Konya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/560 K.2022/727

Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı taraf dava dilekçesinde özet olarak; ... Mah. ... Cd. No:... Meram/Konya adresindeki ticari işletmesinde 29/07/2022 tarihinde meydana gelen yangında 2019 ve 2020 yıllarına ilişkin ticari defterlerinin ve satış faturalarının yandığını belirterek; tarafına zayi belgesi verilmesini talep ve dava etmiştir. Dava, ticari defterlerin ziyaa uğraması nedeniyle zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.

6102 Sayılı Türk Ticaret Kanununun Ticari Defterleri Saklama Ve İbraz İle İlgili Belgelerin Saklanması, Saklama Süresi Başlıklı 82. maddesi; “(1) Her tacir; a)Ticari defterlerini, envanterleri, açılış bilânçolarını, ara bilânçolarını, finansal tablolarını, yıllık faaliyet raporlarını, topluluk finansal tablolarını ve yıllık faaliyet raporlarını ve bu belgelerin anlaşılabilirliğini kolaylaştıracak çalışma talimatları ile diğer organizasyon belgelerini, b)Alınan ticari mektupları, c)Gönderilen ticari mektupların suretlerini, d)64 üncü maddenin birinci fıkrasına göre yapılan kayıtların dayandığı belgeleri,

sınıflandırılmış bir şekilde saklamakla yükümlüdür. (2)Ticari mektuplar, bir ticari işe ilişkin tüm yazışmalardır.

(3)Açılış ve ara bilânçoları, finansal tablolar ve topluluk finansal tabloları hariç olmak üzere, birinci fıkrada sayılan belgeler, Türkiye Muhasebe Standartlarına da uygun olmak kaydıyla, görüntü veya veri taşıyıcılarda saklanabilirler; şu şartla ki; a)Okunur hâle getirildiklerinde, alınmış bulunan ticari mektuplar ve defter dayanaklarıyla görsel ve diğer belgelerle içerik olarak örtüşsünler; b)Saklama süresi boyunca kayıtlara her an ulaşılabilsin ve uygun bir süre içinde kayıtlar okunabilir hâle getirilebiliyor olsun.

(4)Kayıtlar 65 inci maddenin dördüncü fıkrasının ikinci cümlesi uyarınca elektronik ortama alınıyor ise, bilgiler; bilgisayar yerine basılı olarak da saklanabilir. Bu tür yazdırılmış bilgiler birinci cümleye göre de saklanabilir. (5)Birinci fıkranın (a) ilâ (d) bentlerinde öngörülen belgeler on yıl saklanır.

(6)Saklama süresi, ticari defterlere son kaydın yapıldığı, envanterin çıkarıldığı, ara bilançonun düzenlendiği, yılsonu finansal tablolarının hazırlandığı ve konsolide finansal tabloların hazırlandığı, ticari yazışmaların yapıldığı veya muhasebe belgelerinin oluştuğu takvim yılının bitişiyle başlar.

(7)Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir.

(8)Gerçek kişi olan tacirin ölümü hâlinde mirasçıları ve ticareti terk etmesi hâlinde kendisi defter ve kâğıtları birinci fıkra gereğince saklamakla yükümlüdür. Mirasın resmî tasfiyesi hâlinde veya tüzel kişi sona ermişse defter ve kâğıtlar birinci fıkra gereğince on yıl süreyle sulh mahkemesi tarafından saklanır.” hükmünü içermektedir.

Konya Ticaret Sicil Müdürlüğü'nün 17/08/2022 tarihli yazı cevabı ile davacının tacir kaydının bulunmadığı, Konya Esnaf ve Sanatkarlar Odaları Birliği'nin 18/08/2022 tarihli cevabı ile davacının herhangi bir kaydına rastlanılmadığının bildirildiği, Meram Vergi Dairesi Müdürlüğü'nün 22/08/2022 tarihli yazı cevabı ile davacının işletme hesabına göre defter tuttuğu belirtilmiştir. Bu kapsamda davacının tacir sıfatına haiz olmadığı anlaşılmıştır.

Tüm dosya kapsamı ve toplanan deliller bir bütün halinde değerlendirildiğinde; davanın, ticari defterlerin ziyaa uğraması nedeniyle zayi belgesi verilmesi istemine ilişkin olduğu, gelen yazı cevaplarına göre davacının tacir sıfatına haiz olmadığı, zayi belgesi verilmesi davasının tacirlere verilmiş bir hak olduğu, bu bakımdan davacının zayi belgesi verilmesi davası açmasının mümkün olmadığı anlaşılmakla; davanın aktif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.