Konya 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2021/497 K.2022/742

T.C. KONYA . ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: ... Esas - ...

YÜCE TÜRK MİLLETİ ADINA KARAR

T.C.

KONYA

. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

KARAR NO

HAKİM

KATİP

DAVACI

VEKİLİ

DAVALI : 1-

VEKİLİ

DAVALILAR : 2-

3- 4-

DAVA

Tazminat (Rücuen Tazminat)

DAVA TARİHİ

KARAR TARİHİ

GEREKÇE YAZIM TARİHİ

Davacı taraf vekilinin davalılar aleyhine açtığı işbu dava üzerine Kulu Asliye Hukuk Mahkemesinin 27/09/2021 tarih ... Esas ... Karar sayılı yetkisizlik kararı ve HMK nun 20. maddesindeki iki haftalık yasal süresi içinde başvuruda bulunulması üzerine dava dosyası kararda yetkili gösterilen mahkememize gönderilmekle, dava dosyası mahkememizin ... Esas sırasına kaydedilmekle, mahkememizce yapılan aleni/açık yargılama sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesi ile özetle.

Müvekkili kurumun bir kamu iktisadi teşebbüsü olduğunu, bina ve eklentilerinin güvenliğinin sağlanması ihale yöntemiyle özel güvenlik şirketlerinden satın alınmakta olduğunu, özel güvenlik hizmetinde ihale edilen her bir yüklenici firma ihale konusu hizmeti yürütmek üzere çalıştıracağı işçileri kendileri belirlemekte söz konusu firmalarla yapılan sözleşmeler gereği işe alma ve işten çıkarma yetkileri ile bundan doğacak sorumluluk bu firmalara ait bulunmakta olduğunu,

ihale makamı olan müvekkili kurumun hizmet alımı için ihaleye çıkarak söz konusu güvenlik işini ihale usulü gereği en uygun teklifi veren firmaya bırakmakta ve bu firma da kendi çalıştırdığı işçileri ile bu hizmeti verdiğini, kendi işçileri açısından doğacak sorumlulukların da bu firma tarafından yerine getirilmesi gerektiğinin açık olduğunu, dava dışı işçilere müvekkili kurumca ödenen meblağın davalılardan tahsilini talep ettiklerini,

dava dışı ... a brüt 3.704,01 TL TİS'den kaynaklı kıdem tazminatı farkı ödemesinin müvekkili kurum tarafından ödenmiş bulunduğunu müvekkili tarafından ...’a ödenen bedelin davalı şirketler tarafından müvekkili kuruma ödenmesi gerektiğini, dava dışı ... ya müvekkili şirket tarafından ödenen brüt 4.922,01 TL TİS'den kaynaklı kıdem tazminatı farkı ödemesinin davalı şirketler tarafından müvekkili kuruma ödenmesi gerektiğini, dava dışı ... e müvekkili tarafından ödenen brüt 4.958,00 TL TİS'den kaynaklı kıdem tazminatı farkı ödemesinin davalı şirketler tarafından müvekkili kuruma ödenmesi gerektiğini,

dava dışı ... e müvekkili kurum tarafından ödenen 19.01.2018tarihinde 41,11 TL damga vergisi de dahil olmak üzere toplam 5.415,82 TL TİS'den kaynaklı kıdem tazminatı farkı ödemesinin davalı şirketler tarafından müvekkili kuruma ödenmesi gerektiğini, bu nedenlerle fazlaya ilişkin hak ve talepleri saklı kalmak kaydıyla müvekkili kurum tarafından dava dışı işçilere ödenen toplam 18.999,84 TL’nin ödeme tarihlerinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı şirketlerden ilgili dönemlere ilişkin sorumlulukları oranında tahsilini,

yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalı taraflara yükletilmesini müvekkili idare adına talep etmiştir.

