Konya 4. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/690 K.2025/1037

T.C. KONYA . ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: ... Esas - ...

TÜRK MİLLETİ ADINA

T.C.

KONYA

. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

KARAR

ESAS NO

KARAR NO

HAKİM

KATİP

DAVACI

VEKİLİ

DAVALI

DAVA

Alacak (Satım Sözleşmesinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ

KARAR TARİHİ

GEREKÇELİ KARARIN

YAZILDIĞI TARİH

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Satım Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

(I) TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekilinin mahkememize sunmuş olduğu dava dilekçesinde özetle.

Müvekkili firma ile davalı firma arasında 16.11.2023 tarihinde yapılan mal alım sözleşmesi gereğince 510.000 TL ödeme karşılığında 14 adet tarımsal sulama pompası alınması için sipariş verildiğini, paranın 300.000 TL'lik kısmının çekle ödendiğini, 25.000 TL'lik kısmının sözleşme tarihinde ödendiğini, kalan tutarın da 1 ay içinde EFT yolu ile ödendiğini, ancak sipariş edilen ürünlerin zamanın teslim edilmemesi üzerine müvekkili tarafından 12.07.2024'te davalı tarafa Diyarbakır.

Noterliği aracılığı ile ihtar çekildiğini, ödenen 500.000 TL ana paranın ödeme tarihinden işleyecek faiz olan ticari avans faizi ile birlikte iadesi ve müvekkilinin uğradığı kazanç kaybının ödenmesini talep ettiğini, çekilen ihtar ile de sonuç alınamadığını, fatura konusu ürünler müvekkiline hiçbir zaman teslim edilmediği için müvekkilinin kazanç kaybına uğradığını, bu durumda davalının tam kusurlu olması nedeniyle müvekkilinin sözleşmeyi haklı sebeple feshettiğini, bu nedenlerle davanın kabulü ile fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile.

Şimdilik 30.000 TL asıl alacak ve 10.000 TL kazanç kaybı tazminatının vade tarihinden itibaren ticari avans faizi ile tahsilini, dava masrafları ve karşı vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı tarafa dava dilekçesi ve eklerinin usulüne uygun tebliği edildiği, davalı tarafın cevap dilekçesi sunmadığı görüldü. Davacı vekilinin 27/11/2025 tarihli ıslah dilekçesi sunduğu görülmüştür.

(II) YARGILAMADA TOPLANAN DELİLLER

... Bankası A.Ş. 26/12/2024 tarihli cevabi yazısı ile, verilen çeke ilişkin bilgilerin mahkememize gönderildiği görülmüştür.

Diyarbakır . Noterliği 03/10/2024 tarihli cevabi yazısı ile, 12/07/2024 tarihli ... yevmiye numaralı ihtarname evrakının bir suretinin mahkememize gönderildiği görülmüştür.

... Bankası 24/04/2025 tarihli cevabi yazısı ile, hesap bilgilerinin mahkememize gönderildiği görülmüştür.

Konya Ticaret Sicil Müdürlüğü 22/04/2025 tarihli cevabi yazısı ile, davalı şirkete ilişkin bilgilerin mahkememize gönderildiği görülmüştür.

... Bankası A.Ş. 11/06/2025 tarihli cevabi yazısı ile, ... nolu çekin bilgilerinin mahkememize gönderildiği görülmüştür.

... Bankası 07/07/2025 tarihli cevabi yazısı ile, ... ait bilgilerin mahkememize gönderildiği görülmüştür.

SMMM Bilirkişi ... mahkememize sunmuş olduğu 28/02/2025 tarihli raporunda özetle; Davacı firmanın Ticari E-defterlerinin açılış ve kapanış onayları için hesap döneminin ilk ayının beratı ile son ayının beratlarınnın Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından onaylandığı, ilgili dönemlerin tüm aylarına ait beratların kanuni süresinde Gelir İdaresi Başkanlığı sistemine yüklendiği ve usulüne göre tutulduğu, Ticari defterler üzerinde yapılan inceleme sonucunda taraflar arasında herhangi bir ticari işlem veya cari hareketin olmadığı ve ödendiği iddia edilen sipariş avanslarının defter kayıtlarında olmadığının tespit edildiği görüş ve kanaatini bildirmiştir.

SMMM bilirkişisi ... , Ziraat Mühendisi ... ve Makine Mühendisi ... mahkememize sunmuş olduğu 17/11/2025 tarihli kök raporunda özetle.

