Konya 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/939 K.2025/476

T.C. KONYA . ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: ... Esas - ... T.C.

KONYA TÜRK MİLLETİ ADINA

. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO

KARAR NO

HAKİM

KATİP

DAVACI

VEKİLİ

DAVALI : -

DAVA

Zayi Belgesi Verilmesi

DAVA TARİHİ

KARAR TARİHİ

KARAR YAZMA TARİHİ

Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekilinin mahkememize sunmuş olduğu dava dilekçesinde özetle; Müvekkili şirketin “... Mah. ... nolu Sok. No:1/1 Selçuklu/KONYA” adresinde yer alan fabrikası binasının 28.10.2024 tarihi sabaha karşı çıkan büyük yangın sonucunda kullanılamaz hale geldiğini, hali hazırda zayi ve yokluğunu tespit edemedikleri birçok bilgi ve kaydın bulunduğunu, bu sebeplerden dolayı, ileride herhangi bir telafisi güç zararların önüne geçmek adına, dilekçe ekinde sunulan zayi listesindeki belgeleri ile ilgili zayi belgesi verilmesini talep etmiştir.

ÇEKİŞMELİ HUSUSLAR, TOPLANAN DELİLLER, DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

I.DAVANIN NİTELENDİRİLMESİ

Eldeki davanın;28/10/2024 tarihinde meydana gelen yangın sebebiyle davacının; 2018-2019-2020-2021-2022-2023 ve 2024 yıllarına ait Envanter Defteri, Alış Faturaları, Satış Faturaları, Personel Özlük Dosyaları, İş Sağlığı Ve Güvenliği Belge Ve Raporları, Tahsilat Makbuzları, Tediye Makbuzları, Kredi Kartı Ödeme Ve Tahsilat Belgeleri, Banka Talimat Evrakları, İhracat Evrakları, İthalat Evrakları, Taşıt Araçları Alım Satım Özlük Evrakları, Kamu Kurumları Yazışmaları, Şirket Özlük Dosyaları ilişkin belge ve eklerinin zayi olduğu iddiasıyla 6102 Sayılı TTK'nın 82/7 maddesi gereğince açılan Zayi Belgesi verilmesi davası olduğu görüldü.

II.DEĞERLENDİRME VE NETİCE

(1)6102 Sayılı Kanunun 64 ve devamı maddeleri gereğince tacirler ve ticari işletmeler kendileri için kanunlarda belirlenen defterleri tutmak ve muhafaza etmekle yükümlüdürler. Kanun koyucunun, tacir ve ticari işletmeler için defter tutmayı zorunlu kılmasının temelinde ticari hayattaki güvenliğin, sürat, ispat ve dürüstlüğün sağlanması yatmaktadır. Bu hususun yanı sıra ticari defterler, bir işletmenin tüm hesap ve ticari ayrıntılarını içerirler. Aynı zamanda, devlete ödenecek vergilerin hesabında da aktif rol oynarlar. Bu sebepten dolayı ticari defterler hem ticari, hem hukuki, hem de vergisel olarak çok önemlidirler. Tacirlerin ve ticari işletmelerin faaliyetleri ticari defterler sayesinde denetlenmektedir.

(2)6102 Sayılı Kanunun 82/7. Maddesinde düzenlenen zayi kavramı; defter ve belgelerin yalnızca elden çıkmasını veya yok olmasını değil, tacirin gerekli dikkat ve özeni göstermesine rağmen önleyemediği bu nedenle kendisine kusur olarak yüklenemeyen harici bir olay nedeniyle ileri sürülmesinin mümkün olmamasını ifade etmektedir.

(3)Zayi kararıyla tacir, defterleri ibraz etmemenin vergi hukuku, ceza hukuku ve ispat hukukuna yönelik sonuçlarından söz konusu kurtuluş beyyinesiyle muaf tutulmaktadır. Bu nedenle Mahkemelerce zayi kararı verilmeden önce tacirin iddialarında samimi ve inandırıcı olup olmadığı, defter ve kayıtların korunması hususunda basiretli bir tacirden beklenen dikkat ve ihtimamı gösterip göstermediği hususları titizlikle değerlendirilmelidir.

(4)TOPLANAN DELİLLER

Dosya içerisinde yer alan T.C. Konya OSB İtfaiye Dairesinin 28/10/2024 Tarihli Raporunda özetle; Davacının Ticaret Sicil Gazetesinde ilan edilen şirket merkezinde yangın meydana geldiğinin rapor edildiği anlaşılmıştır.

Eldeki davada dava tarihinin 27/11/2024 tarihi olduğu, yangının ise 28/10/2024 tarihinde meydana geldiği ve davanın 6102 Sayılı TTK'nın 82/7 maddesi gereğince 30 günlük hak düşürücü süre içerisinde açıldığı görülmüştür.

