Kayseri 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/804 K.2024/1184

Av.

DAVA

... Sayılı Finansal Kiralama, Faktöring Ve Finansman Şirketleri Kanunundan Kaynaklanan (İstirdat)

DAVA TARİHİ : 03/07/2023

KARAR TARİHİ : 19/12/2024

KARAR YAZIM TARİHİ : 24/12/2024

Mahkememizde görülmekte olan ... Sayılı Finansal Kiralama, Faktöring Ve Finansman Şirketleri Kanunundan Kaynaklanan (İstirdat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekilinin dava dilekçesinden özetle;Davacı müvekkilimin hamili olduğu T.C.Ziraat Bankası A.Ş.Talas/Kayseri Şubesine ait keşidecisi ... Temizlik Mad. Kozmetik San. Tic. Ltd. Şti - (...) olan 19/05/2023 tarihli ... seri nolu 10.000,00 TL bedelli çek lehdarı tarafından cirolanmış ve müvekkilim uhdesinde iken müvekkilim çeki 24/12/2022 günü bir arkadaşına göndermek için... Kargo ve Lojistik A.Ş. (...

KARGO) şirketine vermiştir..... seri numaralı fatura ile teslim alınan alınan kargonun 05/01/2023 tarihinde kargo şirketi tarafından kaybedildiğine dair İç Anadolu Bölge Müdürü... tarafından evrak verildiğini, bu mağduriyetten dolayı müvekkilim tüketici hakem heyetine başvuruda bulunulduğunu ancak bir sonuç alınamadığını, sonrasında müvekkilimin çekin zayi nedeniyle açtığı davada Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...

Esas sayılı dosyasından verilen 11/04/2023 tarihli karar ile çek ile ilgili ödeme yasağı konulduğunu, müvekkiline dava konusu çeki bankaya sunan 3.kişi "... Faktoring A.Ş." ne karşı 2 haftalık kesin süre içerisinde iade (istirdat) davası açması için 16/06/2023 tarihinde davetiye tebliğ edildiğini, sözü edilen, 10.000,00 TL’lik çek, müvekkilin zilyedinde iken rızası dışında elinden çıkmıştır.

Müvekkil en son Çınar pide tarafından müvekkile verildiğini, akabinde sektörel olarak aynı olmayan savaş inşaat cf orman ürünleri ... metal gibi farklı firmalara hile ve aldatma ile cirolandığını, Bu kargo şirketinden çok sayıda çek bu şekilde kaybedilip çeşitli faktöring firmalarınca bankaya ibraz edildiğini, dava konusu senet, davalı’nin elinde olduğunu, davalı, dava konusu senedi kötü niyetle iktisap ettiğini, davanın kabulü ile dava konusu edilen T.C.

Ziraat Bankası A.Ş.Talas/Kayseri Şubesine ait keşidecisi ... Temizlik Mad. Kozmetik San. Tic. Ltd. Şti - (...) olan 19/05/2023 tarihli ... seri nolu 10.000,00 TL bedelli çekin davalıdan istirdadına ve müvekkile iadesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle. Dava dışı ... Metal İnşaat Gıda San. Tic. Ltd.

Şti ile müvekkili şirket arasında faktoring sözleşmesi akdedildiğini, yapılan sözleşme gereği davalı/borçluya ön ödeme yoluyla finansman sağlandığını, bu finansman karşılığında, dava konusu çeki faturaya istinaden teslim tutanağı ile ciro ve teslim alındığını, müvekkili şirket, ... sayılı yasanın belirtmiş olduğu tüm yükümlülükleri yerine getirmek suretiyle dava konusu çeki iktisap ettiğini, dolayısıyla, müvekkiline herhangi bir kusur isnadı mümkün olmadığını, müvekkili şirket, kendisine finansman sağlanması talebi ile başvuran müşterisinin taleplerini gerekli yasal prosedürleri ve yükümlülüklerini yerine getirerek karşıladığını,

davacı vekilince öne sürülen kişisel nedenler ve def'iler müvekkili şirkete karşı ileri sürülemeyeceğini, müvekkili şirket ciro silsilesinde kopukluk olmayan söz konusu çeki faktoring sözleşmesi çerçevesinde iktisap ettiğini, müvekkilinin, davacı şirketin imzasını kontrol etmek gibi bir yükümlülüğünün bulunmadığını, bankaca ödeme yasağı olması nedeniyle çek bedelinin ödenmemiş olmasının taraflarınca alacaklarına ilişkin takip başlatmalarına engel olmadığını, müvekkilince çeke ilişkin icra takibi başlatılmak zorunda kalındığını, işbu davanın kötüniyetli olduğunu, davacınin her ne kadar çekin zati olduğunu iddia etmişse de,

