Konya 4. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/425 K.2024/203

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

(I) TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili 13/09/2022 tarihli dava dilekçesi ile özetle. Alacaklı davalı tarafından, davacı müvekkili ... aleyhine Konya. İcra Dairesi ... E. sayılı dosyası örnek: 10 Kambiyo Senetleri özgü takip başlatıldığını, davalı aleyhine Konya. İcra Hukuk Mahkemesi ...

Esas sayılı dosyasından icranın geri bırakılması davası açtıklarını, dava devam etmekte olduğunu, icranın geri bırakılması davası açılmasının menfi tespit davası açılmasına engel teşkil etmediğine dair Yargıtay kararı bulunduğunu, emsal Yargıtay kararında görüleceği üzere zaman aşımı nedeniyle menfi tespit davası açılabileceği hükmü bulunduğunu, zamanaşımı nedeniyle icranın geri bırakılması davası açılması gerektiği şeklinde mahkeme kararı Yargıtayca bozulduğunu, Kambiyo takiplerinde TTK gereği zamanaşımı süresi son haciz işleminin yapıldığı tarihten itibaren 3 yıl olduğunu, (TTK'nun 661/1. maddesi.

"Poliçeyi kabul edene karşı açılacak davalar, vadenin geldiği tarihten itibaren 3 yıl geçmekle zamanaşımına uğrar" şeklinde düzenlenmiştir. ) buna göre poliçeyi kabul eden muhataba (bonoyu düzenleyen keşideciye) karşı yapılacak takiplerde zamanaşımı süresi vadeden itibaren 3 yıl olduğunu, 3 yıllık zamanaşımı süresi dolduktan sonra bu süreden itibaren davalı alacaklı tarafından TTK gereği ( yıllık süre içerisinde sebepsiz zenginleşme hükümlerine dayanarak davalı alacaklı tarafından dava açılması gerekirken bu süre içerisinde de herhangi bir dava açılmadığını,

ayrıca 10 yıllık genel zaman aşımı da dolmuş olup müvekkilinin alacaklı görünen davalıya herhangi bir borcu bulunmadığını beyanla; davacı müvekkili ... aleyhine başlatılmış Konya. İcra Dairesi ... E., icra takibi nedeniyle davalı alacaklıya borçlu olmadığının tespitine, takibin iptaline, alacağın %20 si oranın kötü niyet tazminatına hükmedilmesine, Yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin karşı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalının 18/10/2022 tarihli cevap dilekçesinde özetle. Davacı taraf olan ...' a karşı şahsına borcu olmasından dolayı Konya. İcra Dairesi aracılığı ile ... E. sayılı dosyada 2009 yılında takip başlattığını, davacı taraf daha sonrasında Konya. İcra Hukuk Mahkemesinde ...

E. Sayılı icranın geri bırakılması davasını şahsına karşı açtığını, şu anda da aynı borç ile ilgili davacı taraf şahsına karşı sayın mahkemenizde menfi tespit davası açmış bulunduğunu, Menfi tespit davası, davacı tarafın açtığı diğer davalardan ayrı olarak borcun olmadığına yönelik bir iddia barındıran dava türü olduğunu, oysaki zaman aşımına nedeniyle dosyanın düşmesi ile borç yok olmayacağını, işbu davamıza konu Konya.

İcra Dairesinin ... esas sayılı dosyası takipsizlik nedeniyle düştüğünü, hakeza davacı taraf dava dilekçesinde zaman aşımına dayanarak takipsizlik nedeniyle borcun olmadığını iddia ettiğini, bu ise borcu ikrar mahiyetinde iken borcun olmadığı iddiasının mantığa aykırı olduğunu, şöyle ki zaman aşımı bir itiraz değil, def'i olduğunu, hesaplarını incelediğimde davacı tarafın halen borcunu ödemediği ve şahsını halen mağdur ettiğinin ortada olduğunu, hakeza borcunu ödediğine yönelik hiçbir delil ortaya koyamadığını, eğer amacı dosyayı kapatmak ise halihazırda icra mahkemesinde yukarıda da bahsedilen davasının derdest olduğunu,

böylelikle menfi tespit davası açılmasında hukuki hiç bir yarar olmadığını, üstüne üstlük takipten düşmüş takibi olmayan bir dosyaya dayanarak zaman aşımı def'i iddiasıyla % 20 kötü niyet tazminatı istenmesi 2009 yılında yapılan takibin kötü niyet barındırmaması nedeniyle son derece hukuka aykırı olduğunu, bu nedenlerle davanın reddini, davacının %20'den aşağı olmamak üzere tazminata hükmedilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretlerinin davacı yana tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

(II) YARGILAMADA TOPLANAN DELİLLER

Mahkememizce; Konya . İcra Dairesinin ... Esas sayılı dosyası ve Konya . İcra Hukuk Mahkemesinin ... esas sayılı dosyası UYAP sistemi üzerinden celp edilerek incelenmiştir. Mahkememizin 07/03/2023 tarihli kararı ile davanın usulden reddine karar verildiği ve davacının verilen kararı istinaf ettiği görülmüştür. Bam . HD.'sinin 30/05/2023 tarih ... Esas ve ... Karar sayılı kararı ile mahkememiz kararının kaldırıldığı görülmüştür.

