Konya 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2021/710 K.2022/278

Mahkememiz 1. celsesi olan 17/02/2022 tarihli celsedeki beyanında davacı şirket yetkilisi; Sürücü kurslarının olduğunu, 10/12/2021 tarihinde karar defterine ihtiyaçlarının olduğunu, ancak bulamadıklarından dolayı huzurdaki davayı açtıklarını beyan etmiştir.

ÇEKİŞMELİ HUSUSLAR, TOPLANAN DELİLLER, DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Eldeki dava, TTK.nun 82/7.maddesinde öngörülen zayi belgesi verilmesine ilişkindir. Davacı şirket yetkilisi, şirket Yönetim Kurulu Karar Defteri zayi olduğundan dolayı TTK madde 82 (7) numaralı fıkra uyarınca zayi belgesi verilmesini talep etmiştir. Mahkememizce Ticaret Sicil Müdürlüğü, Vergi Dairesi Müdürlüğüne müzekkere yazılarak ilgili belgeler temin edilmiştir.

6102 sayılı TTK'nun 82. maddesinde tacirlerin saklamakla yükümlü oldukları defter ve belgelerin neler olduğu belirtilmiş olup, aynı maddenin yedinci fıkrası ile, bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerin; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğraması halinde tacirin, mahkemeden kendisine bir belge verilmesini isteyebileceği, düzenleme altına alınmıştır.

Yasada açıkça ifade edildiği üzere tacirin bu hükümden yararlanabilmesi için ziyaa uğrayan defter ve belgelerin korunması amacıyla gereken dikkat ve ihtimamı göstermiş bulunması ve ziyaa uğramanın onun iradesi dışında elinde olmayan bir nedenle meydana geldiğinin ispatı gerekli olup, zayinin, yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle meydana geldiği iddia ve ispat edilmelidir. (Yargıtay.

Hukuk Dairesinin ... esas, ... karar sayılı 30/03/2015 tarihli kararı)

Tacirin, anılan yasa maddesinden yararlanabilmesi için bir taraftan defterlerin korunması amacıyla gereken dikkat ve ihtimamı göstermiş bulunması, diğer taraftan da ziyaa uğramanın onun iradesi dışında elinde olmayan bir nedenle meydana gelmiş olması zorunludur. Mücbir nedenlerin ispatı, bunu iddia eden tacire aittir.

İleri sürülen mücbir nedenin dayandığı olayların defter ve belgelerin yok olması veya elden çıkması sonucunu doğuracak nitelik ve yoğunlukta olup olmadığı araştırılmalı ve irade dışında defter ve vesikaların tamamen veya kısmen kaybı yahut yok olması sonucu oluştuğunda mücbir neden kabul edilmelidir.

Ancak az yukarıda ifade edildiği üzere davacı şirket yetkilisi ziyaın yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle meydana geldiğini iddia etmemiş ve buna ilişkin olarak da herhangi bir ispatta da bulunmamıştır.

Diğer taraftan 6102 Sayılı Kanunun 64 ve devamı maddeleri gereğince tacirler ve ticari işletmeler kendileri için kanunlarda belirlenen defterleri tutmak ve muhafaza etmekle yükümlüdürler. Kanun koyucunun, tacir ve ticari işletmeler için defter tutmayı zorunlu kılmasının temelinde ticari hayattaki güvenliğin, sürat, ispat ve dürüstlüğün sağlanması yatmaktadır. Bu hususun yanı sıra ticari defterler, bir işletmenin tüm hesap ve ticari ayrıntılarını içerirler. Aynı zamanda, devlete ödenecek vergilerin hesabında da aktif rol oynarlar. Bu sebepten dolayı ticari defterler hem ticari, hem hukuki, hem de vergisel olarak çok önemlidirler. Tacirlerin ve ticari işletmelerin faaliyetleri ticari defterler sayesinde denetlenmektedir.

6102 Sayılı Kanunun 82/7. Maddesinde düzenlenen zayi kavramı; defter ve belgelerin yalnızca elden çıkmasını veya yok olmasını değil, tacirin gerekli dikkat ve özeni göstermesine rağmen önleyemediği bu nedenle kendisine kusur olarak yüklenemeyen harici bir olay nedeniyle ileri sürülmesinin mümkün olmamasını ifade etmektedir.

Zayi kararıyla tacir, defterleri ibraz etmemenin vergi hukuku, ceza hukuku ve ispat hukukuna yönelik sonuçlarından söz konusu kurtuluş beyyinesiyle muaf tutulmaktadır. Bu nedenle Mahkemelerce zayi kararı verilmeden önce tacirin iddialarında samimi ve inandırıcı olup olmadığı, defter ve kayıtların korunması hususunda basiretli bir tacirden beklenen dikkat ve ihtimamı gösterip göstermediği hususları titizlikle değerlendirilmelidir.

Yapılan yargılama ve değerlendirme neticesinde her ne kadar açılan davada yönetim kurulu karar defterinin zayi olduğu iddia edilmiş ve zayi belgesi verilmesi talep edilmiş olsa da zayinin, yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle meydana geldiği iddia ve ispat edilmemiş olup, diğer taraftan 6102 Sayılı Kanunun 16/1 maddesi gereğince özel hukuk tüzel kişisi olan davacının 18/2 maddesi gereğince ticari defter ve belgelerini basiretli tacir gibi muhafaza etmesi gerektiği,

lakin defter ve kayıtların korunması hususunda basiretli bir tacirden beklenen dikkat ve ihtimamın somut olayda gösterildiğinden söz edilemeyeceği, davacının defter ve belgelerin muhafazasında gerekli özeni göstermemiş olması karşısında subuta ermeyen davanın reddi gerekmiş olup aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... Hakim ...