Konya 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/99 K.2025/165

2- ... - ... ...

DAVA

Tazminat (Kooperatif Üyeliğinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ

KARAR TARİHİ

KARAR YAZMA TARİHİ

Konya . Tüketici Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyasından verilen 09/06/2021 tarih ve ... sayılı görevsizlik kararının, Konya Bölge Adliye Mahkemesi . Hukuk Dairesi'nin 15/12/2021 tarih ve ... Esas - ... Karar sayılı ilamıyla dosya mahkememize gönderilmiş olmakla, dava mahkememiz esas defterinin yukarıda belirtilen sırasına kaydedilmekle yapılan inceleme sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekilinin mahkememize sunmuş olduğu dava dilekçesinde özetle. Davacının Davalılar ile 24/04/2014 tarihinde daire satış sözleşmesi aktettiğini, buna göre Davalıların "Konya ili, ... ilçesi, ... Cad. ...

Mah. ... sokağa bakan b blok 2 nolu daire, ada no:... , parsel no:... " de kayıtlı olan daireyi 100.000,00 TL karşılığı 2015 yılı Aralık ayında teslim edilmek şartıyla anahtar teslim sattıklarını, 50.000,00 TL peşin ödeneceğini, kalan 50.000,00 TL ise anahtar tesliminde ödeneceğini, eğer 2015 yılı Aralık ayında söz konusu dairenin teslim edilmezse davacıya kira bedeli ödeneceğini, ancak davalıların söz konusu daireyi bugüne kadar teslim etmediklerini, bunun üzerine davalılara kira bedelinin ödenmesi için 22/10/2020 tarihinde ihtarnamede çekildiğini, davalıların 27/10/2020 tarihinde ihtarnameyi aldıklarını ancak cevap dahi vermediklerini,

bu nedenlerle davanın kabulünü, yargılama giderleri ile ücreti vekaletin davalılara tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı ...' in mahkememize sunmuş olduğu 26/02/2021 tarihli cevap dilekçesinden özetle.

Açılan davanın Kooperatif işleri ile ilgili olması nedeniyle sözleşmeden doğan davalarda yetkili ve görevli asliye ticaret mahkemesinde açılması gerektiğini, bu nedenle görev itirazının kabulü ile davanın görev yönünden reddine karar verilmesi gerektiğini, sözleşmenin taşınmaz satımına ilişkin olduğunu, taşınmaz satımının resmi yazılı şekilde yapılması gerektiğini, sözleşmenin geçersiz olduğunu, geçersiz sözleşmeden dolayı ancak verdiğini geri alabildiğini, bu nedenle davacının uyarlama ve kira bedeli isteme haklarının bulunmadığını,

ortada geçersiz bir sözleşme olduğunu ve geçersiz sözleşmeden kaynaklı cezai şartların bedellerinin ödenmeyeceğinin yargıtayın yerleşik içtihatları gereği olduğunu, 2014 yılı içerisinde ekonomik açıdan zorluklar baş gösterince durumun davacıya iletildiğini ve davacı da daireyi almaktan vazgeçtiğini belirttiğini, ne zaman ödeme yapılmak istenmişse de davalı ile bir araya gelinemediği için ödeme yapılamadığını, sözleşme içeriğinde dairenin ...' e ait olduğuna ilişkin bir ibare bulunmadığını,

sözleşmede kooperatife üye kaydedileceği belirtilmesine rağmen davacı kooperatife üye kaydı için gerekli evrakları getirmediğini ve bu nedenle üyelik kaydı yapılamadığını, kooperatife üye olan bir kişinin tercihli üyelik alabildiğini, yapılan sözleşmenin bir tercihli üyelik sözleşmesi olduğunu, kooperatif yönetim kurulu üyelerinden herhangi birinin tek başına tercihli üye yapma hakkı bulunmadığını, bu yönüyle yapılan sözleşmenin bir ön sözleşme olduğunu ve davacının üye olması durumunda tercihli üyelikle ilgili kooperatif genel kurulundan karar alınacağını,

davacı ile bu hususların sürekli görüşülmesine rağmen davacının bir türlü üyelik kaydı için evrakları getirmediğinden herhangi bir işlem yapılamadığını, bu nedenlerle davanın reddini talep etmiştir.

