Konya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/935 K.2024/789

T.C. KONYA . ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: ... Esas - ... T.C.

KONYA TÜRK MİLLETİ ADINA

. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ KARAR

ESAS NO

KARAR NO

HAKİM

KATİP

DAVACI

VEKİLLERİ

DAVALI

VEKİLİ

DAVA

Alacak (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ

KARAR TARİHİ

GEREKÇELİ KARARIN

YAZILDIĞI TARİH

Ereğli (Konya) . Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 22/10/2021 gün ve ... E. ... K. Sayılı dosyasında verilen görevsizlik kararı uyarınca mahkememize tevzi olunan itirazın iptali davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili davacının kooperatif keşidecisi Konya Ereğli Süt Üreticileri Birliği İktisadi İşletmesi olan ... ... şubesinden verilen ... seri nolu 10.000 TL meblağlı, 30.10.2019 keşide tarihli çeki 31.10.2019 tarihinde aynı şubeye ibraz etmiş ve karşılıksız olduğu çek arkasına şubece yazıldığı, müvekkilinin karşılıksız çıkan çek için çek kanunu uyarınca çek yaprak bedelini talep ettiği, 19/11/2019 tarihli banka yazısında "çek üzerinde keşideci imzası ile bankamız kayıtlarındaki keşideci imzası birbirini tutmadığından, bankamızdan talep edilen tutarın tarafınıza ödenemediği" şeklide bir cevap verildiği,

bu nedenle davanın kabulüne, davalının ödemekle yükümlü olduğu, 2.030,00 TL'nin ödemeye ret ettiği tarih olan 19/11/2019 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıdan tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesi ile; dava konusu çekte imza uyuşmazlığı söz konusu olduğunu, çek sorumluluk bedelinin ödenmesinin mümkün olmadığını, bankaların, banka sorumluluk tutarını ödeme yükümlülüğü usulüne uygun olarak karşılıksız şerhi almış olan çekler ile ilgili olduğunu, dava konusu çekte olduğu gibi imza uyuşmazlığı bulunan çekler açısından banka sorumluluk tutarının talep edilmesinin mümkün olmayacağını, davacının dava dilekçesinde de bahsedildiği gibi dava konusu taleple ilgili olarak müvekkili bankanın davalıya yaptığı 19.11.2019 tarihli yazılı bildirimde,

" dava konusu çek üzerindeki keşideci imzası ile bankamız kayıtlarındaki keşideci imzası birbirini tutmadığından bankamızdan talep edilen tutarın tarafınıza ödenemediği hususu" açıkça belirtildiğini, dava konusu çekin keşidecisinin konya ereğli süt üreticileri birliği iktisadi işletmesi olduğunu, ilgili çekin bu müşterinin imzasını taşıması gerekmekte iken çek üzerindeki imzanın müvekkil banka bünyesinde bulunan müşteriye ait imza sirkülerinde yer alan imza ile ilgisinin bulunmadığını,

konya ereğli süt üreticileri birliği iktisadi işletmesi'ne ait ereğli 3. noterliğince tanzim edilmiş 30.10.2019 tarih ve 10935 yevmiye nolu ekli (ek-1) imza sirküleri incelendiğinde çıplak gözle dahi çek üzerindeki imzalar ile imza sirkülerindeki imzaların birbirine benzemediğinin görüleceğini, müvekkili banka kayıtlarında yer alan imza ile çek üzerindeki imzanın uyuşmadığının ortada olduğunu, keşideci şirket ile imzalanan çek taahhütnamesi gereğince müvekkili banka defter ve kayıtları esas olup, müvekkil banka tarafından kendi kayıtlarına göre işlem yapılmasının bankacılık teamülü gereği olduğunu,

