Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/47 K.2026/39

Mahkememizde görülmekte olan Sigorta (Trafik Sigortası Kaynaklı) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; sürücü ...'in sevk ve idaresindeki ... plakalı araç ile Kanuni Sultan Süleyman bulvarında düz seyir halindeyken Orhan Gazi Bulvarı kavşağına geldiği esnada sola manevra yaparak aracının sol kısımlarıyla düz devam etmekte olan sürücü ... sevk ve idaresindeki müvekkiline ait... plakalı aracın sağ ön kısımlarına çarptığını ve müvekkilinin... plakalı aracında ciddi anlamda maddi hasar ve değer kaybı meydana geldiğini, söz konusu kaza sonrası araç sahibi olan ...'in ZMMS olan davalı ...

Sigorta A.Ş'ye 18.09.2023 tarihinde başvuru yapıldığını fakat başvuruya sigorta şirketi tarafından herhangi bir şekilde geri dönüş sağlanmadığını beyanla HMK 107 uyarınca şimdilik 100,00-TL değer kaybı tazminatının kaza tarihi olan 29/05/2023 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile ödenmesine, vekalet ücreti ile yargılama masraflarının davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının davasını belirsiz alacak davası olarak açmasında hukuki yarar bulunmadığından usulden reddini, hasara ilişkin olarak 21.07.2023 tarihinde ... Otomotiv Bilişim Hizm. A.Ş'ye yapılan 1.443,75 TL ödeme, 21.07.2023 tarihinde ... Otomotiv Ve Tarım Ürünleri Tic. San.Ltd. Şti'ne yapılan 2.172,32 TL ödeme, 21.07.2023 tarihinde ... Otomotiv İnşaat Turizm Sanayi Ve Tic. Ltd. Şti’ne yapılan 1.617,24 TL ödeme, 21.07.2023 tarihinde ...

Otomotiv Tamir Bakım Ve Park İşletmeciliği Müşavirlik Hizm. A.Ş’ye yapılan 5.504,89 TL ödeme, 21.07.2023...Parça Tedarik Ve Ticaret Limited Şirketi’ne yapılan 255,61 TL ödeme, 28.07.2023 tarihinde ... Otomotiv Bilişim Hizmetleri Anonim Şirketi’ne yapılan 3.439,16 TL ödeme, 04.08.2023 tarihinde ... ...’e yapılan 11.322,00 TL ödeme, 04.08.2023 tarihinde... Oto Hizmetleri San. Ve Dış Tic.

A.Ş’ ye yapılan 2.404,48 TL ödeme ile; değer kaybına ilişkin olarak 27.09.2023 tarihinde ...e yapılan 9.709,31 TL ödeme neticesinde kaza tarihindeki teminat limitinden kalan tutarın 82.131,24 TL olduğunu beyanla haksız ve hukuki dayanaktan yoksun davanın esastan reddine, yargılama gideri ve avukatlık ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

Mahkememizce taraf teşkili sağlanmış davanın taraflarına delillerini ibraz etme olanağı tanınmış uyuşmazlığın çözümü için gereken bütün deliller toplanmıştır.

... plakalı aracın ve... plakalı aracın kayıt maliklerinin kim olduğuna dair ilgili kayıt ve belgelerin Uyap sistemi üzerinden dosya arasına alınmıştır.

Kayseri Emniyet Müdürlüğü Bilgi Teknolojileri ve Haberleşme Şube Müdürlüğü'ne müzekkere yazılarak 29/05/2023 günü, Kanuni Sultan Süleyman bulvarında düz seyir halindeyken Orhan Gazi Bulvarı kavşağına geldiği esnada, ... plakalı aracın ve... plakalı aracın arasında yaşanan kazaya ilişkin; görüntü, fotoğraf, mobese kamerası kaydı, trafik kaza tespit tutanağı vs. belge olup olmadığı hususu araştırılmıştır.