Davalılara dava dilekçesi ekli meşruhatlı davetiye tebliğ edildiği halde cevap dilekçesi vermemişlerdir, davalılara duruşma günü de tebliğ edildiği halde geçerli bir özür bildirmeksizin duruşmalara da katılmamışlardır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

I.DAVANIN NİTELENDİRİLMESİ

Taraflar arasında görülmekte olan davanın; Hizmet alım sözleşmelerinden kaynaklı olarak davacının dava dışı işçilere ödemiş olduğu toplam kıdem tazminatı tutarı olan 18.999,84 TL'nin altişverenlere karşı rücusune ilişkin açılan tazminat davası olduğu, taraflar arasındaki ihtilafın ise dava dışı işçilerin rücu edilebilir gerçek kıdem tazminatı miktarının ne olduğu, bu çerçevede davalıların hizmet süresine bağlı olarak ödemekle yükümlü olduğu bir kıdem tazminatı olup olmadığı, var ise miktarı hususlarında olduğu anlaşılmıştır.

II.HÜKME EMSAL ALINAN YÜKSEK MAHKEME İLAMLARI

1.T.C. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi .... Hukuk Dairesinin 26/05/2017 Tarih ve ... Esas-... Karar sayılı ilamında;

"233 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 2/1. maddesi uyarınca ise "teşebbüs" olarak adlandırılan Kamu İktisadi Kuruluşları, aynı Kararname'nin 4/2. maddesi uyarınca söz konusu kanun hükmünde kararname ile saklı tutulan haller dışında özel hukuk hükümlerine tabidir. Bir bağlamda, dava tarihi itibariyle yürürlükte bulunan 6102 sayılı TTK'nın 16/1.maddesi uyarınca, kendi kuruluş kanunları gereğince özel hukuk hükümleri dairesinde yönetilmek veya ticari şekilde işletilmek üzere kamu tüzel kişileri tarafından kurulan kurum ve kuruluşlar tacir sayılır.

Somut olayda, dava tarihi itibariyle yürürlükte olan 6102 sayılı TTK'nın 4. maddesi uyarınca, bu hükümde sayılan mutlak ticari davaların yanısıra her iki tarafın da ticari işletmesi ile ilgili hususlardan doğan hukuk davaları ticari dava sayılır. Mezkur Yasa'nın 5/1. maddesi uyarınca, aksine hüküm bulunmadıkça, dava olunan şeyin değerine ve tutarına bakılmaksızın asliye ticaret mahkemeleri tüm ticari davalara bakmakla görevlidir. Bu durumda mahkemece, tarafların tacir oldukları ve TTK'nın 4. maddesi uyarınca davanın nispi ticari dava olduğu, buna göre de ticaret mahkemesinin görevli olduğu gözetilerek uyuşmazlığın esasının incelenmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmamıştır." denilmiştir.

2.T.C. Yargıtay .... Hukuk Dairesinin 25/01/2021 Tarih ve ... Esas-... Karar sayılı ilamında;

"Hizmet alım sözleşmeleri; ihale şartları ile belirlenen işin sözleşmede kararlaştırılan bedel ile yapılmasının üstlenildiği sözleşmelerdir. Bu sözleşme türünde yüklenicinin edimi, hizmetin kendi işçisi ile yerine getirilmesi, işverenin edimi ise sözleşme bedelinin ödenmesidir. Sözleşme kapsamında yapılması gereken iş yüklenici işçisi tarafından yerine getirilecektir. İş aktinin yüklenici ile işçi arasında yapıldığı hususu ihtilaflı değildir.

SGK kayıtları da bu hususu doğrulamaktadır. Hizmet alımı tip sözleşmelerinde işverenin, yüklenici tarafından çalıştırılan işçinin ücretinin ödenmesi, sosyal haklarının takibi gibi denetim dışında işçiye karşı bir sorumluluğu yoktur. İşveren ile yüklenicinin İş Kanunu’na göre işçiye karşı müteselsilen sorumlu olmasına rağmen rücu ilişkisinde taraflar arasında imzalanan sözleşmenin uygulanması sözleşme hukukunun en temel ilkelerindendir." denilmiştir. (Benzer Yönde Bkz. T.C.