dava konusu çekte imza uyuşmazlığı söz konusu olduğundan, keşidecinin imzasının banka sisteminde kayıtlı imzadan farklı olduğundan müvekkili bankanın işbu çekle ilgili olarak “banka sorumluluk bedeli ödemesi” dahil herhangi bir işlem yapması halinde yeni ttk md. 812 gereğince de müvekkili bankanın sorumluluğu doğacağından huzurdaki davanın bu sebeple de reddine karar verilmesi gerektiğini, müvekkili bankanın türk ticaret kanunu ve bankacılık mevzuatının kendisine yüklediği görev gereğince ve “işlem güvenliği” açısından gerekli incelemeleri yapmak zorunda olduğunu,

dava konusu çek bakımından da müvekkili bankanın çek üzerinde incelemelerde bulunduğunu, müvekkili bankanın 5941 sayılı yasa’dan kaynaklanan banka sorumluluk tutarı, her halde ödenmesi gereken bir tutar olmayıp sadece şartları var ise karşılıksız çekler için geçerli olduğunu, gerek 5941 sayılı yasa gerekse de emsal yargıtay kararları çerçevesinde, dava konusu çek bakımından çek yaprağı sorumluluk tutarının ödenebilmesi mümkün olmayıp davacının talebinin haksız ve hukuka aykırı olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Açılan dava Ereğli (Konya) . Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ... E. sırasına kaydedilmiş, Ereğli (Konya) . Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 22/10/2021 gün ve ... E. ... K. sayılı kararı ile bu davaya Konya Asliye Ticaret Mahkemelerinin bakması gerektiği gerekçesiyle, Mahkemenin görevsizliğine, dosyanın Konya Nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesi'ne gönderilmesine karar verilmiş, karar taraflara tebliğ edilerek 12/11/2024 tarihli kesinleşme şerhi yazılarak dosya Konya Hukuk Mahkemeleri Tevzi Bürosu'na gönderilmiş ve tevzi sonucu Mahkememizin ... E. sırasına kaydedilmiştir.

Ereğli (Konya) . Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 22/10/2021 gün ve ... E. ... K. sayılı ilamında, HSK'nın 07/07/2021 gün ve 608 s. kararı ile Yargıtay . HD'nin ... E. ... K. sayılı emsal kararı ve benzer kararlar gerekçeye dayanak yapılmıştır.

Yargıtay . HD'nin ... E. ... K. sayılı kararı "Somut uyuşmazlıkta dava Asliye Ticaret Mahkemesi sıfatıyla İskenderun Asliye Hukuk Mahkemesinde açılmıştır. Dava tarihinde, İskenderun’da müstakil ticaret mahkemesinin bulunmaması nedeniyle, ticari dava nitelindeki uyuşmazlığa bakmaya, davanın açıldığı asliye hukuk mahkemesi görevlidir. Ancak yargılama sırasında Adalet Bakanlığının 14.05.2015 tarihli Oluru ile İskenderun ilçesinde Asliye Ticaret Mahkemesi kurulduğu ve 03.08.2015 faaliyete geçtiğinden mahkemece dosyanın Asliye Ticaret Mahkemesine re'sen devredilmesine (aktarılmasına) veya gönderilmesine karar verilmesi gerekirken, işin esası hakkında karar verilmesi doğru olmamış bozmayı gerektirmiştir" şeklindedir.

Hâkimler ve Savcılar Kurulu Genel Kurulu'nun 07/07/2021 gün ve 608 s. kararı ile, "Konya Asliye Ticaret Mahkemelerinin yargı çevresinin Konya ilinin mülki sınırları olarak belirlenmesine ve iş bu kararın 01.09.2021 tarihinden itibaren uygulanmasına" karar verilmiştir.

