten sonra açıldığını, arabuluculuk son tutanağının imzalanmasından neredeyse 1 yıl geçtikten sonra dava açılmasının kanuna aykırı olduğunu, itirazın iptali davası için dava açma süresinin arabuluculuk anlaşmama tarihinden itibaren 2 hafta olduğunu, alacağın belirli olmasına rağmen belirsiz alacak davası açılmasının hukuka aykırı olduğunu, taraflar arasında ihtiyari dava arkadaşlığı bulunmadığını,

müvekkili tarafından 2010 yılında mesken bedeli olan 81.000,00-TL bedel ödediğinden kooperatife borcu kalmadığını ve o tarihten sonra kooperatif tarafından herhangi bir ödeme talep edilmeyeceği ve tapu devrinden sonra müvekkili ...'ın kooperatif ortaklığından çıkarılacağının 23/11/2010 tarihinde imza altına alındığını, taraflar arasındaki hukuki ilişki sona erdirdiğinden davacı kooperatif tarafından aidat bedeli talep edilmesinin hukuken mümkün olmadığını, öncelikle davanın usuli itirazları nazara alınarak usulden reddine, esasa girilmesi halinde esastan reddine, davacı aleyhine kötü niyet tazminatına hükmedilmesine,

yargılama giderlerinin davacı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

Kayseri Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünün cevabi yazısı, kooperatif kayıtları, genel kurul toplantı tutanakları ile tarafların dayandığı tüm deliller toplanmış, bilirkişi heyetinden ayrıntılı rapor alınmıştır. Dosyaya mübrez 03/09/2025 tarihli bilirkişi heyet raporunda:

İcra takibine konu alacak yönünden; davacı taraf davalı aleyhine başlatmış olduğu icra takibinde davalıdan 2.000,00-TL asıl alacak ve 213,04-TL faiz olmak üzere 2.213,04-TL alacak talep ettiği, takip dayanağı olarak 10/09/2022 tarihli olağanüstü genel kurul toplantı tutanağının 5. maddesinin gösterildiği, takip dayanağı genel kurulun 5. gündem maddesi incelendiğinde üyelerin 31.10.2022 tarihine kadar kooperatife gelerek senet vermek şartıyla 8 eşit taksitte 2.000,00-TL ödemesine,

31.10.2022 tarihine kadar kooperatife gelmeyen ortakların ödemesi gereken 2.000,00-TL'nin muaccel olmasına ve ödenmeyen tutar için aylık %1,5 faiz alınmasına karar verildiği, genel kurul kararında eşitlik ilkesine aykırılığı gösteren bir husususun olmadığı, genel kurul kararına bakanlık temsilcisinin katıldığı ve imzasının bulunduğu; kooperatifin tasfiye halinde olması sebebiyle toplantı yeter sayısının aranmayacağı, kararların oy çokluğu ile alınacağı, alınan kararın geçerli olduğu, söz konusu genel kurul kararın iptaline yönelik dava açılıp açılmadığına ilişkin dosyada bir bilgi bulunmadığı,

davalı tarafça takip konusu alacağın ödendiğine yönelik bir iddia ileri sürülmediği ve ödeme belgesi de sunulmadığı, davacının davalıdan takip konusu genel kurul kararı doğrultusunda alacak talep edebileceği kanaatine varılması durumunda takip tarihi itibariyle 2.000,00-TL, asıl alacak ve 213,04-TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 2.213,04-TL olduğu,

Aidat alacağı yönünden; icra takibine konu alacak hariç tutulduğunda kooperatifin diğer genel kurul kararlarına göre 120-m2 daire için ödenmesi gereken toplam tutarın 174.840,00-TL, 130 m2 daire için ödenmesi gereken toplam tutarın 181.595,00-TL olarak hesaplandığı, davalının yaptığı ödemenin üye olduğu konut tipine göre hesaplanan tutardan düşülmesi gerektiği, davalının ödemesine yönelik dosya kapsamına davalı tarafından Halk Bankası vasıtası ile yapılmış olan 32.635,00-TL'lik ödemeye ilişkin dekont sunulduğu,

bu nedenle de davalının 130-m2 konut sahibi olduğu nazara alındığında 181.595,00-TL - 32.635,00-TL = 148.960,00-TL aidat borcu hesaplandığı, davacı kooperatifin ticari defterlerinin yangın sebebiyle zayi olmuş olmasından dolayı ticari defterleri üzerinden ödemenin yapıldığı tarihin ve tutarının tespit edilemediği görüş ve kanaatinde olduklarını bildirmişlerdir.