(III) DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Mahkememizce yapılan değerlendirmede; 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 146-161. maddeleri arasında düzenlenen zamanaşımı, hakkın ileri sürülmesini engelleyici nitelikte olup, alacak hakkı alacaklı tarafından , yasanın öngördüğü süre ve şartlar içinde talep edilmediğinde etkin bir hukuki himayeden, başka bir deyişle, dava yoluyla elde edilebilme imkanından yoksun bırakılmaktadır.

Zamanaşımına uğrayan alacağın tahsili hususunda Devlet kendi gücünü kullanmaktan vazgeçmekte böylece söz konusu alacağın ödenip ödenmemesi keyfiyeti borçlunun iradesine bırakılmaktadır. Şu halde zamanaşımına uğrayan alacak ortadan kalkmamakla beraber, artık doğal bir borç (Obligatio naturalis) haline gelmektedir. Ancak belirtmek gerekir ki, alacağın salt zamanaşımına uğramış olması, onun eksik bir borca dönüşmesi için yeterli değildir; bunun için borçlunun, kendisine karşı açılmış olan alacak davasında alacaklıya yönelik bir def’ide bulunması gerekir (HGK’nun 05.05.2010 gün ve E: ... , K: ... sayılı ilamı).

Zamanaşımı hukuki niteliği itibariyle, maddi hukuktan kaynaklanan bir def’i olup; usul hukuku anlamında ise, bir savunma aracıdır. (... : a.g.e., Cilt2, s.1761;... : Borçlar Hukuku (C.Edege Çevirisi), Ankara 1983, Cilt1-2, s.688 vd;... : Def’i ve İtiraz Arasındaki Farklar ve İleri Sürülmesinin Hukuki Sonuçları, EÜHFDergisi, Cilt: III, Sayı: 1, Kayseri 2008, s.255 vd.)

Borçlu, takipte zamanaşımına dayanarak itiraz etmiş veya itirazın kaldırılması duruşmasında bunu ileri sürmüş, ancak itiraz yerinde görülmemiş ise, bu durumda zamanaşımı define dayanarak menfi tespit davası açılabilir. Buna karşılık takip sırasında zamanaşımı defini itiraz olarak ileri sürmeyen veya icra mahkemesinde bu savunmaya dayanmayan borçlu, menfi tespit davası açamaz.

Somut olayımıza bakıldığında, Konya . İcra Dairesinin ... E. Sayılı icra takibine konu alacağın Borçlar Kanununda belirtilen 10 yıllık zamanaşımına uğradığı açıkça anlaşılmaktadır.

Ayrıca Davacı borçlunun Konya İcra Hukuk Mahkemesinin ... E. Sayılı dosyası ile zamanaşımına uğrayan takip nedeniyle icranın geri bırakılmasına dair dava açtığı ve davanın 17.11.2022 tarihli kesin olarak verilen kararla kabul edildiği icranın geri bırakılmasına karar verildiği anlaşılmaktadır.

Tüm dosya kapsamı ile istinaf bozma ilamı nazara alındığında davacının borcu bakımından zamanaşımı süresinin dolduğu anlaşılmakla, davacının davasının kabulü ile Konya . İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı takibinden davalıya borçlu olmadığının tespiti ile takibin davacı bakımından iptaline karar vermek gerekmiştir.

Hüküm: Gerekçesi Yukarıda açıklandığı Üzere:

1-Davacının davasının kabulü ile; davacının Konya . İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı takibinden davalıya borçlu olmadığının tespiti ile takibin davacı ... yönünden İPTALİNE,

2-Davacının şartları bulunmayan tazminat talebinin REDDİNE,

3-Alınması gereken 2.438,52-TL karar ve ilam harcının davalıdan tahsili ile Hazineye gelir kaydına,

4-Davacının adli yardım taleplerinin kabul edilmiş olması nedeniyle, 2022 yılı için başvurma harcı olan 179,90-TL nin davalıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına, buna ilişkin harç tahsil müzekkeresi yazılmasına,

5-Hazine tarafından yapılan bozma öncesi 169.00 TL masrafın davalıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına, buna ilişkin harç tahsil müzekkeresi yazılmasına,

6-Davacı tarafından yapılan 10,00-TL posta masrafı olan yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

7-HMK'nun 333/1. maddesi gereğince varsa artan delil avansından kullanılmayan kısmın karar kesinleşmesinden sonra yatıran ilgili tarafa iadesine,

8-Davacı kendisini vekille temsil ettirdiğinden, AAÜT uyarınca hesap edilen 17.900,00-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

9-Karardan sonra yapılacak masrafların davalıdan alınmasına,

Dair, davacı vekilinin, davalının yokluğunda 6100 sayılı HMK'nın 341-345 maddeleri uyarınca gerekçeli taraflara tebliğinden itibaren iki haftalık süre içerisinde mahkememize veya başka bir yer Asliye Ticaret Mahkemesi'ne verilecek istinaf dilekçesi ile Konya Bölge Adliye Mahkemesi'ne İstinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.26/03/2024

Katip ... Hakim ...