Davalı Kooperatife usule uygun olarak dava dilekçesi ve tensip zaptı tebliğ edilmiş olmakla süresi içerisinde cevap ve delil bildirilmediği anlaşılmıştır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

I.DAVANIN NİTELENDİRİLMESİ

Taraflar arasında görülmekte olan davanın; Kooperatif üyeliğinden kaynaklı tapu iptal ve tescil olmazsa tazminat talebi ile kira bedeli alacağı talebine ilişkin olduğu,

Taraflar arasındaki ihtilafın ise davacının, davalı kooperatife üye olup olmadığı, üye ise üyeliğinin niteliği, davacının kooperatif üyesi olarak üzerine düşen edimleri yerine getirip getirmediği, kooperatif genel kurulu tarafından davacıya herhangi bir daire tahsisi yapılıp yapılmadığı ya da bu konuda yönetim kurulu yetki verilip verilmediği, davacının tüm edimlerini yerine getirmiş olması durumunda kendisine tahsisi mümkün bir konut olup olmadığı, 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 23. maddesinde karşılığını bulan eşitlik kuralı gereğince kooperatif ortakları hak ve yükümlülüklerde eşit davranıp davranmadığı,

dava konusu taşınmazın davacı adına tescilini ya da tazminat talep edip edemeyeceği ve inşaatın süresinde tamamlanmaması sebebiyle davalılardan müştereken ve müteselsilen kira bedeli talep edip edemeyeceği hususlarında olduğu görüldü.

II.DEĞERLENDİRME VE NETİCE

(1) MAHKEMECE YAPILAN KEŞİF, DAVA DEĞERİNİN BELİRLENMESİ VE HARÇ İKMALİ AÇISINDAN YAPILAN DEĞERLENDİRMEDE: Davacı tarafından dava dilekçesinde öncelikle dava konusu taşınmazın kendisine teslimi olmazsa ödenen bedelin güncellenerek kendisine iadesi talep edildiğinden Mahkememizce mahallinde refakate alınan fen bilirkişisi ve inşaat mühendisi bilirkişi eşliğinde keşif icra edilmiş ve dava tarihi itibariyle taşınmazın değer tespit edilmiştir.

KİRA BEDELİ TALEBİ YÖNÜYLE; kira bedeli yönüyle dava değerinin 10.000 TL olarak belirtildiği, bu miktar üzerinden 133,00 Tl harç yatırıldığı lakin 492 Sayılı Kanunun gereğince yatırılması gereken toplam harcın 170,77 Tl olduğu, bu miktar üzerinden bakiye 37,77 TL eksik peşin harç kaldığı anlaşılmakla davacı vekiline eksik kalan peşin harcı yatırması için 6100 Sayılı Kanunun 120/2. Maddesi gereğince 2 hafta kesin süre verilmiş ve davacı tarafından kesin süre içerisinde harç ikmali yapılmıştır.

SÖZLEŞME BEDELİ TALEBİ YÖNÜYLE; Dava değerinin 50.000 TL olduğu, bu tutar üzerinden yatırılması gereken peşin harç tutarının 853,87 TL olduğu, yine başvurma harcının ise 80,70 TL olduğu, davacının davasını tüketici mahkemesinde açması sebebiyle herhangi bir harç yatırmadığı anlaşılmakla 492 Sayılı Kanun gereğince , toplamda davacı tarafından 934,57 TL harç yatırılması gerektiği, anlaşılmakla davacı vekiline eksik kalan peşin ve başvurma harcını yatırması için 6100 Sayılı Kanunun 120/2. Maddesi gereğince 2 hafta kesin süre verilmiş ve davacı tarafından kesin süre içerisinde harç ikmali yapılmıştır.

(2) TARAFLAR ARASINDA AKDEDİLEN SÖZLEŞMENİN İNCELENMESİNDE: 24/04/2014 Tarihli sözleşmenin incelenmesinde davacının Konya İli ... İlçesi ... Caddesi ... Mahallesi ... Sokağa bakan B Blok 2 Nolu Daire Ada No: ... , Parsel No: ... 'deki ...

Kooperatifi 1 Üyelik 150 m2 3+1 odalı, Doğalgazlı ve kalorifer altyapılı daireyi 100.000,00 TL fiyatla anahtar teslimi olarak aldığı ve alıcı davacının kooperatife üye olarak kaydedileceğinin kararlaştırıldığı, dairenin Aralık 2015 yılında davacıya teslim edileceği, sözleşme öncesi herhangi bir borçtan davacının sorumlu olmayacağı, dairenin kararlaştırılan tarihte teslim edilmemesi halinde Kooperatif Başkanı ve satıcı olan ...'in alıcı/davacının ev kirasını ödemeyi kabul ettiği, alınan dairenin 50.000,00 TL'sinin peşin olarak ödendiği, bakiye kalan 50.000,00 TL'sinin ise daire tesliminde ödeneceğinin kararlaştırıldığı anlaşılmıştır.