Bilirkişi heyetinden alınan 15/01/2026 tarihli ek raporda: dosyadaki taahhütname başlıklı 23/11/2020 tarihli belgenin tek imza ile imzalandığı, bunun geçerli olup olmadığının mahkemece değerlendirilmesi gerektiği, dosyadaki belgenin mahkemenin ara kararında belirtilen şekilde ibraname olarak kabul edilmesi durumunda bu tarihten sonraki ödenmesi gereken aidat tutarının 130-m2 konut için 133.050,00-TL olarak, 120-m2 konut için 128.600,00-TL olarak hesaplandığı, davacının itirazın iptalini talep ettiği tutar yönünden kök raporda hesaplama bulunduğu ve yeniden hesaplama yapılacak bir tutar bulunmadığı,

davalı vekilinin müvekkilinin kooperatiften 28/03/2011 tarihinde tapusunu aldığını ve kendisine verilen taahhütname kapsamında kooperatif üyeliğinden ayrıldığını belirttiği, davalının almış olduğu daireyi iade ettiğine yönelik bir bilginin dosyada bulunmadığı, davalının kooperatiften daire tapusu alarak ayrılmasının uygun olup olmayacağının mahkemece değerlendirilmesi gerektiği, davalı vekilinin derdest davanın itirazın iptali davası olduğu ancak ayrıca aidat alacağı talep edildiği ve her iki talebin birlikte olamayacağını ileri sürdüğü, bilirkişi kurulunca her iki talep yönünden mükerrerlik içermeyecek şekilde hesaplama yapılmış olduğu,

davalı vekilinin ileri sürdüğü hususun usul hukukunu ilgilendirdiği ve bu hususun takdir ve değerlendirmesinin mahkemece yapılması gerektiği, davalı tarafça taahhütname belgesinden sonra herhangi bir ödeme belgesinin dosyaya sunulmadığı ve bu yönde bir iddianın da ileri sürülmediği yönünde görüş bildirmişlerdir.

Davacı vekili dosyaya sunduğu 18/02/2026 tarihli ıslah dilekçesinde: dava dilekçesinde talep edilmiş olan birikmiş aidat taleplerini 148.860,00-TL artırdıklarını ve toplamda 148.960,00-TL'nin işlemiş faizi ile davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

YARGILAMA VE GEREKÇE

Dava, birikmiş aidat alacağından kaynaklı itirazın iptali ve icra inkar tazminatı ile alacak istemlerine ilişkindir.

Davacı kooperatif dava dilekçesinde kooperatif üyeleri ... ... ... ... ve ... tarafından birikmiş aidat alacakları bulunması nedeniyle her bir üye için ayrı ayrı icra takibi yaptıklarını, takiplere itiraz edildiğini, yapılan itirazların iptali ile yine her bir üye yönünden hesaplanacak birikmiş alacağın tahsilini talep ve dava etmiştir.

Eldeki davada her ne kadar davalılar kooperatif üyesi olsalar da aralarında HMK 57/1 maddesine göre zorunlu dava arkadaşlığı bulunmadığından mahkememizin 05/03/2025 tarihli ön inceleme duruşmasında davalılar İ... ... ... ... ve ... yönünden davaların işbu dosyadan tefrikine ve farklı bir esasa kaydedilmesine karar verilmiş, davalı yönünden dava, yukarıdaki esas numarasına kaydedilmiştir.

Davalı vekili, eldeki davada itirazın iptali için zorunlu 1 yıllık hak düşürücü sürenin dolduğunu, öte yandan itirazın iptali davalarında ayrıca alacak talep edilemeyeceğini, alacak talebinin ayrı bir dava ile ileri sürülmesi gerektiğini savunmuştur.