... Sigorta A.Ş'ye müzekkere yazılarak ... plakalı aracın ve... plakalı aracın 29/05/2023 tarihli trafik kazasından dolayı açılan hasar dosyası ve poliçe örneği celp edilmiş, incelenmesinde, ... plakalı aracın 11/06/2022 başlangıç ve 11/06/2023 bitiş tarihli ZMMS ile sigortalandığı görülmüştür.

Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi'ne müzekkere yazılarak... plakalı aracın trafiğe çıktığı tarihten bu yana tramer kayıtları ve ilgili belgeler celp edilmiştir.

Tüm deliller toplandıktan sonra bilirkişi incelemesi yaptırılmış, makine mühendisi bilirkişi 10/08/2025 tarihli raporunda özetle;

-... plaka sayılı araç sürücüsü ... sevk ve idaresindeki araç ile günün gündüz vakti, görüşün açık olduğu yol üzerinde seyri esnasında, yola gereken dikkat ve özeni vermesi, aracının hızını mahal şartlarına uydurması, giriş yaptığı yol üzerinde seyir halinde olan araçları dikkate alması, sola dönüşünü müteyakkız sürdürmesi gerekirken sürdürmediği, dönüş manevrasına başlamadan önce dönüş yapacağı şeride geçmesi gerekirken geçmediği ve konu kazanın oluşumuna sebebiyet verdiği olayda;

- KTK Madde 52/a "Hızın gerekli şartlara uygunluğunu sağlamak: Karayollarından faydalananlar aşağıdaki sıralamaya göre; a) Kavşaklara yaklaşırken, dönemeçlere girerken, tepe üstlerine yaklaşırken, dönemeçli yollarda ilerlerken, yaya geçitlerine, hemzemin geçitlere, tünellere, dar köprü ve menfezlere yaklaşırken, yapım ve onarım alanlarına girerken, hızlarını azaltmak, zorundadırlar.",

- KTK Madde 53/c "Dönüş kuralları: Madde 53 - Sağa ve sola dönecek olan sürücüler aşağıdaki kurallara uyarlar. c) Dönel kavşaklarda dönüşlerde sürücüler; 1. Dönüş işareti vermeye, 2. Hızını azaltmaya, 3. Orta adaya yakın şeritten kavşağa girmeye, Zorunludurlar.",

- KTK.67/a "Araç manevralarını düzenleyen kurallar: Madde 67 - Manevralarda aşağıdaki kurallar uygulanır. a) Sürücülerin, park yapmış taşıtlar arasından çıkarken, duraklarken veya park yaparken taşıt yolunun sağına veya soluna yanaşırken, sağa veya sola dönerken, karayolunu kullananlar için tehlike doğurabilecek ve bunların hareketlerini zorlaştıracak şekilde davranmaları yasaktır" ve

- KTK Madde 84/j "Trafik kazalarında sürücü kusurlarının tespiti ve asli kusur sayılan haller: Araç sürücüleri trafik kazalarında, .... j) Manevraları düzenleyen genel şartlara uymama, hallerinde asli kusurlu sayılırlar" kurallarını ihlal ettiği ve asli kusurlu olduğu;

- ... plakalı sayılı araç sürücüsü ...'un ise gerçekleşen kazanın oluşu üzerinde bir etkenliği olmadığından kusurunun olmadığı,

- Davalı sigorta firması tarafından Değer Kaybı Bedeli olarak ödeme yapılmadığı,

- Dava konusu... plakalı sayılı aracın model yılına göre 11 yaşında olduğu, araç kullanılmışlık değeri yönünden kaza tarihinde yaklaşık 182.958 km kullanılmışlık düzeyine sahip olduğu, dosyada mevcut geçmiş trafik ve kasko sigortası hasar kayıtları incelendiğinde geçmiş 4 adet hasar kaydının olduğu, dava konusu hasar alan bölgelerden ön tampon bölgesinin 07/08/2019 tarihli kazada orijinalliğini yitirdiği, diğer hasar gören kısımların dosyada mevcut verilere göre orijinalliğini koruduğu,

Dosya da mevcut bulunan ve yukarıda izah olunan internet ve piyasa araştırmaları sonucunda dava konusu kaza sonrası oluşan "Değer Kaybı" bedelinin ve Bakiye Araç Değer Kaybı bedelinin 20.000,00 TL olduğu yönünde kanaat bildirir rapor sunulmuştur. Rapordan birer suret taraflara tebliğ edildiği, rapora karşı davacı vekilinin itiraz dilekçesi, davalı vekilinin beyan ve itiraz dilekçesi sundukları görülmüştür.