Yargıtay .... Hukuk Dairesinin 26/01/2021 Tarih ve ... Esas-... Karar sayılı ilamı)

3.T.C. Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi . Hukuk Dairesinin 15/04/2021 Tarih ve ... Esas-... Karar sayılı ilamında;

"Taraflar arasında düzenlenen hizmet alım sözleşmesinin eki niteliğindeki Teknik Şartnamelerde sözleşme hukuku kapsamında dava dışı işçiye ödenen kıdem tazminatlarından davalıların sorumlu olmayacağına yönelik açık düzenleme karşısında,davalının bu itirazı konusunda, eksik belgeler getirtilerek bilirkişiden ek rapor alınıp, sözleşme ve şartname hükümlerine göre, davalıların davaya konu ödenen kıdem tazminatı ve fer'ilerinden hangi dönem itibariyle sorumlu olup olmadığının tespiti ile yeniden hesaplamaları yaptırılarak sonucuna göre bir karar verilmesi gerekir. Davalıların bu yöne ilişkin istinaf istemi yerindedir. (T.C. YARGITAY .... Hukuk Dairesinin ESAS NO : ... -KARAR NO: ... sayılı emsal içtihadı da bu yöndedir.)" denilmiştir.

III.DEĞERLENDİRME VE NETİCE

1.GÖREV HUSUSUNDA VE DAVACININ TACİR OLUP OLMADIĞI HUSUSUNDA YAPILAN DEĞERLENDİRMEDE; Yukarıda detayı verilen T.C. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi .... Hukuk Dairesinin 26/05/2017 Tarih ve ... Esas-... Karar sayılı ilamı da emsal alındığında davacı TMO'nun 233 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 2/1. ila 4/2. maddesi ve 6102 sayılı TTK'nın 16/1.maddesi uyarınca tacir olduğu, yine davalıların da adı geçen kanun gereğince özel hukuk tüzel kişisi tacir olduğu ve eldeki davanın da 6102 sayılı TTK'nın 4. maddesi uyarınca Nispi Ticari davaya vücut verdiği anlaşılmakla Mahkememizin görevli olduğu anlaşılmıştır.

2.BİLİRKİŞİ İNCELEMESİ, TARAFLAR ARASINDA AKDEDİLEN HİZMET SÖZLEŞMESİ VE EKLERİNİN İNCELENMESİNDE; Mahkememizce dava dışı işçilere ödenen kıdem tazminatları, dayanak bilgi ve belgeler ile taraflar arasında akdedilen hizmet sözleşmesi, teknik şartname vs tüm bilgi ve belgeler celp edilmiş dosya alanında uzman bilirkişiye tevdii edilmiş, davacı işçilerin çalışmış oldukları dönemler nazara alınarak 29/08/2022 tarihli bilirkişi raporunda hesaplamalar yapılmıştır.

3.TEKNİK ŞARTNAMELERİN MAHKEMEMİZCE DEĞERLENDİRİLMESİNDE; Dosya içerisinde CD ortamında ibraz edilen dava konusu Hizmet Alım Sözleşmelerine ilişkin teknik şartnameler her bir dönem için olmak üzere ayrı ayrı fiziken yazdırılarak dosyamız arasına alınmış;

04/08/2011-31/12/2011 döneminden 01/01/2014-31/12/2015 dönemine ait Teknik Şartnamelerin incelenmesinde özetle;

*Yüklenicinin Sorumluluk Esasları Başlıklı 15/5-6 maddelerinde ilgili mevzuat hükümleri gereğince istihdam edilen personellerin işvereninin "Yüklenici" olduğu, ilgili mevzuatlardan doğacak bütün borç ve yükümlülüklerin "Yükleniciye" ait olduğu ve "Yüklenici" tarafından yerine getirileceği,