Dava konusu Kayseri Genel İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı dosyasında 14/06/2023 tarihli borca itiraz dilekçesi İİK'nın 67/1. maddesi uyarınca alacaklıya tebliğ edilmediğinden 03/10/2024 tarihinde açılan işbu davanın süresinde olduğunun kabulü gerekmiştir. Her ne kadar arabulucuya başvuru tarihi 01/10/2023 olsa da arabulucuya başvuru yapılmasının itirazın iptali davası açılması hususunda 1 yıllık hak düşürücü süreyi başlatacağı yönünde bir düzenleme bulunmamaktadır.

Somut uyuşmazlıkta davacının takipte talep ettiği alacak ile alacak olarak ileri sürdüğü talebin, üyenin kooperatif aidat borcuna ilişkin olması da göz önünde bulundurulduğunda aynı davada hem itirazın iptali hem de alacak talebinin ileri sürülmesinde usulü aykırı bir yön görülmemiştir. "Aynı davada hem itirazın iptali hem de itiraza uğrayan takipte yer almayan bir talebin alacak davası ile istenmesinde hukuka aykırı bir yön bulunmamaktadır." (Bknz Konya BAM 5. HD 2025/71 Esas, 2025/1917 Karar)

1163 Sayılı Kooperatifler Kanunu'nun "Ortaklığa girme şartları ve ortak sayısı" başlıklı 8/1. Maddesine göre "Kooperatif ortaklığına girmek için gerçek kişilerin medeni hakları kullanma yeterliliğine sahip olmaları gerekir. Ortak olmak isteyen gerçek ve tüzelkişiler, kooperatif anasözleşmesi hükümlerini bütün hak ve ödevleriyle birlikte kabul ettiklerini belirten bir yazı ile kooperatif yönetim kuruluna başvururlar."

Aynı yasanın "Hak ve vecibelerde eşitlik" başlıklı 23. Maddesinde "Ortaklar bu kanunun kabul ettiği esaslar dahilinde hak ve vecibelerde eşittirler" hükmü bulunmaktadır.

Aynı yasanın "Yetki" başlıklı 42. maddesinde "Genel Kurul bütün ortakları temsil eden en yetkili organdır. Genel Kurul, aşağıdaki yetkilerini devir ve terk edemez.

1. Anasözleşmeyi değiştirmek,

2. Yönetim Kurulu ve Denetçiler Kurulu üyeleriyle gerektiğinde tasfiye kurulunu seçmek,

3. İşletme hesabiyle bilanço ve gerektiğinde gelir gider farkının bölüşülmesi hakkında karar almak,

4. Yönetim ve denetçiler kurullarını ibra etmek,

5. Kanun veya anasözleşme ile Genel Kurula tanınmış olan konular hakkında karar vermek.

6. Gayrimenkul alımında ve satımında takip edilecek usul ile alınacak gayrimenkulün niteliğini, yerine ve azami fiyatını, satılacak gayrimenkulün asgari fiyatını belirlemek.

7. İmalat ve inşaat işlerinin yaptırılma yöntemini belirlemek.

8.Yapı kooperatiflerinde; kooperatifin ortak sayısı ile yapılacak konut veya işyeri sayısını tesbit etmek.

" hükmü yer almaktadır.

Eldeki davada davalı tarafından kooperatifin üyeliğinden çıktığı, kooperatifle ilişiğinin kalmadığı savunulmuştur. Kural olarak, kooperatif ortaklığından istifa edenlerin, kooperatifçe ortakları için yaptırılan daireler üzerinde hakkı kalmayıp, dairenin kooperatife iadesi ile ancak ayrıldıkları yıl bilançosuna göre payına düşeni talep edebilmesi mümkündür.

Başka bir deyişle, ortaklıktan çıkma iradesi ile birlikte ortaklık payı dahil ortaklıktan kaynaklanan tüm hakların kooperatife iadesi gerekir (Yargıtay 23. HD. 13/12/2012 tarih ve 5200 E., 7357 K., 22/05/2012 tarih ve 769 E., 3526 K. Yargıtay 11. HD. 13/03/2008 tarih ve 2006/11210 E., 2008/3143 K., 13/03/2008 tarih ve 2006/11193 E., 2008/3190 K. sayılı ilamları).

İstifa eden ortağın ise, 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 15. ve anasözleşmenin 17. maddesi uyarınca, kooperatiften ayrıldığı yılın bilançosunun görüşüldüğü genel kuruldan bir ay geçtikten sonra, kooperatife ödediği miktarları talep edebileceği tabîdir.