(3) MAHKEMEMİZCE TOPLANAN DELİLLER VE BİLİRKİŞİ İNCELEMESİ AÇISINDAN YAPILAN DEĞERLENDİRMEDE: Mahkememizce öncelikle ilgili ticaret sicil müdürlüğü ile Çevre ve Şehircilik Bakanlığı İl Müdürlüğünden davalı kooperatife ait tüm bilgi ve belgeler temin edilmiştir.

Mahkememizce aldırılan 19/09/2022 Tarihli Kök Bilirkişi Raporunun 8/9 sayfasında rapora bağlandığı üzere davalı Kooperatif yetkilisi ve aynı zamanda davalı olan ... tarafından davalı kooperatife ait defter ve belgelerin bilirkişilere ibrazından kaçınılması üzerine Mahkememizin 25/10/2022 Tarihli Duruşmasının (3) nolu ara kararı gereğince "3-Davalı kooperatif ve kooperatif yetkilisi ...'e bilirkişi incelemesine esas olmak üzere davalı kooperatife ait ticari defter ile belgeleri Mahkememize ibraz etmek ya da bulunduğu yerin açık adresi ve muhatap kişinin kimlik ve iletişim bilgilerini ibraz etmek üzere(Görevlendirilecek bilirkişi tarafından

ticari defter ve belgeleri incelemek üzere irtibat kuracağı) 2 haftalık kesin süre verilmesine, kesin süre içerisinde kararın gereğinin yerine getirilmemesi veya ticari defter ve belgelerin ibrazından kaçınılması ya da delilleriyle birlikte ibraz etmemesi hakkında kabul edilebilir bir mazeret göstermemesi halinde 6100 Sayılı Kanunun 222/3 maddesi gereğince davacı tarafın kooperatif üyesi olduğuna ilişkin iddialarının kabul edilerek yargılamaya devam olunacağı ihtarında" bulunulmuş, davalı tarafından kooperatife ait defter ve belgelerin T.C.

Konya. Ağır Ceza Mahkemesinin ... Esas-... Karar sayılı dosyası ile T.C. Konya. Asliye Hukuk Mahkemesinin ... Esas-... Karar sayılı dosyalarında olduğunun ifade edilmesi üzerine bu dosyalardan davalı kooperatife ait temin edilebilen ticari defter ve belgeler dosyamız arasına alınmıştır.

Yine Mahkememizce T.C. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 22/06/2016 Tarih ve ... Esas-... Karar sayılı ilamı ile T.C. Konya Bölge Adliye Mahkemesi . Hukuk Dairesinin 27/10/2023 Tarih ve ... Esas-... Karar sayılı ilamı emsal alınarak dosya içerisinde yer alan 19/07/2017 Tarihli ve 20/02/2015 Tarihli Yönetim Kurulu kararında adları geçen ... TC Kimlik Numaralı ... , ... TC Kimlik numaralı ... ve ... TC Kimlik numaralı ...'nın tanık sıfatıyla beyanlarının alınması için adresleri gereği işlem yapılmasına karar verilerek beyanları alınmış, tanıklar alınan beyanlarında sözleşme içeriğini doğrulamış, davacının, davalı kooperatiften üyelik ve daire satın aldığını, 50.000,00 TL'yi peşin olarak verildiği, bakiye kalan kısmın ise daire tesliminde ödeneceğini ifade etmişlerdir.

(a) Mahkememizce aldırılan 19/09/2022 Tarihli Kök Bilirkişi Raporunda özetle.

Dosyaya davacı tarafından sunulan karar defteri suretinde, davacıya hisse devri kararı bulunmakta olup, davacının kooperatife üye olarak başvurusunu yapıp kayıt olup olmadığıyla ilgili bir belge dosya kapsamında bulunmadığı, davalı kooperatife ait defter ve belgelerin kooperatif başkanı ... tarafından teslim edilmediği için inceleme ve tespit yapılamadığı, dava dilekçesi ekindeki sözleşme 24.04.2014 tarihli olup, “… alınan dairenin 50.000 TL peşin ödenmiş olup, … “ şeklindeki kabul nazara alınarak ödeme tarihi olarak 24.04.2014 tarihinin alınması durumunda, bu tutarın Yİ-ÜFE ile güncellenmiş değerinin 125.195,05 TL olduğu,

taşımazın dava tarihindeki değerinin emsal araştırmasına göre 700.000,00 TL olduğu, Dairenin teslim edilmesi gereken 2015 yılı aralık ayı ve dava tarihi arasındaki emsal kira tutarının;

