Konya 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/986 K.2025/60

Davacı vekilinin mahkememize sunmuş olduğu dava dilekçesinde özetle; taraflar arasında yapılan 16.11.2016 tarihli resmi senetle, davalı adına kayıtlı Konya İli, ... İlçesi, ... Mah. ... Ada, ... Parselde bulunan taşınmaz hissesi 575.000 TL bedelle davacı şirkete devredildiğini, satış ve devir işlemleri davalı ... adına vekaleten ... isimli kişi ile gerçekleştirildiğini, dava konusu taşınmazın davacı adına kayıtlı iken Konya. Asliye Hukuk Mahkemesi ...

E. Dosyası ile ... ve ... tarafından açılan tapu iptal ve tescil davasında davacılar, ... İnş. Tic. Ltd. Şti ve ... Tic. Ltd. Şti aralarında yapmış oldukları kat karşılığı daire yapım sözleşmesine istinaden ... Mah. ... Ada, ...

Parselde bulunan taşınmazdaki hisselerinin tamamını Sanat Katı ve Sıvı Yakıtlar İnşaat firmasına devrettiklerini, imzalanan sözleşme gereği inşaat firmalarının edimlerini ifa etmediklerini, davacıların taşınmazdaki hisselerinin ... isimli şahsa devredildiğini, ...'ten ise ...'a devredildiği ve en son müvekkil ...

Gayrimenkul'e devredildiğini, taşınmazın devredildiği taraflar arasındaki işlemlerin muvazaalı olduğu iddiasıyla taşınmazın tapu iptalini ve kendi adlarına tescilini istediklerini, davacının taşınmazı davalıdan iyi niyetli şekilde devraldığını, taşınmazın bedelini ödediğini, taşınmazın tapusunun iptal edilmesi ve başkası adına tescilinde davacının kusurunun bulunmadığını, mahkemenizce öncelikle teminatsız, mümkün değilse uygun görülecek bir teminat karşılığı ihtiyati haciz kararı verilerek;

davalının menkul, gayrimenkul varlıkları ve 3. Kişilerdeki alacakları üzerine borca yetecek miktarda (575.000 TL üzerinden) ihtiyati haciz tatbik edilmesini, dava konusu taşınmazın dava tarihindeki değeri üzerinden iptal edilen hisseler oranınca ve devir tarihinden karar tarihine kadar ticari faiziyle taraflarına ödenmesini, mahkemece ilk talebi kabul edilmediği takdirde; taşınmaza devir tarihinde ödediği bedelin ödeme tarihinden karar tarihine kadar ticari faiziyle taraflarına ödenmesini, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasını talep ettikleri görülmektedir.

DELİLLER, DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Konya Esnaf ve Sanatkar Odaları Birliği'nin 24/12/2024 tarihli cevabi yazısında; ... adına Esnaf ve Sanatkâr Bilgi Sistemi ESBİS üzerinde yapılan sorgulamada ve defter kayıtlarımızda herhangi bir kaydının olmadığını,

Konya Defterdarlığı'nın 24/12/2024 tarihli cevabi yazısında da; ...'ın mükellefiyet kaydına rastlanılmadığını,

Konya Ticaret Sicili Müdürlüğü'nün 24/12/2024 tarihli yazı cevabında da; ...'ın tacir kaydına rastlanılmadığının bildirildiği görülmüştür.

Türk Ticaret Kanunu 4.maddesinde, bu kanundan doğan hukuk davalarının ticari dava sayıldığı, aynı kanunun 5.maddesinin ikinci fıkrasında, bir yerde ticaret mahkemesi var ise asliye hukuk mahkemesinin vazifesi içinde bulunan ve bu kanunun 4.maddesi hükmünce ticari sayılan davalara, ticaret mahkemesinde bakılacağı hususları düzenlenmiştir.

T.T.K.'nun 3.maddesinde ise '' Bu kanunda düzenlenen hususlarla bir ticari işletmeyi ilgilendiren bütün işlem ve fiiller ticari işlerdendir. '' düzenlemesi bulunmaktadır. Bir hukuki işletmenin veya fiilin TTK.'nın kapsamında kaldığının kabul edilmesi için kanunun amacı içerisinde yukarıda tanımları verilen bu kanunda düzenlenen hususlarla bir ticari işletmeyi ilgilendiren bir hukuki işlemin veya fiilin olması gerekir.

Türk Ticaret Kanunu'nun 4.maddesinde hangi işlerin ticari dava olarak nitelendirilecekleri belirlendikten sonra anılan kanunun 5.maddesinde ticaret mahkemelerinin kuruluşu ve hangi mahkemelerin ticaret mahkemesi sıfatıyla bakacağı belirlendikten sonra asliye ticaret mahkemesi ile asliye ve diğer hukuk mahkemeleri arasındaki ilişkinin görev ilişkisi olduğu belirtilmiştir.