Bu kuralın istisnası 1163 sayılı Kanun'un 81/2. maddesinde düzenlenmiş olup, anılan maddede, "Konut yapı kooperatifleri, anasözleşmede gösterilen işlerin tamamlanması ve ferdi mülkiyete geçilip konutların ortaklar adına tescil edilmesiyle amacına ulaşmış sayılır ve dağılır. Ancak tescil tarihinden itibaren 6 ay içerisinde usulüne uygun şekilde anasözleşme değişikliği yapılarak kooperatifin amacının değiştirilmesi halinde dağılmaya ilişkin hüküm uygulanmaz.

(Ek cümle: 3/6/2010-5983/2 md.) Amacına ulaşılarak dağılma sürecine girmiş olan kooperatiflerden çıkan veya çıkarılan ortağın konutu veya işyeri çıkma veya çıkarılma sebebiyle geri alınamaz; ancak, bu eski ortaklar daha sonra oluşabilecek tasfiye masraflarına katılırlar." hükmü kabul edilmiştir.

Yapı kooperatiflerinin amacı ortaklarının konut ihtiyaçlarını karşılamaktır. Bu amaçla biraraya gelen ortaklar emeklerini ve birikimlerini birleştirerek amaçlarını gerçekleştirirler. Kooperatifler Kanunu 23. maddesine göre kooperatif ortakları bu yasanın kabul ettiği ilkeler ışığında hak ve yükümlülüklerde eşittirler. Kooperatiflerin ana sözleşmesi kooperatif ortaklarının birbiri ve ortaklarla kooperatif tüzel kişiliği arasında özel hukuk sözleşmesidir. Ana sözleşmeye Kooperatifler Kanunu'na aykırı olmamak koşulu ile sözleşme serbestisi çerçevesinde istenilen hükümler konulabilir.

Mahkememizce dosya arasına celbedilen tüm kayıt ve belgeler, alınan uzman bilirkişi raporu bir bütün halinde değerlendirildiğinde; dosya kapsamına göre davalının kooperatif üyesi olduğu, her ne kadar 23/11/2010 tarihli "taahhütname" başlıklı belgenin varlığı ileri sürülmüş ise de bu belgeye göre ödenen tutarın kesin maliyet borcuna ilişkin olduğu, eldeki davanın ise kesin maliyetten farklı bir kalem olan aidat alacağına ilişkin olduğu, öte yandan Kooperatifler Kanunu 15. Maddesi uyarınca genel kurul tarafından bu hususta bir karar verilmediği, yönetim kuruluna bu yönde bir yetki de verilmediği,

davalının kooperatiften alınan daireyi iade ettiğine dair delil de bulunmadığından halen davacı kooperatifin üyesi olduğu, kooperatif tarafından davalıya verilen her hangi bir ibraname belgesinin bulunmadığı, bilirkişi kurulundan alınan rapora göre davalının davacı kooperatife 32.635,00-TL ödemenini bulunduğu, 10/09/2022 tarihli genel kurulda 31/10/2022 tarihine kadar kooperatife gelerek senet vermek şartıyla 8 eşit taksitle 2.000,00-TL ödemelerine, gelmeyenler yönünden bu tutarın tamamının muaccel hale gelmesi ve ödemelerini geciktiren ortakların aylık %1,5 oranında gecikme faizi uygulanması hususunun kararlaştırıldığı,

buna göre davalının 01/11/2022 tarihi itibariyle 2.000,00-TL üzerinden temerrüde düştüğü, takip tarihi itibariyle 213,04-TL faiz işlediği, alacak talebi yönünden ise davacıya 130 m2 daire tahsis edildiği göz önünde bulundurulduğunda ödemesi gereken 181.595,00-TL'den ödemiş olduğu 32.635,00-TL mahsup edildiğinde 148.960,00-TL üzerinden davanın kabulüne karar verilmiştir.

Davalının aidat borcu kooperatif genel kurul kararı ile sabit olduğundan likit bir alacak olmakla İİK'nın 67/2. maddesi uyarınca icra inkar tazminatı talebinin de kabulüne karar verilerek aşağıdaki hükmün tesisi uygun görülmüştür.

Katip ... Hakim ...