çekin ne şekilde zayi olduğunu, nasıl elinden çıktığını inandırıcı delillerle açıklayamadığını, çekin iddia edildiği gibi kargoda kaybolmasının kargo şirketinin sorumluluğunda olduğunu, davacı tarafça kargo şirketine karşı hukuki ve cezai başvuru yapılmasının basiretli bir tacirden bekleneceğinin açık olduğunu, ancak davacı ne cezai bakımdan bir başvuru yaptığını ne de kargo şirketine ayıplı fiili nedeniyle maddi tazminat talebinde bulunduğunu, bu husus da davacının bu iddiasının gerçeklikten uzak olduğunu gösterdiğini, dolayısıyla davacının iddiası mesnetsiz olduğunu, açıklanan nedenlerler davanın reddini,

yargılama masrafları ve ücreti veklaletin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, TTK m.792 dayalı olarak açılan çekin rıza dışı elden çıkması nedeniyle çekin istirdatı istemine ilişkindir.

Kayseri 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 05/07/2023 tarih, ... sayılı görevsizlik kararı ile dosyanın mahkememize gönderilmiş olduğu görülmüştür.

... Kargo ve Lojistik AŞ'ye yazılan yazıya verilen yanıtta, davacının dava dilekçesinde bildirdiği gönderinin taşıma esnasında kayba uğradığı bildirilmiştir.

Davalının ticari defter ve belgeleri üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılmasına karar verilmiş, talimat posta masrafı ve bilirkişi ücretlerinin yatırılması için davacı tarafa kesin süre verilmiş ise de, verilen kesin süre içinde gerekli delil avansının yatırılmaması nedeniyle bilirkişi incelemesi yaptırılamamıştır.

6102 Sayılı TTK'nun 757/1 maddesi uyarınca, iradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten men edilmesini isteyebilir. Aynı yasanan 758/1 maddesi uyarınca poliçeyi eline geçiren kişi bilindiği takdirde mahkeme dilekçe sahibine iade davası açması için uygun bir süre verir.

TTK'nun 790.maddesi uyarınca cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı taktirde yetkili hamil sayılır. Aynı yasanın 792.maddesi uyarınca çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790.maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötü niyetle ihtisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.

Dava konusu ve tarafları bakımından önemi nedeniyle 21/11/2012 tarih ... Sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Hakkında Kanun'un ilgili hükümlerine de ayrıca değinmek gerekir.

... Sayılı Kanun'un 9/2 maddesi uyarınca; Faktoring şirketi Kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde kambiyo senetlerine dayalı olsa bile, bir mal veya hizmet satışından doğmuş fatura ile tevsik edilemeyen alacaklar ile Kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde tevsik edilemeyen mal veya hizmet satışına bağlı doğacak alacakları devir alamaz veya tahsilini üstlenemez. Aynı faturaya dayalı birden çok faktoring şirketine yapılan kısmi temliklerin toplam tutarı fatura tutarını aşamaz.

... Sayılı Kanun'un 9/3 maddesi uyarınca; Bir kambiyo senedinin ciro yoluyla faktoring şirketine devri hâlinde, kambiyo senedinden dolayı kendisine başvurulan kişi, düzenleyen veya önceki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan def’ileri faktoring şirketine karşı ileri süremez; meğerki, faktoring şirketi kambiyo senedini iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olsun.

Davacı tarafından kargoya teslim edilen 1 adet çekin içinde bulunduğu davacı tarafça ileri sürülen gönderinin kurye uhdesinde iken kaybolduğu, dava konusu çek hakkında Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... esas sayılı dosyası kapsamında ödemeden men kararı verildiği, kararın muhatap bankaya bildirildiği, çekin davacının rızası hilafına elden çıkarıldığı ileri sürülmekle birlikte son olarak davalı Faktoring Kuruluşuna ciro yoluyla devredildiği sabittir.