Davacı vekilinin 20/10/2025 tarihli ıslah dilekçesi sunduğu, harcını tamamladığı, ıslah dilekçesinin davalı vekiline tebliğ edildiği, ıslaha karşı davalı ... Sigorta A.Ş vekilinin beyan ve itiraz dilekçesi sunduğu görülmüştür.

Davalı ... Sigorta A.Ş vekilinin 07/10/2025 tarihli ve 12/01/2026 tarihli dilekçeler ile davanın konusuz kaldığına ilişkin beyan sunduğu görülmüştür.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, YARGILAMA VE GEREKÇE

Dava, trafik kazası nedeni ile meydana gelen bakiye araç değer kaybı zararının tazmini istemi ile açılan tazminat davasıdır.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 4/1-a maddesine göre davaya bakmaya mahkememiz görevlidir.

6545 sayılı yasanın 45/3. maddesi uyarınca yargılama tek hakim tarafından yürütülmüş ve sonuçlandırılmıştır.

Mahkememizde açılan ve sonuçlanan davada dava değeri itibarı ile 7251 sayılı Kanun'la değişik 6102 Türk Ticaret Kanunu'nun 4/2. maddesi uyarınca basit yargılama usulü uygulanmıştır.

Taraflar arasında uyuşmazlık konuların değerlendirmesinde;

... plakalı aracın ve... plakalı araç arasında 29/05/2023 tarihinde meydana gelen kaza sebebiyle kim yada kimlerin ne oranda kusurlu olduğu, davacının aracında meydana gelen değer kaybı zararı ne kadar olduğu, davalının yetki, belirsiz alacağa ve faiz türüne itirazı hususlarının olduğu tespit edildi.

Tüm deliller toplandıktan sonra bilirkişi incelemesi yaptırılmış, makine mühendisi bilirkişi 10/08/2025 tarihli raporunda özetle;

-... plaka sayılı araç sürücüsü ... sevk ve idaresindeki araç ile günün gündüz vakti, görüşün açık olduğu yol üzerinde seyri esnasında, yola gereken dikkat ve özeni vermesi, aracının hızını mahal şartlarına uydurması, giriş yaptığı yol üzerinde seyir halinde olan araçları dikkate alması, sola dönüşünü müteyakkız sürdürmesi gerekirken sürdürmediği, dönüş manevrasına başlamadan önce dönüş yapacağı şeride geçmesi gerekirken geçmediği ve konu kazanın oluşumuna sebebiyet verdiği olayda;

- KTK Madde 52/a "Hızın gerekli şartlara uygunluğunu sağlamak: Karayollarından faydalananlar aşağıdaki sıralamaya göre; a) Kavşaklara yaklaşırken, dönemeçlere girerken, tepe üstlerine yaklaşırken, dönemeçli yollarda ilerlerken, yaya geçitlerine, hemzemin geçitlere, tünellere, dar köprü ve menfezlere yaklaşırken, yapım ve onarım alanlarına girerken, hızlarını azaltmak, zorundadırlar.",

- KTK Madde 53/c "Dönüş kuralları: Madde 53 - Sağa ve sola dönecek olan sürücüler aşağıdaki kurallara uyarlar. c) Dönel kavşaklarda dönüşlerde sürücüler; 1. Dönüş işareti vermeye, 2. Hızını azaltmaya, 3. Orta adaya yakın şeritten kavşağa girmeye, Zorunludurlar.",