Ereğli (Konya) . Asliye Hukuk Mahkemesi tarafından görevsizlik kararı verilmiş ise de; Yukarıda yazılı Yargıtay . HD'nin emsal gösterilen kararının, öncelikle bir ihtisas mahkemesi kurulduğunda aynı yerde (İskenderun) olan genel yetkili mahkemelerin, ihtisas mahkemesinin görev alınana giren davaları gönderme kararı ile göndermesine ilişkin içtihat olduğu, yeni ihtisas mahkemesi kurulmayıp, mevcut ihtisas mahkemelerinin yargı çevresinin genişletilmesi durumunda, aynı yerde olmayan diğer mahkemelerin derdest davalarına uygulanabilir bir içtihat olmadığı kanaatine varılmıştır.

Yargıtay HGK’nun 04/04/2019 gün ve ... E. ... K. sayılı emsal içtihadı; "Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 136. ve 142’nci maddelerinde mahkemelerin kuruluşu, görev ve yetkileri, işleyişleri ve yargılama usullerinin kanunla düzenleneceği hükme bağlanmıştır. Mahkemelerin görevi kıyas veya yorum ile genişletilemez ya da değiştirilemez. Kanunda açıklık bulunmayan durumlarda görev genel mahkemelere aittir (5.12.1977 tarihli, ... E., ... K. sayılı İçtihatları Birleştirme Kararı)...

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Kanunî hâkim güvencesi” başlığını taşıyan 37’nci maddesi; “Hiç kimse kanunen tabi olduğu mahkemeden başka bir merci önüne çıkarılamaz.” hükmünü öngörmektedir.

Bilimsel çevrelerde ve uygulamada, kanunî hâkim güvencesi, uyuşmazlığı yargılayacak ve çözecek olan mahkemenin o uyuşmazlığın doğmasından önce kanunen belli olması olarak kabul edilmektedir. 1982 tarihli Anayasa’yı kabul eden Danışma Meclisi’nin Anayasa Komisyonu’nun gerekçesinde “…bu suretle davanın olaydan sonra çıkarılacak bir kanunla yaratılan bir mahkeme önüne getirilmesi yasaklanmakta, yani kişiye yahut olaya göre kişiyi yahut olayı göz önünde tutarak mahkeme kurma imkânı ortadan kaldırılmaktadır. Bu ise tarafsız yargı merciinin ilk gereğidir.” denilmektedir (... : Türk Anayasa Hukuku, Ankara 2005, 8. Baskı, s: 118-119).

Dikkat edilecek olursa Anayasa’daki bu düzenleme hukuk ya da ceza davaları yönünden herhangi bir ayrım gözetmemiş ve uyuşmazlığın doğduğu tarihte bu uyuşmazlığı çözecek olan mahkemenin belli olması durumunda yargılama yapacak veya yargılamaya devam edecek mahkemeyi gösteren yasal bir düzenleme yapılmadığı takdirde davanın, mutlaka bu mahkeme tarafından çözüme kavuşturulması öngörülmüştür.

Bu açıklamalardan da anlaşılacağı üzere; uyuşmazlık konusunu teşkil eden her hukuki olay, meydana geldiği tarihteki yasal düzenlemelere tabidir ve olayın meydana geldiği zamanda mevcut olan mahkemeler tarafından çözümlenmelidir.

O hâlde yeni bir mahkeme kurulurken o mahkemenin kuruluş yasasında zaman bakımından faaliyete geçme gününden önceki uyuşmazlıklara bakacak mahkemelerle ilgili özel bir düzenleme bulunmadığı taktirde her uyuşmazlık, meydana geldiği tarihte bu işe bakacak olan mahkemece çözümlenecektir. Başka bir anlatımla her dava açıldığı koşullara göre görülüp sonuçlandırılacaktır.

Dava konusu edilen hukuki uyuşmazlığın meydana geldiği tarihte yürürlükte olan yasalara göre kurulmuş bulunan mahkemelerin uyuşmazlığı çözmesi ana kural olmakla birlikte bazen yasal düzenlemelerle böyle bir uyuşmazlığın çözümü yeni kurulan mahkemelere de verilebilmektedir.

