Kayseri 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2021/738 K.2024/24

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekilinin dava dilekçesinden özetle; müvekkili ... hakkında ... tarafından 08/10/2020 tarihinde Kayseri Genel İcra Müdürlüğü'nün ... sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, takibin halen derdest olduğunu, icra takibine konu olan Kambiyo senedi 23/10/2019 tanzim, 15/11/2019 vade ve 60.000 TL bedelinin keşidecesinin ..., alacaklısının ise ..., kefilinin ise ... olduğunu, bono bedelinin müvekkili ... bononun vade tarihinden 5 gün sonra 20/11/2019 tarihinde ekte sunulan dekont ile davalı ...'in hesabına 60.000-TL olarak ödendiğini,

07/10/2020 tarihinde davalı ... müvekkiline karşı elinde bulunduğu senedi icraya koyarak takip talebi başlatıldığını, müvekkili ...'in bu işleminden dolayı Kayseri Cumhuriyet Başsavcılığı'na 2020/56372 esas ile suç duyurusunda bulunduğunu, 9. Asliye Ceza Mahkemesi'nde ... esas sayılı dosyası ile halen devam ettiğini, davalı ...'in eski eşi tarafından müvekkiline tehdit ve hakarette bulunulduğunu, 5. Ağır Ceza Mahkemesi'nde yağma ve hakaretten dava açıldığını, borçlarının olmadığının tespiti ile Kayseri Genel İcra Müdürlüğü'nün ... sayılı icra dosyasının teminatsız takip ve icra işlemlerinin durdurulmasını,

kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile takibinden davalıya borcunun bulunmadığının tespitini yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalıdan alınmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı tarafından cevap dilekçesi verilmediği görülmekle HMK 128.maddesi gereği bütün vakıaları inkar etmiş sayılacağı anlaşılmıştır.

DELİLLER

Kayseri Genel İcra Dairesinin ... Esas sayılı takip dosyası, Kayseri 9. Asliye Ceza Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyası. Kayseri 4. Asliye Hukuk Mahkemesinden verilen 20/09/2021 tarih ve, 2021/289 Esas 2021/282 Karar sayılı Görevsizlik kararı ile mahkememize tevzi edilen dava dosyası, mahkememizin yukarıda yazılı esasına kaydı yapılmış ve yargılamaya bu esas üzerinden devam olunmuştur.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, bonoya dayalı olarak yapılan icra takibine borçlu olunmadığının tespiti istemiyle açılan menfi tespit davasıdır.

Kayseri Genel İcra Dairesinin ... Esas sayılı takip dosyasının incelenmesinde; alacaklısının ..., borçlusunun ... olduğu, 60.000,00-TL senet bedeli, 755,00-TL ihtiyati haciz vekalet ücreti, 6.942,33-TL işlemiş faiz, 180,00-TL komisyon 151,80-TL olmak üzere toplam 68.029,13-TL üzerinden takip başlatıldığı, ödeme emrinin borçluya 09/10/2020 tarihinde tebliğ edildiği anlaşılmıştır.

TMK'nun 6. maddesine göre "Kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça, taraflardan her biri, hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlüdür." HMK'nun 190. maddesi gereğince de, "İspat yükü, kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir. Kanuni bir karineye dayanan taraf, sadece karinenin temelini oluşturan vakıaya ilişkin ispat yükü altındadır. Kanunda öngörülen istisnalar dışında, karşı taraf, kanuni karinenin aksini ispat edebilir."

Menfi tespit davalarında da, HMK'nın ispata ilişkin genel kuralları geçerlidir. Bu davalarda davacı taraf, borçlu olmadığını iddia ettiğine göre, olumsuz bir durumun ispatı mümkün olmadığından, kural olarak ispat yükü alacaklıya aittir. Başka bir ifade ile, menfi tespit davasında hukuki ilişkinin varlığını ispat yükü alacaklıdadır. Bununla beraber, davacının iddiasına göre ispat yükünün yer değiştirmesi de mümkündür.

Kambiyo senedinden doğan talep hakkına kambiyo hukuku, temel ilişkiden doğan talep hakkına ise bu talebin ait olduğu hukuk kuralları uygulanır. (HGK'nun 2011/19-473 Esas 2011/607 Karar 2003/19-781 Esas 2003/768 Karar sayılı ilamları) Bu nedenle kambiyo senetleri hakkında açılan menfi tespit davalarında, senedin dayanağı olduğu ileri sürülen hukuki ilişki ile senet metnindeki borç sebebi karşılaştırılarak, ispat yükünün kime düşeceği belirlenir.

Kural olarak menfi tespit davasında davacı, dava konusu borcun hiç doğmadığını davalı ile arasında hiçbir hukuki ilişki bulunmadığını ileri sürerse ispat yükü davalıya aittir. Zira hukuki ilişkinin varlığını ileri süren davalıdır. Ancak davacı hukuki ilişkinin varlığını kabul edip başka bir nedenle geçersiz olduğunu (ya da sona erdiğini) ileri sürerse, bu durumda ise ispat yükü davacıdadır. Davacı bu durumda, varlığını kabul ettiği hukuki ilişkinin sona erdiğini ileri sürmekle ispat yükünü de üzerine almış olur. (HGK'nun 05.11.2013 Tarih 2013/695 Esas 2013/630 Karar sayılı ilamı)

Ne var ki, menfi tespit davalarında ispat yükü alacaklı olduğunu iddia eden davalı tarafta olmakla birlikte, alacak bir senede bağlanmış ise, bu durumda ispat yükü yer değiştirir. Başka bir ifade ile bu durumda senet nedeniyle borçlu olmadığını idida eden davacı taraf iddiasını ispat etmek zorundadır.

Somut davada, davacı vekili tarafından takip konusu senet bedelinin, senet alacaklısı olan davalıya, senet keşidecisi olan ... tarafından ödendiği, senedin bedelsiz kaldığı ve bedelsiz senedi kullanmak suçundan davalı hakkında suç duyurusunda bulunulduğu beyan edilmiştir.Davacının şikayeti üzerine açılan ve Kayseri 9.Asliye Ceza Mahkemesi'nin ... esas ... karar sayılı dosyasında yapılan yargılama sonucunda davalı hakkında bedelsiz senedi kullanma suçundan açılan davada, davalı ...'in beraatine karar verildiği ve kararın istinaf incelemesinden geçerek kesinleştiği anlaşılmıştır.İspat yükü üzerinde olan davacı vekilinin duruşmada alınan beyanında yemin deliline başvurmayacaklarının beyan edildiği görülmekle ispatlanamayan davanın reddine dair aşağıdaki karar verilmiştir.

Katip ... Hakim ...