- KTK.67/a "Araç manevralarını düzenleyen kurallar: Madde 67 - Manevralarda aşağıdaki kurallar uygulanır. a) Sürücülerin, park yapmış taşıtlar arasından çıkarken, duraklarken veya park yaparken taşıt yolunun sağına veya soluna yanaşırken, sağa veya sola dönerken, karayolunu kullananlar için tehlike doğurabilecek ve bunların hareketlerini zorlaştıracak şekilde davranmaları yasaktır" ve

- KTK Madde 84/j "Trafik kazalarında sürücü kusurlarının tespiti ve asli kusur sayılan haller: Araç sürücüleri trafik kazalarında, .... j) Manevraları düzenleyen genel şartlara uymama, hallerinde asli kusurlu sayılırlar" kurallarını ihlal ettiği ve asli kusurlu olduğu;

- ... plakalı sayılı araç sürücüsü ...'un ise gerçekleşen kazanın oluşu üzerinde bir etkenliği olmadığından kusurunun olmadığı,

- Davalı sigorta firması tarafından Değer Kaybı Bedeli olarak ödeme yapılmadığı,

- Dava konusu... plakalı sayılı aracın model yılına göre 11 yaşında olduğu, araç kullanılmışlık değeri yönünden kaza tarihinde yaklaşık 182.958 km kullanılmışlık düzeyine sahip olduğu, dosyada mevcut geçmiş trafik ve kasko sigortası hasar kayıtları incelendiğinde geçmiş 4 adet hasar kaydının olduğu, dava konusu hasar alan bölgelerden ön tampon bölgesinin 07/08/2019 tarihli kazada orijinalliğini yitirdiği, diğer hasar gören kısımların dosyada mevcut verilere göre orijinalliğini koruduğu,

Dosya da mevcut bulunan ve yukarıda izah olunan internet ve piyasa araştırmaları sonucunda dava konusu kaza sonrası oluşan "Değer Kaybı" bedelinin ve Bakiye Araç Değer Kaybı bedelinin 20.000,00 TL olduğu yönünde kanaat bildirir rapor sunulmuştur.

Davalı ... Sigorta A.Ş vekilinin 07/10/2025 tarihli ve 13/01/2026 tarihli dilekçeler ile, asıl alacak, faiz, yargılama gideri ve vekalet ücreti ödemesinin yapıldığını ve davanın konusuz kaldığına ilişkin beyan sunduğu görülmüştür.

İlke olarak her dava açıldığı tarihteki fiili ve hukukî sebeplere göre hükme bağlanır. Ne var ki, dava açıldıktan sonra meydana gelen bir olay nedeniyle dava konusunun ortadan kalkması, eş söyleyişle davanın esası hakkında karar verilmesinde hukukî yararın kalmaması hâlinde bu olayın hükümde göz önüne alınması ve böyle bir durumda mahkemenin, davanın konusuz kalması sebebiyle esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına dair karar vermesi gerektiği her türlü duraksamadan uzaktır.

Dava açıldıktan sonra ortaya çıkan bir olgu nedeniyle artık dava konusu edilen talep hakkında olumlu ya da olumsuz bir karar verilmesine gerek ya da neden kalmıyorsa, burada davanın konusuz kalmasından söz edilebilir.

Tüm bu genel açıklamalar ışığında somut uyuşmazlık incelendiğinde; mahkememizce aldırılan 10/08/2025 tarihli bilirkişi raporuna göre davacının aracında 20.000,00-TL değer kaybı meydana geldiği, davalı tarafça bu tutarın yargılama sırasında davacıya ödendiği, öte yandan davacıya vekalet ücreti, işlemiş faiz ve yargılama gideri ile birlikte ödeme yapıldığı, davanın konusuz kalması sebebiyle esası hakkında bir karar verilmesine gerek bulunmadığı, davanın açıldığı tarihteki tarafların haklılık durumuna göre yargılama giderlerinin takdir ve tayini gerektiği (HMK m. 331/1), davacının tüm bu alacak kalemlerinin ödenmesi nedeniyle esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

Arabuluculuk ücretine ilişkin değerlendirmede;

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'na 7155 sayılı Kanun'un 20 nci maddesi ile 06.12.20218 tarihinde eklenen 5/A maddesi ile; "Bu Kanunun 4 üncü maddesinde ve diğer kanunlarda belirtilen ticari davalardan, konusu bir miktar para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında, dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır." düzenlemesi ile konusu bir miktar paranın ödenmesine ilişkin olan alacak ve tazminat taleplerine ilişkin ticari davalarda arabulucuya başvurulması dava şartı olarak getirilmiştir.