Davacı vekili tarafından 2018-2024 yıllarına ait davacı vekili tarafından bildirilen ilgili noterlerden davacı tarafa ait Envanter Defterlerinin tasdiklerine ilişkin bilgi ve belgelerin bulunduğu Noterlerin bildirildiği, T.C. Bakırköy .... Noterliğine yazılan müzekkere cevabında 27/12/2018 Tarih ve ... Yevmiye Nolu(2019 yılı) Envanter Defteri ile 20/12/2019 Tarih ve ... Yevmiye Nolu(2020 yılı) Envanter Defteri kayıtlarının bulunduğu, T.C. Konya . Noterliğine yazılan müzekkere cevabında ise davacıya ait herhangi bir Yevmiye Defteri kaydı bulunmadığının bildirildiği görülmüştür.

Davacı vekili tarafından 2018-2024 yıllarına ait matbaa/matbaalardan faturaların/koçanların basımına ilişkin bilgi ve belgelerin bildirildiği, Mahkememizce ... Matbaa'ya yazılan müzekkereye cevap verildiği, Hisar Basım'a yazılan müzekkerenin bila ikmal iade edildiği görülmüştür.

SGK Müdürlüğüne yazılan müzekkereye cevap verildiği, gelen yazı cevaplarında davacının personel bilgilerinin Elektronik Arşivde saklandığının bildirildiği görülmüştür.

GİB'e yazılan müzekkereye cevap verildiği, davacının 01/01/2015 Tarihinden itibaren e-defter uygulamasına tabi olduğu, 2020-2021-2022-2023-2024/01-11 hesap dönemine ait e-defter ve beratlarının ikincil kopyalarının GİB Sisteminde yüklü olduğunun bildirildiği görülmüştür.

T.C. Bakırköy .... Noterliğine yazılan müzekkereye cevap verildiği ve 12/22/2017 Tarih ve ... Yevmiye numaralı belgenin bir suretinin gönderildiği görülmüştür.

T.C. Konya . Noterliğine yazılan müzekkereye cevap verildiği;

(a) 29/12/2020 Tarih ve ... Yevmiye numaralı, 21/12/2022 Tarih ve ... Yevmiye numaralı ve 26/12/2023 Tarih ve ... Yevmiye numaralı belgenin bir suretinin gönderildiği,

(b) 29/12/2021 Tarih ve ... Yevmiye numaralı bir belge olmadığının bildirildiği görülmüştür.

Davacı vekili tarafından matbaa bilgileri ve adresinin bildirildiği, digital vergi dairesi matbaa bilgilerinin ibraz edilmiş olduğu, ilgili matbaaya yazılan müzekkereye cevap verilmiş olduğu görülmüştür.

(5) NETİCE: Yukarıda yapılan açıklamalar, amir kanun hükümleri, kurum müzekkere cevapları, Yüksek Mahkemenin emsal nitelikte ilanları ve tüm dosya kapsamı bir bütün olarak değerlendirildiğinde;

(a) Davacı tarafından T.C. Konya . Noterliği tarafından tasdik edildiği bildirilen 29/12/2021 Tarih ve ... Yevmiye numaralı bir belge olmadığının bildirilmesi sebebiyle varlığı ispat edilemeyen 2022 yıllana ait defteri envanter defteri yönüyle T.C. Adana Bölge Adliye Mahkemesi . Hukuk Dairesinin 24/06/2024 Tarih ve ... Esas-... Karar sayılı ilamı da emsal alınarak davacının davasının reddine karar verilmesi hususunda Mahkememizde vicdani kanaat hasıl olmuştur.

(b) Gelir İdaresi Başkanlığı, İlgili Vergi Dairesi Başkanlıkları, SGK İl Müdürlüğü, Gümrük Müdürlüğü, davacı şirketin çalışmış olduğu bankalar, kamu kurumları yazışmaları ile resmi şekle tabi taşınır satışına ilişkin evraklara resmi ve özel kurum kayıtlarından temini mümkün olduğundan T.C. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi . Hukuk Dairesinin 30/05/2024 Tarih ve ... Esas-... Karar sayılı ilamı ile T.C. Adana Bölge Adliye Mahkemesi . Hukuk Dairesinin 24/06/2024 Tarih ve ... Esas-... Karar sayılı ilamı da emsal alınarak davacının davasının reddine karar verilmesi hususunda Mahkememizde vicdani kanaat hasıl olmuştur.