*Yüklenicinin Yükümlülükleri Başlıklı 18/5. Maddesinde ise "Yüklenicinin" yürürlükteki İş Kanunu ve Sosyal Güvenlik Mevzuatı hükümlerine göre çalıştıracağı personelin her türlü özlük haklarını karşılamak zorundadır. Mevzuata göre işçi alınması, çıkarılması, işçi haklarının ödenmesi ve sair konularda tüm yetki "yükleniciye" aittir denilmiştir.

01/01/2016-15/03/2016 döneminden 01/11/2016-20/02/2017 dönemine ait Teknik Şartnamelerin incelenmesinde özetle;

*Yüklenicinin Sorumluluk Esasları Başlıklı 14/5-6 maddelerinde ilgili mevzuat hükümleri gereğince istihdam edilen personellerin işvereninin "Yüklenici" olduğu, ilgili mevzuatlardan doğacak (kıdem tazminatı hariç olmak üzere)bütün borç ve yükümlülüklerin "Yükleniciye" ait olduğu ve "Yüklenici" tarafından yerine getirileceği,

*Yüklenicinin Yükümlülükleri Başlıklı 17/5. Maddesinde ise "Yüklenicinin" yürürlükteki İş Kanunu ve Sosyal Güvenlik Mevzuatı hükümlerine göre çalıştıracağı personelin her türlü özlük haklarını karşılamak zorundadır. Mevzuata göre işçi alınması, çıkarılması, işçi haklarının ödenmesi ve sair konularda(kıdem tazminatı hariç olmak üzere) tüm yetki "yükleniciye" aittir denilmiştir.

Dosya içeriisnde yer alan teknik şartnameler ve sözleşmelerin akdedildiği tarih ile 30/09/2022 Tarihli Ek Raporun 3. Sayfasında yer alan tabloda tarafların sorumlu olabilecekleri tutarların sözleşme tarihlerine göre ayrı ayrı belirlenmiş olması ve kıdem tazminatının rücu edilip edilmeyeceği hususunun ise hukuki değerlendirme kapsamında kalması sebebiyle yeniden rapor aldırılmamış, 29/08/2022 tarihli bilirkişi raporundaki hesaplamalar nazara alınarak Mahkememizce değerlendirme yapılmıştır.

4.NETİCE. Yukarıda 3 nolu başlık altında ayrıntılı olarak ifade edildiği üzere taraflar arasında akdedilen hizmet sözleşmesi ve bu sözleşmelerin eki mahiyetinde yer alan teknik şartnameler gereğince 04/08/2011-31/12/2011 döneminden 01/01/2014-31/12/2015 dönemine ait Teknik Şartnamelerde davacı TMO ile davalı şirketler arasındaki iç ilişkide istihdam edilen personellerin tüm haklarından davalıların sorumlu olduğu açıkça düzenlendiğinden yukarıda detayı verilen T.C.

Yargıtay .... Hukuk Dairesinin 25/01/2021 Tarih ve ... Esas-... Karar sayılı ilamı ile T.C. Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi. Hukuk Dairesinin 15/04/2021 Tarih ve ... Esas-... Karar sayılı ilamı da emsal alınarak davacının bu dönemler yönüyle dava dışı işçilere ödemiş olduğu kıdem tazminatlarını davalılara rücu edebileceğine kanaat edilmekle bu döneme yönelik taleplerinin ayrı ayrı kısmen kabulüne karar verilmiştir. LAKİN;