4787 Sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanunun geçici 1. maddesi; “Aile Mahkemesi kurulan yerlerde bu mahkemeler faaliyete geçtiğinde, yargı çevresinde ve görev alanına giren sonuçlanmamış dava ve işler, yetkili ve görevli aile mahkemelerine devredilir.” hükmünü içerdiğinden, bu yasal düzenlemeye istinaden diğer mahkemeler, Aile Mahkemelerinin görev alanına giren dava ve işleri bu mahkemelere devretmiştir.

Nitekim aynı hususlar Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 18.05.2011 tarihli ve ... E., ... K. sayılı kararında da vurgulanmıştır.

Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu’nun (HSYK) 24.03.2005 tarihli ve 188 sayılı kararında fikri ve sınai haklar hukuk mahkemeleri konusunda İstanbul ve Ankara'da kurulup, faaliyete geçirilen fikri ve sınai haklar hukuk mahkemelerinin, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ile 551 sayılı Patent Haklarının Korunması, 554 sayılı Endüstriyel Tasarımların Korunması, 555 sayılı Coğrafi İşaretlerin Korunması, 556 sayılı Markaların Korunması Hakkında Kanun Hükmündeki Kararnamelerinden kaynaklanan hukuk davaları için ihtisas mahkemeleri olarak belirlenmesine, yargı çevrelerinin ise kuruldukları yerin mülki hudutları olarak tespit edilmesine;

fikri ve sınai haklar hukuk mahkemesi kurulmayan yerlerde, yukarıda zikredilen Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerden kaynaklanan hukuk davaları için; bir asliye hukuk mahkemesi olan yerlerde bu mahkemenin, ikiden fazla asliye hukuk mahkemesi bulunan yerlerde ise 3 numaralı asliye hukuk mahkemesinin yetkilendirilmesine, ilgili mahkemelerin yargı çevrelerinin ise adli yargı adalet komisyonlarının merkez ve mülhakatları olan ilçeleri kapsayacak şekilde belirlenmesine karar verilmiştir.

Halihazırda açılmış davaların yeni kurulan mahkemeye devredileceğine ilişkin bir düzenleme mevcut değildir.

O hâlde, yeni bir mahkemenin faaliyete geçirildiği tarihten önce derdest bulunan davaların, istek üzerine veya doğrudan doğruya görevsizlik ya da gönderme kararı ile yeni kurulan mahkemeye gönderilmesine olanak bulunmamaktadır.

Açıklanan bu hukuki ve maddi olgular karşısında somut olay irdelendiğinde; yukarıda da ifade edildiği üzere, taraflar arasındaki uyuşmazlığı yargılayacak ve çözecek olan mahkeme, uyuşmazlığın doğmasından önce kanunen belli olan Manisa . Asliye Hukuk Mahkemesi olup, dava tarihinden sonra kurulan ve faaliyete geçirilen Manisa 3. Asliye Hukuk Mahkemesince davaya bakılması olanaklı değildir.

Hâl böyle olunca yerel mahkemenin Manisa . Asliye Hukuk Mahkemesinin görevli olduğu yönündeki direnme kararında hukuka aykırılık bulunmamaktadır." şeklindedir.

HSK'nın 07/07/2021 gün ve 608 s. kararında 01/09/2021 tarihinden önce açılan davaların da, Konya Asliye Ticaret Mahkemelerine gönderileceğine ilişkin bir düzenleme bulunmamaktadır. Bu yönde herhangi bir yasal düzenleme de yoktur. 01/09/2021 tarihinden önce açılan ve derdest olan davaların görevsizlik kararı ile Konya Asliye Ticaret Mahkemelerine gönderilmesi, yukarıda yazılı Yargıtay HGK emsal içtihadında belirtilen tabii hakim ilkesine de aykırıdır. Bu nedenle eldeki uyuşmazlığın çözümünde (Ticaret Mahkemesi Sıfatıyla) Ereğli (Konya) . Asliye Hukuk Mahkemesi'nin görevli olduğu kabul edildiğinden davanın usulden reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.