2016 ocak-2017 ocak tarihleri arasında: 420*12 = 5.040 TL

2017ocak-2018 ocak tarihleri arasında: 480*12 = 5.760 TL

2018 ocak-2019 ocak tarihleri arasında: 550*12 = 6.600 TL

2019 ocak-2020 ocak tarihleri arasında: 700*12 = 8.400 TL

2020 ocak-2021 ocak tarihleri arasında: 770*12 = 9.240 TL

2021 ocak- 2022 ocak tarihleri arasında: 975*12 = 11.700 TL

2022ocak-2022 şubat tarihleri arasında: 2000*1 = 2.000 TL olmak üzere toplam 48.740,00 TL olduğu rapor edilmiştir.

(b) Mahkememizce aldırılan 20/01/2023 Tarihli Ek-1 Bilirkişi Raporunda özetle; Kök raporda, taşımazın dava tarihindeki değerinin emsal araştırmasına göre 700.000,00 TL olduğu tespitinin Mahkemece kabul görmesi durumunda davacı tarafından ödenen bedelin ödenmesi gereken bedelin yarısını oluşturduğunun kabulü halinde, yarısına ilişkin emsal bedelin 350.000 TL olacağı, Emsal kira bedellerine ilişkin olarak, yine ödenen bedelin dairenin yarısının değeri olduğunun kabul edilmesi ve emsal kira tutarının da ½’sinin olması gerektiği kanaatinde olunması halinde, hesaplanan emsal kira tutarının 47.840,00 / 2 = 23.920 TL olabileceği rapor edilmiştir.

(c) Mahkememizce aldırılan 06/02/2024 Tarihli Ek-1 Bilirkişi Raporunda özetle; Tarafımıza teslim edilen davalı kooperatifin 2010 ve 2011 yılı muhasebe defterleri incelenmiş olup,

bu defterlerde davacıya ilişkin bir kayıt bulunmamaktadır. Bu nedenle tarafımızdan herhangi bir

tespit yapılamadığı rapor edilmiştir.

(4) NETİCE: Yukarıda yapılan açıklamalar, amir kanun hükümleri, keşif esnasında yapılan tespitler, tanık anlatımları, tapu kayıtları, bilirkişi raporları, ticaret sicil müdürlüğü ve Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü müzekkere cevapları, Yüksek Mahkemenin emsal mahiyetteki ilamları ve tüm dosya kapsamı bir bütün olarak değerlendirildiğinde;

Davacı ile davalı kooperatif ve kooperatif yetkilisi ... arasında 24/04/2014 Tarihli sözleşmenin akdedildiği, sözleşmenin incelenmesinde davacının Konya İli ... İlçesi ... Caddesi ... Mahallesi ... Sokağa bakan B Blok 2 Nolu Daire Ada No: ... , Parsel No: ... 'deki ...

Kooperatifi 1 Üyelik 150 m2 3+1 odalı, Doğalgazlı ve kalorifer altyapılı daireyi 100.000,00 TL fiyatla anahtar teslimi olarak aldığı ve alıcı davacının kooperatife üye olarak kaydedileceğinin kararlaştırıldığı, dairenin Aralık 2015 yılında davacıya teslim edileceği, sözleşme öncesi herhangi bir borçtan davacının sorumlu olmayacağı, dairenin kararlaştırılan tarihte teslim edilmemesi halinde Kooperatif Başkanı ve satıcı olan ...'in alıcı/davacının ev kirasını ödemeyi kabul ettiği, alınan dairenin 50.000,00 TL'sinin peşin olarak ödendiği, bakiye kalan 50.000,00 TL'sinin ise daire tesliminde ödeneceğinin kararlaştırıldığı,

Mahkememizce T.C. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 22/06/2016 Tarih ve ... Esas-... Karar sayılı ilamı ile T.C. Konya Bölge Adliye Mahkemesi . Hukuk Dairesinin 27/10/2023 Tarih ve ... Esas-... Karar sayılı ilamı emsal alınarak dosya içerisinde yer alan 19/07/2017 Tarihli ve 20/02/2015 Tarihli Yönetim Kurulu kararında adları geçen ... TC Kimlik Numaralı ... , ... TC Kimlik numaralı ... ve ... TC Kimlik numaralı ...'nın tanık sıfatıyla beyanlarının alınması için adresleri gereği işlem yapılmasına karar verilerek beyanlarının alındığı, tanıkların alınan beyanlarında sözleşme içeriğini doğruladığı, davacının, davalı kooperatiften üyelik ve daire satın aldığını, 50.000,00 TL'yi peşin olarak verildiği, bakiye kalan kısmın ise daire tesliminde ödeneceğini ifade ettiği,