Taraflar arasındaki uyuşmazlık davalı faktoring kuruluşunun iyiniyetli hamil olup olmadığı ve bu kapsamda TTK'nun 792 kapsamında çeki kötü niyetle iktisap eden hamil veya iktisapta ağır kusuru bulunan hamil olup olmadığı, ayrıca davalı kuruluşun ... Yasa kapsamında kurulan ve faaliyet gösteren bir kuruluş olması nedeniyle bu yasa hükümleri çerçevesinde yukarıda bahsedilen yasanın 9. maddesinin 3. fıkrası kapsamında kambiyo senedini iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

Kıymetli evrakın yetkili hamili olduğunu ve istem dışı elinden çıktığını ileri süren davacı, halen kıymetli evrakın hamili konumunda olan kişilere karşı istirdat isteminde bulunabilir. Böyle bir iddiada bulunan davacının söz konusu davadaki kanıt yükü, kendisinin davaya konu ettiği kıymetli evrakın son yetkili hamili olduğu ve hali hazırda hamil konumunda olan davalının kıymetli evrakı iktisabında kötüniyetli yahut ağır kusurlu olduğunu ortaya koymak olmalıdır.

Buna göre hali hazırda hamil durumunda olan davalının kötüniyet ya da ağır kusurunu ispat zımmında, ciro zincirindeki bir kopukluk, çalıntı olduğu bilinmesine rağmen kıymetli evrakın devralınması gibi unsurlar belirleyici olabilecektir. Buna ek olarak somut olayda olduğu gibi davalı hamilin bir faktoring şirketi olması halinde, faktoring kurumu ve işleyişi ile ilgili olarak mer'i mevzuat hükümlerinin de ayrıca incelenip değerlendirilmesi gündeme gelebilecektir.

(Benzer Yargıtay 11.HD.12/12/2014 Tarih, 2014/13735 Esas 2014/19653Karar Sayılı Kararı)

Somut olayda davacı vekili, davaya konu çekin kargoya verildikten sonra müvekkilinin elinden çıktığını iddia etmiş ve çekin olay sonrası bankaya ibraz anındaki ekran görüntüsünü sunmuş, davalı faktoring kuruluşu vekili ise dava dışı ... Metal İnşaat Gıda San. Ve Tic. Ltd. Şti. ile müvekkili arasında düzenlenen faktoring sözleşmesi örneği ile ciranta tarafından önceki ciranta adına düzenlenmiş fatura örneğini, alacak bildirim ve tediye formunu ibraz etmiştir.

Mevcut delil durumu itibari ile davalı faktoring şirketinin kötüniyetli olduğu kanıtlanamadığı gibi ilgili mevzuat kapsamında, davalıya yüklenen başkaca kontrol edimi de bulunmamaktadır. Bu durumda davalı hamilin ağır kusurundan söz edilmesi de mümkün değildir. Sonuç olarak; yukarıda açıklanan ilke ve yaklaşımlar ışığında davanın reddine karar vermek gerekmiştir.

Her ne kadar hükmün tefhimi sırasında karara karşı kanun yolu mercii ve süresi belirtilmiş ise de; davacı dava dilekçesinde dava değerini 10.000,00 TL olarak göstermiştir. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun “İstinaf Yoluna Başvurulabilen Kararlar” başlığını taşıyan 341. maddesinin 2. fıkrasında açıkça; “Miktar veya değeri binbeşyüz Türk Lirasını geçmeyen malvarlığı davalarına ilişkin kararlar kesindir.” Hükmün verildiği tarih itibariyle kesinlik (İstinaf edilebilme) sınırı 28.250,00 TL’dir. HMK 341/2 maddesi gereğince hükmün verildiği tarih itibariyle miktar veya değeri 28.250,00 (yirmisekizbinikiyüzelli) Türk Lirasını geçmeyen davalara ilişkin kararlar kesin olduğundan, bu husus gerekçeli kararın yazımı aşamasında fark edilerek düzeltilmiştir.

Katip · ¸E-imzalıdır Hakim · ¸E-imzalıdır