Kazanç kaybının tespiti bakımından işletmenin geçmiş faaliyet dönemlerine ait dava konusu defter ve beyanları incelenerek, dosya kapsamındaki bilirkişi raporunda cari hesap incelemesi yapıldığı, davacı vekili, geçmiş faaliyet dönemlerinde dava konusu ürünler ile ilgili bir satış bulunmadığını benzer mahiyette bir ticari işlem bulunmadığını ileri sürmüş olup sadece dosya kapsamında inceleme yapılabildiği,

bu nedenle kazanç kaybı hesaplamalarında, dava dosyasında yer alan teknik bilirkişi/heyet raporunda mühendislik maliyet analizleri sonucunda belirlenen 2629 oranındaki ticari kâr marjı, işletmenin bu faaliyeti gerçekleştirmesi hâlinde beklenen kazanç seviyesini temsil eden ekonomik bir gösterge olarak esas alındığı, Kazanç kaybı hesaplamasında kullanılan temel formül şöyledir.

Kazanç Kaybı = Beklenen Ciro x 0,29 bu yaklaşım doğrultusunda, ticari defterlerde emsal bir veri tespit edilememekle birlikte, uyuşmazlık konusu işin hiç gerçekleşmemesi nedeniyle, somut olaya en yakın ekonomik sonuç hesaplanarak.

Sipariş formuna konu olan 500.000,00 TL tutarlı dava konusu sulama pompalarının davacı şirketin satışa sunmuş olsa idi, bu ürünlerden ortalama %29 kar elde edeceği dolayısıyla (500.000,00 x%29=) 145.000,00 TL brüt kar elde edeceği, brüt kardan da %25 kurumlar vergisi hesaplanması ile net karının (145.000,00 x %25=) 108.750,00 TL olabileceği görüş ve kanaatlerinin bildirmişlerdir.

(III) DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, sözleşmesinden kaynaklı alacak davasıdır.

Davacı vekili dava dilekçesiyle, müvekkili ile davalı arasında 16/11/2023 tarihinde yapılan mal alım sözleşmesi gereğince 510.000,00 TL ödeme karşılığında 14 adet tarımsal sulama pompası alınması için sipariş verildiği, müvekkilinin sipariş tarihi olan 16.11.2023'de peşinat olarak 25.000 TL para verdiği, kalan tutar için 25.04.2024 tarihli 300.000 TL tutarında çek ve geri kalan kısım olan 175.000 TL'nin 100.000 TL'si 29.12.2023 tarihin de müvekkiline ait kartan çekildiği, 35.000 TL'si ... hesabına 30.11.2023 tarihinde gönderildiği, 50.000 TL'si ise ... hesabına davalı tarafın istemi üzerine gönderildiği,

müvekkilinin toplamda 510.000 TL'lik ödemesini gerçekleştirmiş olmasına rağmen sipariş ettiği ürünler kendisine teslim edilmediğini, müvekkilinin kazanç kaybına uğradığını, bu nedenlerle müvekkilinin zararını davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.

Davalı tarafa dava dilekçesi ve eklerinin usulüne uygun tebliği edildiği, davalı tarafın cevap dilekçesi sunmadığı görüldü.

Mahkememizce taraf ticari defterler üzerinde inceleme yapılarak rapor tanzim edilmek üzere dosya bilirkişi ... tevdi edilmiş olup, bilirkişi davacı defter incelemesine yönelik 28/02/2025 tarihli raporunda neticeten.

Davacı firmanın Ticari E-defterlerinin açılış ve kapanış onayları için hesap döneminin ilk ayının beratı ile son ayının beratlarınnın Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından onaylandığı, ilgili dönemlerin tüm aylarına ait beratların kanuni süresinde Gelir İdaresi Başkanlığı sistemine yüklendiği ve usulüne göre tutulduğu, Ticari defterler üzerinde yapılan inceleme sonucunda taraflar arasında herhangi bir ticari işlem veya cari hareketin olmadığı ve ödendiği iddia edilen sipariş avanslarının defter kayıtlarında olmadığı tespit edilmiştir.

Ayrıntılı, gerekçeli, denetlenebilir bilirkişi raporu mahkememizce yargılamaya esas alınmıştır.

HMK'nun 222/3. Maddesi " ...İkinci fıkrada belirtilen şartlara uygun olarak tutulan ticari defter kayıtlarının sahibi ve halefleri lehine delil olarak kabul edilebilmesi için, diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması veya diğer tarafın ticari defterlerini ibraz etmemesi yahut defter kayıtlarının aksinin senet veya diğer kesin delillerle ispatlanmamış olması gerekir..." hükmüne havidir.

Mahkememiz 1. Celsesinde 4 nolu ara kararı c bendinde ticari defter ve belgelerin tanınan kesin süre içerisinde sunulmadığı veya bilirkişi incelemesine açılmadığı takdirde usulüne uygun tutulmuş karşı taraf defterlerinin aleyhlerine delil olarak değerlendirilebileceği taraflara ihtar edilmiştir.

