Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/78 K.2025/553

Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin ... Bankası A.Ş. Eminönü Şubesine ait 31/09/2022 keşide tarihli ... çek numaralı ve 125.000 TL bedelli ve ...Bankası A.Ş. Eminönü Şubesine ait 31/10/2022 keşide tarihli ... çek numaralı ve 125.000 TL bedelli çekleri... Bankası Kayseri Ticari Şubesine takasa verdikten sonra arkaları yazılmadan takastan iade aldığını ve teslim almış olduğu çekleri çekte kaşe ve imzası bulunan ...Malz. Teks. San. Ve Tic. Ltd.

Şti.'ye kargoladıktan sonra kargoda kaybolduğunu, karşılıksızdır yazılmadan müvekkilinin uhdesinden çıkan çeklerin kötüniyetli kimseler tarafından tarihlerde tahrifat yapılarak bankaya tekrar ibraz edilmesi veya kötüniyetli kimseler tarafından araya ciro sıkıştırmak suretiyle icraya konu edilmesi ile müvekkili şirketin söz konusu çekler nedeniyle haksız icra takiplerine maruz kalması risklerinin muhtemel olduğunu belirterek çeklerin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, YARGILAMA VE GEREKÇE

Dava, zayi nedenine dayalı hasımsız çek iptali istemine ilişkindir.

Talebin yasal dayanağı TTK'nın 651. ve devamı maddeleridir. TTK'nın 651. maddesine göre kıymetli evrak zayi olduğu taktirde mahkeme tarafından iptaline karar verilebilir. TTK'nın 757. maddesine göre de rızası olmaksızın poliçe elinden çıkmış olan kimse, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki mahkemeden muhatabın poliçeyi ödemekten men edilmesini isteyebilir. TTK'nın 759. maddesinde ise poliçeyi eline geçiren kimse bilinemiyorsa poliçenin iptaline karar verilebilir. TTK'nın 818. maddesindeki yollama nedeniyle poliçeyle ilgili bu hükümler "çek" için de uygulanır.

İş bu talep basit usule tabi olup HMK'nun 320/1. maddesi gereğince mahkeme mümkün olan hallerde tarafları duruşmaya davet etmeden dosya üzerinden de karar verebileceğinden HMK'nın 30. maddesindeki usul ekonomisi ilkesi hükümleri gereği de hasımsız nitelikteki iş bu çekişmesiz yargı işine ilişkin dosya üzerinden inceleme yapılarak karar vermek gerekmiştir.

Yapılan bu genel açıklamalar çerçevesinde somut talep irdelendiğinde talep ve dava konusu edilen, ...Bankası A.Ş. Eminönü şubesine ait, 31/09/2022 keşide tarihli, ... çek seri nolu, 125.000,00-TL bedelli ve... Bankası A.Ş. Eminönü şubesine ait, 31/10/2022 keşide tarihli, ... çek seri nolu, 125.000,00-TL bedelli çekin zayii nedeniyle iptalini talep edilmektedir.

TTK'nın 762. maddesi gereğince Ticaret Sicili Gazetesinde söz konusu çeklerin elinde bulunduranların ilk ilan tarihinden itibaren üç ay içerisinde mahkememiz dosyasına getirmeleri aksi takdirde çekin iptaline karar verileceği hususunda Ticaret Sicili Gazetesinde 29/01/2025,10/02/2025 ve 21/02/2025 tarihlerinde ilanlar yaptırılmış, yapılan ilanlara rağmen dava konusu çekler ile ilgili herhangi başvurunun olmadığı görülmüştür.

-Talebe konu ... Bankası A.Ş. Eminönü şubesine ait, 31/09/2022 keşide tarihli, ... çek seri nolu, 125.000,00-TL bedelli çekin ilk ilan tarihi olan 29/01/2025 tarihinden itibaren yasal 3 aylık sürenin dolduğu ve karar tarihi tarihi itibariyle de dava konusu çek ile ilgili herhangi başvurunun olmadığı ve çek aslınında ibraz edilmediği anlaşılmıştır. ... Bankası'ndan gelen 27/01/2025 tarihli cevabi yazısında dava konusu ilgili çekin bankaya ibraz edilmediği mahkememize bildirilmiştir.

Dava konusu ...Bankası A.Ş. Eminönü şubesine ait, 31/09/2022 keşide tarihli, ... çek seri nolu, 125.000,00-TL bedelli çekin zayii olduğu TTK'nın 764 vd. maddesindeki yasal şartların oluştuğu anlaşılmıştır. Bu nedenlerle, TTK'nın 651. ve 818/1-s. bendi yollaması ile aynı yasanın 757,759,760,762. ve 764. maddeleri uyarınca, davacının üzerinde hamil ve hak sahibi olduğu anlaşılan çekin iptaline karar vermek gerekmiştir.