(c) 2014-2024 Yılları arasında 6102 Sayılı TTK'nın 64 ve devamı, 213 Sayılı VUK'un 182 ve devamı maddeleri gereğince tutmakla yükümlü olduğu;

(1) Faturalar: Hisar Matbaa Basım ve Ambalaj tarafından basılan

(a) 23/05/2019 Teslim Tarihli A Seri Numaralı Başlangıç No:... -Bitiş No:... , Basım Tarihi 12/09/2018 ve Basım Sayısı ... olan Fatura,

(b) 06/09/2019 Teslim Tarihli A Seri Numaralı Başlangıç No:... -Bitiş No:... , Basım Tarihi 12/09/2018 ve Basım Sayısı ... olan Fatura,

(2) Faturalar: ... Matbaa Ltd. Şti. tarafından basılan

(a) 04/10/2017 Teslim Tarihli B Seri Numaralı Başlangıç No:...-Bitiş No:... , Basım Tarihi 08/02/2017 ve Basım Sayısı ... olan Fatura,

(b) 04/10/2017 Teslim Tarihli A Seri Numaralı Başlangıç No:...-Bitiş No:... , Basım Tarihi 08/02/2017 ve Basım Sayısı ... olan Fatura,

(c) 04/10/2017 Teslim Tarihli B Seri Numaralı Başlangıç No:...-Bitiş No:..., Basım Tarihi 08/02/2017 ve Basım Sayısı ... olan Fatura,

(ç) 04/10/2017 Teslim Tarihli A Seri Numaralı Başlangıç No:...-Bitiş No:..., Basım Tarihi 08/02/2017 ve Basım Sayısı ... olan Fatura,

(d) 09/04/2018 Teslim Tarihli A Seri Numaralı Başlangıç No:...-Bitiş No:..., Basım Tarihi 19/02/2018 ve Basım Sayısı ... olan Fatura,

(e) 18/12/2018 Teslim Tarihli B Seri Numaralı Başlangıç No:...-Bitiş No:..., Basım Tarihi 19/02/2018 ve Basım Sayısı ... olan Fatura,

(f) 05/03/2019 Teslim Tarihli A Seri Numaralı Başlangıç No:...-Bitiş No:..., Basım Tarihi 19/02/2019 ve Basım Sayısı ... olan Fatura,

(3) Defterler:

(a) T.C. Bakırköy .... Noterliğinin 22/12/2017 Tarih ve ... Yevmiye Nolu Belgesi ile tasdiki yapılan 2018 Yılı Envanter Defteri,

(b) T.C. Bakırköy .... Noterliğinin 27/12/2018 Tarih ve ... Yevmiye Nolu Belgesi ile tasdiki yapılan 2019 Yılı Envanter Defteri,

(c) T.C. Bakırköy .... Noterliğinin 20/12/2017 Tarih ve ... Yevmiye Nolu Belgesi ile tasdiki yapılan 2020 Yılı Envanter Defteri,

(ç) T.C. Konya . Noterliğinin 29/12/2020 Tarih ve ... Yevmiye Nolu Belgesi ile tasdiki yapılan 2021 Yılı Envanter Defteri,

(d) T.C. Konya . Noterliğinin 21/12/2022 Tarih ve ... Yevmiye Nolu Belgesi ile tasdiki yapılan 2023 Yılı Envanter Defteri,

(e) T.C. Konya. Noterliğinin 26/12/2023 Tarih ve ... Yevmiye Nolu Belgesi ile tasdiki yapılan 2024 Yılı Envanter Defterinin davacının şirket merkezinde/fabrikasında meydana gelen 28/10/2024 tarihli yangında zarar yangında zarar gördüğü, T.C. Yargıtay. Hukuk Dairesinin 03/06/2015 Tarih ve ... Esas-... Karar sayılı emsal ilamı ile T.C. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi. Hukuk Dairesinin 10/06/2021 Tarih ve ... Esas-...

Karar sayılı emsal ilamı gereğince ilgili noter ve matbaalara ile vergi dairelerinden zayi talep edilen belgelerin teyitlerinin ve tasdiklerinin yapılıp yapılmadığının tespit edildiği, 6102 Sayılı Kanunun 16/1 maddesi gereğince özel hukuk tüzel kişisi olan davacının 18/2 maddesi gereğince ticari defter ve belgelerini basiretli tacir gibi muhafaza etmesine,

defter ve kayıtların korunması hususunda basiretli bir tacirden beklenen dikkat ve ihtimamının gösterilmesine rağmen meydana gelen yangının çıkış sebebi ve büyüklüğü de nazara alındığında 6102 Sayılı Kanunun 82/7 maddesi gereğince zayi olduğunun tespitine karar verilmesi hususunda Mahkememizde vicdani kanaat hasıl olmuş ve aşağıdaki hükümler tesis edilmiştir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Katip Hakim