Ancak TTK'nın 5/A maddesi ile konusu para alacağına ilişkin ticari davalarda arabulucuya başvurulması dava ön şartı olarak düzenlenmişken 26.04.2016 tarihinde Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6704 sayılı Kanun'un 5 inci maddesi ile Karayolları Trafik Kanunu'nun 97 nci maddesinde yapılan değişiklik ile;" zarar görenin, zorunlu mali sorumluluk sigortasında öngörülen sınırlar içinde dava yoluna gitmeden önce ilgili sigorta kuruluşuna yazılı başvuruda bulunması gerekir.

Sigorta Kuruluşunun başvuru tarihinden itibaren en geç 15 gün içinde başvuruyu yazılı olarak cevaplamaması veya verilen cevabın talebi karşılamadığına ilişkin uyuşmazlık olması halinde zarar gören dava açabilir veya 5684 sayılı Kanun çerçevesinde tahkime başvurulabilir." ifadesi ile zorunlu mali sorumluluk sigortasına karşı açılacak davalarda dava açmadan önce sigortacıya yazılı başvuru yapılması ve bu süre içinde hiç cevap verilmemesi veya verilen cevabın zarar görenin talebini karşılamaması halinde yani zarar gören ile sigortacı arasında uyuşmazlık çıkmasından sonra dava açılabileceği düzenlenmiştir.

Bu düzenleme ile sigortacıya başvuru bir dava şartı olarak getirilmiştir. Bir başka deyişle Karayolları Trafik Kanunu'nun 97 nci maddesi ile trafik kazası sonucu zarar gören kişilerin sigortacıya karşı dava açabilmesi için aralarında bir uyuşmazlık çıkması gerektiği şartı düzenlenmiştir. Buna göre zarar gören öncelikle tazminat taleplerini sigortacıya iletecek ve böylece uyuşmazlığı kendi aralarında çözmeye çalışacaklardır.

Bu haliyle zarar görenin dava açmadan önce sigortacıya başvuru dava şartı alternatif uyuşmazlık çözüm yolu olarak önümüze çıkmaktadır.

Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'na eklenen 18/A maddesinin 18 inci fıkrasında "Özel kanunlarda tahkim veya başka bir alternatif uyuşmazlık çözüm yoluna başvurma zorunluluğunun olduğu veya tahkim sözleşmesinin bulunduğu hâllerde, dava şartı olarak arabuluculuğa ilişkin hükümler uygulanmaz." ifadesi ile dava şartı olarak arabuluculuğun sınırları özel kanunlarda tahkim ve başka alternatif uyuşmazlık çözüm yollarına başvurunun zorunlu olması ile çizilmiştir.

Bir başka deyişle tahkimin veya başka alternatif uyuşmazlık çözüm yollarının zorunlu kılındığı durumlarda arabuluculuğa başvuru dava şartı olarak uygulanmayacaktır.

Yukarıda açıklandığı üzere, trafik kazası sonucu davacının tazminat taleplerini öncelikle sigortacıya ilettiği, bu haliyle dava açmadan önce sigortacıya başvuru dava şartının yerine getirildiği, Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'na eklenen 18/A maddesinin 18 inci fıkrasına göre artık zorunlu arabuluculuk hükümlerinin uygulanamayacağı bu itibarla yargılama gideri olarak arabuluculuk masraflarının davalıya yükletilemeyeceği gözetilerek arabuluculuk masrafları davacı üzerinde bırakılmıştır. (Bkz. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi 2022/2615 Esas, 2024/7426 Karar sayılı ilamı)

Yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına, taraflar lehine vekalet ücreti takdirine yer olmadığına dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... · e-imzalıdır Hakim ... · e-imzalıdır