Davalı tarafından Kooperatife ait defter ve belgelerin ibrazından yapılan ihtara rağmen kaçınıldığı, bildirilen Mahkemelerden temin edilen bilgi ve belgelerde davacı adına bir kayda rastlanmadığı,

Taraflar arasında akdedilen sözleşme ve tanık anlatımları da nazara alındığında T.C. Konya Bölge Adliye Mahkemesi . Hukuk Dairesinin 26/04/2024 Tarih ve ... Esas-... Karar sayılı ilamı da emsal alındığında davacının, davalı kooperatif üyesi olduğu ve dava konusu dairenin satın alınması hususunda anlaşmaya varıldığı ve anlaşmanın geçerli olduğunun kabulünün gerektiği,

Her ne kadar davacı tarafından terditli taleplerinden ilki olarak dava konusu taşınmazın kendisine teslimi talep edilmiş ise de Mahkememizce mahallinde yapılan keşifte yapılan tespit ve tapu kaydının incelenmesinde dava konusu taşınmazın dava dışı ... adına tescilli olduğunun anlaşıldığı, davacı adına tahsisi mümkün daire bulunmadığından daire teslim/tahsis isteminin reddine karar verilmesi hususunda Mahkememizde vicdani kanaat hasıl olduğu,

Davacının terditli taleplerinin ikincisi açısından ise davacı tarafından sözleşmede kararlaştırılan 100.000,00 TL satış bedeli yönüyle 50.000,00 TL'sinin davalıya verildiği, bu yönüyle edimin yerine getirildiği, dairenin anahtar teslimi olarak satılmasının kararlaştırıldığı, davalı tarafından taahhüt edilen tarihte edimin yerine getirilmesi halinde bakiye kısmın muaccel olacağı, davalı tarafından sözleşmede kararlaştırılan dairenin davacıya süresinde teslim edilmediği,

bu sebeple davacı tarafından dava tarihi itibariyle taşınmazın rayiç bedelinin ifa edilen edime oranlanması suretiyle bulunacak bedeli talep edebileceği, dava tarihi itibariyle taşınmaz değerinin 700.000,00 TL olduğu, davacı tarafından kararlaştırılan bedelinin 1/2'sinin ödenmesi sebebiyle bu tutarın 1/2'i oranına denk gelen 350.000,00 TL'yi talep edebileceğine kanaat edilmekle davacının terditli taleplerinden ikincisinin kabulü ile 350.000,00 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine karar verilmiştir.

KİRA TAZMİNATI YÖNÜYLE.

Davalı kooperatif yetkilisi ... tarafından 24/04/2014 Tarihli sözleşme ile dairenin Aralık 2015 yılında davacıya teslim edilmemesi halinde Kooperatif Başkanı ve satıcı olan ...'in alıcı/davacının ev kirasını ödemeyi kabul ettiği, sözleşmenin geçerli olduğu, kooperatifin kira tazminatı yönüyle bir taahhüdü ya da yükümlülüğü olmadığı, davacı tarafından emsal kira sözleşmelerinin ibraz edildiği, 19/09/2022 Tarihli Kök Bilirkişi ile 20/01/2023 Tarihli Ek-1 Bilirkişi Raporu da nazara alındığında teslim tarihi ile dava tarihi arasında talep edilebilecek kira tazminatı miktarının 47.840,00 TL olduğunun rapor edildiği,

emsal kira tutarının davacı tarafından yerine getirilen edim oranı da nazara alınarak (47.840,00 / 2 = 23.920 TL) davacının talep edebileceğine kanaat edilmekle 23.920,00 TL kira tazminatının dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ...'den tahsili ile davacıya verilmesine dair Mahkememizde oluşan vicdani kanaatin tezahürü olarak aşağıdaki hükümler tesis edilmiştir.

(5) YARGILAMA GİDERİ AÇISINDAN: Her ne kadar davacının terditli taleplerinden ilki reddedilmiş ise de T.C. Yargıtay . Hukuk Dairesinin 06/10/2022 Tarih ve ... Esas-... Karar sayılı ilamında "Bu dava türünde iddia edilen taleplerin biri veya birkaçının reddedilmiş olması tüm kademeli talepler reddedilmedikçe karşı taraf lehine avukatlık ücreti takdirini gerektirmez." şeklinde ifade edildiği üzere davacının tüm terditli talepleri reddedilmediğinden davalı lehine vekalet ücretine hükmedilmemiş ve yargılama giderleri davalılar üzerinde bırakılmıştır.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Katip ... Hakim ...