SMMM, Ziraat Mühendisi ve Makine Mühendisi bilirkişi heyetinin 17/11/2025 tarihli raporunda neticeten.

Kazanç kaybının tespiti bakımından işletmenin geçmiş faaliyet dönemlerine ait dava konusu defter ve beyanları incelenerek, dosya kapsamındaki bilirkişi raporunda cari hesap incelemesi yapıldığı, davacı vekili, geçmiş faaliyet dönemlerinde dava konusu ürünler ile ilgili bir satış bulunmadığını benzer mahiyette bir ticari işlem bulunmadığını ileri sürmüş olup sadece dosya kapsamında inceleme yapılabildiği,

bu nedenle kazanç kaybı hesaplamalarında, dava dosyasında yer alan teknik bilirkişi/heyet raporunda mühendislik maliyet analizleri sonucunda belirlenen 2629 oranındaki ticari kâr marjı, işletmenin bu faaliyeti gerçekleştirmesi hâlinde beklenen kazanç seviyesini temsil eden ekonomik bir gösterge olarak esas alındığı, Kazanç kaybı hesaplamasında kullanılan temel formül şöyledir.

Kazanç Kaybı = Beklenen Ciro x 0,29 bu yaklaşım doğrultusunda, ticari defterlerde emsal bir veri tespit edilememekle birlikte, uyuşmazlık konusu işin hiç gerçekleşmemesi nedeniyle, somut olaya en yakın ekonomik sonuç hesaplanarak.

Sipariş formuna konu olan 500.000,00 TL tutarlı dava konusu sulama pompalarının davacı şirketin satışa sunmuş olsa idi, bu ürünlerden ortalama %29 kar elde edeceği dolayısıyla (500.000,00 x%29=) 145.000,00 TL brüt kar elde edeceği, brüt kardan da %25 kurumlar vergisi hesaplanması ile net karının (145.000,00 x %25=) 108.750,00 TL olabileceği tespit edilmiştir. Ayrıntılı, gerekçeli, denetlenebilir bilirkişi raporu mahkememizce yargılamaya esas alınmıştır.

Davacı vekili 27/11/2025 tarihli ıslah dilekçesi ile; asıl zararını 500.000,00 TL'ye, kazanç kaybı zararını 108.750,00 TL'ye artırdığını beyan etmiştir.

Davacının dava konusu sözleşme kapsamında ödenen bedellerin iadesi ve uğranılan zararların ödenmesi için Diyarbakır . Noterliğinin 12/07/2024 tarih, ... yevmiye numarası ile ihtarname gönderdiği, ihtarnamenin 19/07/2024 tarihinde davalıya tebliği edildiği ve ihtarnamede 3 gün süre tanındığı anlaşılmıştır.

Davacının dava konusu sözleşme kapsamında davalıya 100.000,00 TL kart ile ödeme yaptığı, 25.000,00 TL davacı firma ortağı ... tarafından davalı firma yetkilisi ... hesabına havale ile ödeme yaptığı, yine farklı tarihlerde dava dışı ... tarafından davalı şirket yetkilisi ... 35.000,00 TL ve ... şirket payını devir ettiği ... 50.000,00 TL ödeme yaptığı, taraflar arasındaki sözleşme kapsamında davacı şirketin keşideci olduğu, davalı şirket yetkilisinin ... lehtarı olduğu 300.000,00 TL bedelli ... Bankasına ait çekin teslim edildiği ve ilgili çekin ibraz ile tahsil edildiği, çekte ... cirosunun bulunduğu, bu haliyle davacının toplamda 510.000,00 TL ödeme yaptığı ve herhangi bir ürün teslim almadığı anlaşılmıştır.

Tüm dosya muhtevası birlikte değerlendirildiğinde; yargılamaya esas alınan SMMM bilirkişi raporu ve heyet bilirkişi raporları nazara alınarak; Sipariş formuna konu olan 500.000,00 TL tutarlı dava konusu sulama pompalarının davacı şirketin satışa sunmuş olsa idi, bu ürünlerden ortalama %29 kar elde edeceği dolayısıyla (500.000,00 x%29=) 145.000,00 TL brüt kar elde edeceği, brüt kardan da %25 kurumlar vergisi hesaplanması ile net karının (145.000,00 x %25=) 108.750,00 TL olarak tespit edildiği anlaşılmakla; 500.000,00 TL asıl alacağın 23/07/2024 temerrüt tarihinden, 108.750,00 TL kazanç kaybının dava tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faiziyle birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip Hakim