Ticari davaları, mutlak ticari davalar, nisbi ticari davalar, yalnızca bir ticari işletmeyle ilgili olmasına rağmen ticari nitelikte kabul edilen davalar olmak üzere üç grubta toplamak mümkündür.

Mutlak ticari davalar, tarafların tacir olup olmadığına ve işin bir ticari işletmeyi ilgilendirip ilgilendirmediğine bakılmaksızın ticari sayılan davalardır. Mutlak ticari davalar, 6102 sayılı TTK'nın 4/1. maddesinde bentler halinde sayılmıştır. Bunların yanında Kooperatifler Kanunu (m.99), İcra İflas Kanunu (m.154), Finansal Kiralama Kanunu (m.31), Ticari İşletme Rehni Kanunu (m.22) gibi bazı özel kanunlarda belirlenmiş ticari davalar da bulunmaktadır. Bu guruptaki davaların ticari dava sayılabilmesi için taraflarının tacir olması veya ticari işletmeleriyle ilgili olması gibi şartlar aranmaz. TTK'nın 4/1. bendinde sınırlı olarak sayılan davalar arasında yer alması veya özel kanunlarda ticari dava olarak nitelendirilmesi yeterlidir. Bu davalar kanun gereği ticari dava sayılan davalardır.

Nispi ticari davalar, her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili olması halinde ticari nitelikte sayılan davalardır. 6102 sayıl TTK'nın 4/1. maddesine göre, her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan ve iki tarafı da tacir olan hukuk davaları ticari dava sayılır. Bu hükme göre bir davanın ticari dava sayılabilmesi için, hem iki tarafın ticari işletmesini ilgilendirmesi, hem de iki tarafın tacir olması gereklidir.

Bu şartlar birlikte bulunmadıkça, uyuşmazlık konusunun ticari iş niteliğinde olması veya ticari iş karinesi sebebiyle diğer taraf için de ticari iş sayılması davanın ticari dava olması için yeterli değildir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 19/2. maddesi uyarınca, taraflardan biri için ticari iş sayılan bir işin diğeri için de ticari iş sayılması, davanın niteliğini ticari hale getirmeyecektir. Zira.

Türk Ticaret Kanunu, kanun gereği ticari dava sayılan davalar haricinde, ticari davayı ticari iş esasına göre değil, ticari işletme esasına göre belirlemiştir. Hal böyle olunca, işin ticari nitelikte olması davayı ticari dava haline getirmez.

Üçüncü grup ticari davalar, yalnızca bir tarafın ticari işletmesini ilgilendiren havale, vedia ve fikri haklara ilişkin davalardır. Yukarıda açıklandığı üzere bir davanın ticari dava sayılması için kural olarak ya mutlak ticari davalar arasında yer alması ya da her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili bulunması gerekirken havale, vedia ve fikri haklara ilişkin davaların ticari nitelikte sayılması için yalnızca bir yanın ticari işletmesiyle ilgili olması TTK'da yeterli görülmüştür.

Bu durumda eldeki davanın Asliye Ticaret Mahkemesince görülüp karara bağlanabilmesi için uyuşmazlığın, her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili olması ve bu bağlamda tarafların her ikisinin birden tacir olması zorunludur. (Yargıtay . H.D.sinin 04.12.2017 gün ve ... E- ... K. sayılı kararı)

İddia, savunma, cevabi yazılar ve tüm dosya bir bütün halinde değerlendirildiğinde; somut olayda davalının tacir sıfatının bulunmadığı görülmekle davaya bakma görevi Asliye Hukuk Mahkemesine aittir. Görev kamu düzenindendir. Taraflar ileri sürmese dahi Mahkemece resen değerlendirilmesi gerekir.

Yukarıda yapılan açıklamalar, amir kanun hükümleri, ilgili kurum müzekkere cevapları, emsal nitelikteki Yüksek Mahkeme ilamları ve tüm dosya kapsamı bir bütün olarak değerlendirildiğinde;

Davalının tacir sayılanlardan olmadığı, dolayısıyla eldeki davanın nispi ticari davaya da vücut vermediği anlaşılmakla Davanın 6100 sayılı HMK m. 114/1-c maddesi gereğince mahkememizin görevli olmadığı anlaşıldığından dava şartı yokluğundan usulden reddine, davaya bakmakla görevli Mahkemenin T.C. Konya Nöbetçi Asliye Hukuk Mahkemesi Olduğunun Tespitine dair Mahkememizde oluşan vicdani kanaatin tezahürü olarak aşağıdaki hüküm tesis edilmiştir.

Katip ... Hakim ...