-Talebe konu...Bankası A.Ş. Eminönü şubesine ait, 31/10/2022 keşide tarihli, ... çek seri nolu, 125.000,00-TL bedelli çekin ibraz edilip edilmediği hakkında Kuveyt ... Bankası'na müzekkere yazıldığı, ilgili bankanın 27/01/2025 tarihli cevabı yazılı ile ilgili çekin ... Bankası takas merkezinde ibraz edildiğinin bildirildiği görülmüştür. Türkiye ... A.Ş'e yazılan müzekkere cevabında ilgili çekin 04/11/2022 tarihinde... talimatına istinaden ödenmeden ...'ya muamelesiz olarak iade edildiği bildirilmiştir.

Davacı vekiline dava konusu çek hakkında dava dışı " ...'ya" karşı istirdat davası açması için 2 haftalık kesin süre verildiğine dair tebligat çıkartılmış, tebligat 17/05/2025 tarihinde usulüne uygun olarak tebliğ edilmiş ancak davacı vekili tarafından istirdat davası açıldığına dair mahkememize herhangi bir bilgi verilmemiş ve işbu karar tarihi itibariyle UYAP üzerinden yapılan sorgulamada da herhangi bir istirdat davası açılmadığı görülmüştür.

Kıymetli evrakta hakkın senede bağlı olması nedeniyle, senedin zayi olması halinde hak sahibine iptal kararı alarak hakkını senetsiz olarak ileri sürme ya da yeni bir kıymetli evrak tanzimini isteme olanağı tanınmak istenmiştir.

TTK'nın 818/1-s maddesi yollaması ile çekler hakkında da uygulanacak olan TTK'nın 763. Maddesinde; " Elden çıkan poliçe mahkemeye sunulursa, mahkeme, iade davası açması için dilekçe sahibine uygun bir süre verir. Dilekçe sahibi bu süre içinde dava açmazsa, mahkeme, poliçeyi, sunmuş olana geri verir ve muhatap hakkındaki ödeme yasağını kaldırır," hükmüne yer verilmiştir,

Yargıtay içtihatlarına göre "Çek iptali davaları, özelliği itibari ile hasımsız açılan davalardan olup, yapılan yargılama sırasında çek hamilinin ortaya çıkması durumunda, çek iptali davasını açan davacıya, mevcut çek hamiline karşı çek istirdadı davası açması konusunda süre verilmeli, istirdat davasının açılması halinde, çek iptali davasının konusuz kaldığından bahisle karar verilmesine yer olmadığına, açılmaması halinde ise çek iptali davasının reddi yönünde hüküm kurulmalıdır. (Yargıtay 11. HD 2017/1464 E., 2018/7019 K.; 2018/1083 E., 2019/2952 K.; 2016/13390 E., 2018/5022 K. Sayılı kararları ve aynı mahiyette pek çok kararı)

TTK'nın 759. maddesi uyarınca, iptal isteminde bulunan kişi, çek elinde iken zayi olduğunu inandırıcı bir şekilde gösteren delilleri mahkemeye sağlamak, çekin bir suretini ibraz etmek yahut da çekin esas içeriği hakkında bilgi vermekle yükümlüdür.

Somut olayda istirdat davası açılmayan ... Bankası A.Ş. Eminönü şubesine ait, 31/10/2022 keşide tarihli, ... çek seri nolu, 125.000,00-TL bedelli çek ile ilgili mahkememiz açıklanan gerekçelerle talebin reddine karar verilmiştir.

HÜKÜ M

Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

Davanın KISMEN KABUL KISMEN REDDİ ile;

1-... Bankası A.Ş. Eminönü şubesine ait, 31/09/2022 keşide tarihli, ... çek seri nolu, 125.000,00-TL bedelli çekin ZAYİ NEDENİYLE İPTALİNE,

2- ... Bankası A.Ş. Eminönü şubesine ait, 31/10/2022 keşide tarihli, ... çek seri nolu, 125.000,00-TL bedelli çek yönünden zayi nedeniyle iptali talebinin REDDİNE,

3-492 sayılı Harçlar Kanunu'na ekli (1) sayılı tarife gereğince alınması gerekli 615,40-TL karar ve ilam harcı peşin olarak yatırıldığından yeniden alınmasına yer olmadığına,

4-Davacı tarafça yapılan yargılama giderlerinin ve harçların kendi üzerinde bırakılmasına,

5-Davanın mahiyeti gereği davacı lehine vekalet ücreti taktirine yer olmadığına,

6-6100 sayılı HMK 120 ve 333. maddeleri gereğince taraflarca yatırılan gider avansının kalan kısmının kararın kesinleşmesi halinde tarafça numarası bildirilen veya bildirilecek hesaba, hesap numarası bildirilmediği takdirde adreslerine ödemeli olarak re'sen gönderilmesine, 7-Bölge Adliye ve Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları İdari ve Yazı İşlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin 203. maddesi uyarınca dosyanın tarih ve işlem sırasına düzenlenip dizi listesine bağlanmasına, Yazı İşleri Müdürü tarafından kontrolü yapıldıktan sonra İstinafa gönderilmesine veya arşive kaldırılmasına,

Hakim ... · e-imzalıdır