Yukarıda 3 nolu başlık altında ayrıntılı olarak ifade edildiği üzere taraflar arasında akdedilen hizmet sözleşmesi ve bu sözleşmelerin eki mahiyetinde yer alan teknik şartnameler gereğince 01/01/2016-15/03/2016 döneminden 01/11/2016-20/02/2017 dönemine ait Teknik Şartnamelerinde ise TMO ile davalı şirketler arasındaki iç ilişkide istihdam edilen personellerin kıdem tazminatlarından davalı şirketlerin açıkça sorumlu olmayacağının kararlaştırıldığı, rücu ilişkisinde taraflar arasında imzalanan sözleşmenin uygulanmasının sözleşme hukukunun en temel ilkelerinden olduğu, davacının yukarıda izah edildiği üzere tacir konumunda bulunduğu,

6102 Sayılı TTK'nın 18/2 maddesi gereğince ticaretine ait bütün faaliyetlerinde basiretli bir iş adamı gibi hareket etmekle mükellef olduğu, 04/08/2011-31/12/2011 döneminden 01/01/2014-31/12/2015 dönemine ait Teknik Şartnamelerde kıdem tazminatı yönüyle bir istisna mevcut değilken 01/01/2016-15/03/2016 döneminden 01/11/2016-20/02/2017 dönemine ait Teknik Şartnamelerinde "Kıdem Tazminatının" açıkça istisna tutulduğu, tacir olan davacının bu tercihinin bilinçli olduğu, yukarıda detayı verilen T.C.

Yargıtay .... Hukuk Dairesinin 25/01/2021 Tarih ve ... Esas-... Karar sayılı ilamı ile T.C. Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi. Hukuk Dairesinin 15/04/2021 Tarih ve ... Esas-... Karar sayılı ilamı da emsal alınarak davacının bu dönemler yönüyle dava dışı işçilere ödemiş olduğu kıdem tazminatlarını davalılara rücu edemeyeceğine kanaat getirilmekle bu dönemlere ilişkin taleplerinin ayrı ayrı reddine karar verilmiştir.

5. Her ne kadar davacı tarafından davalı .... Tic. Ltd. Şti'ye de husumet yöneltilerek dava açılmış ise de dosya içerisinde yer alan hizmet sözleşmeleri, teknik şartnameler, SGK kayıtları ve 29/08/2022 tarihli bilirkişi raporu da nazara alındığında dava dışı işçilerin bu davalı yönüyle herhangi bir çalışması ya da hizmeti bulunmadığından bu davalı yönüyle açılan davaların pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmiştir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

II.YARGILAMA GİDERİ VE SAİR HUSUSLAR AÇISINDAN YAPILAN DEĞERLENDİRMEDE

1-Alınması gereken 1.050,54TL karar ve ilam harcına karşılık peşin alınan 324,47TL harcın mahsubu ile bakiye 726,07TL harcın davalılardan alınarak hazineye gelir kaydına, (Davalı .... Ltd. Şti(Eski Ünvan: .... Ltd. Şti) 'nin (4.249,28/15.378,99) oranına isabet eden 200,62TL'den sorumlu olduğuna, davalı .... Ltd. Şti 'nin ve .... Tic. Ltd. Şti'nin (9.795,41/15.378,99) oranına isabet eden 462,46TL'den birlikte sorumlu olduğuna, diğer davalı .... Tic. Ltd. Şti'nin (1.334,30/15.378,99) oranına isabet eden 62,99TL'den sorumlu olduğuna,)

2-Yargılama giderinden ayrı olarak davacının peşinen karşıladığı 59,30 TL başvuru harcı, 324,47TL peşin karar ve ilam harcı olmak üzere toplam 383,77TL harcın davalılardan alınarak davacıya verilmesine, (Davalı .... Ltd. Şti(Eski Ünvan: .... Ltd. Şti) 'nin (4.249,28/15.378,99) oranına isabet eden 106,04TL'den sorumlu olduğuna, davalı .... Ltd. Şti 'nin ve .... Tic. Ltd. Şti'nin (9.795,41/15.378,99) oranına isabet eden 244,44TL'den birlikte sorumlu olduğuna, davalı .... Tic. Ltd. Şti'nin (1.334,30/15.378,99) oranına isabet eden 33,30TL'den sorumlu olduğuna,)

3-Davacının yaptığı 900,00TL bilirkişi ücreti, 601,50TL posta ve tebligat gideri ve 8,50TL vekalet harcı olmak üzere toplam 1.510,00TL yargılama giderinin haklılık oranına (15.378,99/18.999,84) göre hesaplanan 1.222,24TL'sinin davalılardan alınarak davacıya verilmesine, (Davalı .... Ltd. Şti(Eski Ünvan: .... Ltd. Şti) 'nin (4.249,28/15.378,99) oranına isabet eden 337,71TL'den sorumlu olduğuna, davalı .... Ltd. Şti 'nin ve .... Tic. Ltd. Şti'nin (9.795,41/15.378,99) oranına isabet eden 778,49TL'den birlikte sorumlu olduğuna, davalı .... Tic. Ltd. Şti'nin (1.334,30/15.378,99) oranına isabet eden 106,04TL'den sorumlu olduğuna,)

davacının fazladan yaptığı yargılama giderinin kendi üzerinde bırakılmasına,

4-Davalı .... Tic. Ltd. Şti'nin 11,50TL vekalet harcı yargılama giderinin haklılık oranına (3.620,85/18.999,84) göre hesaplanan 2,19TL'nin davacıdan alınarak Davalı .... Tic. Ltd. Şti 'ye verilmesine, davalının fazladan yaptığı giderinin kendi üzerinde bırakılmasına,

5-Davacı vekili yararına AAÜT'ye göre hesaplanan 9.200,00 TL vekalet ücretinin davalılardan tahsili ile davacılara verilmesine, Davalı .... Ltd. Şti(Eski Ünvan: .... Ltd. Şti) 'nin (4.249,28/15.378,99) oranına isabet eden 2.542,00TL'den sorumlu olduğuna, davalı .... Ltd. Şti 'nin ve .... Tic. Ltd. Şti'nin (9.795,41/15.378,99) oranına isabet eden 5.859,80TL'den birlikte sorumlu olduğuna, davalı .... Tic. Ltd. Şti'nin (1.334,30/15.378,99) oranına isabet eden 798,20TL'den sorumlu olduğuna,)

6-Davalı .... Tic. Ltd. Şti vekili yararına AAÜT'ye göre hesaplanan 3.620,85TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalı .... Tic. Ltd. Şti 'ye verilmesine,

7-6100 Sayılı HMK'nın 323–333. maddeleri gereğince hükmün verilmesinden kesinleşmesine kadar olan dönemde davacının sorumlu olduğu yargılama giderleri de ödendikten sonra var ise karar kesinleştiğinde; Kullanılamayan ve bakiye kalan gider avansının Hukuk Muhakemeleri Kanunun Gider Avansı Tarifesinin 5. Maddesi gereğince hükmün kesinleşmesinden sonra talep eden tarafından hesap numarası bildirilmiş ise iade elektronik ortamda hesaba aktarmak suretiyle, talep eden tarafından hesap numarası bildirilmemiş ise masrafı avanstan karşılanmak suretiyle PTT merkez ve işyerleri vasıtasıyla adreste ödemeli olarak İADESİNE,

DAİR; Davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı vekilinin yokluğunda her bir davalı yönüyle kabul edilen ve reddolunan dava değeri yönüyle 6100 Sayılı Kanunun 341/2 maddesi ve 6763 Sayılı Kanunun 44. Maddesiyle eklenen Ek Madde 1 uyarınca her takvim yılı başından itibaren yeniden değerleme oranı uygulanarak belirlenen parasal sınır nazara alındığında miktar itibariyle KESİN OLMAK ÜZERE Türk Milleti adına verilen karar duruşma tutanağına geçirilerek açıkça okunup usulen anlatıldı.06/12/2022

Katip Hakim