Konya 4. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/117 K.2025/187

Kadınhanı Asliye Hukuk Mahkemesinin 17/11/2023 tarih ve ... Esas, ... karar sayılı kararı ile görevsizlik kararı verilerek dosya mahkememize gönderilmiş olmakla, mahkememizin 28/06/2024 tarih ve ... esas, ... karar sayılı kararı ile görevsizlik kararı verilerek dosyanın Konya . Asliye Hukuk Mahkemesine gönderildiği, Konya . Asliye Hukuk Mahkemesinin 11/02/2025 tarih ve ... esas ... karar sayılı kararı ile dosyanın mahkememize gönderildiği görüldüğünden; mahkememizce duruşma yapılmaksızın evrak üzerinden yapılan inceleme sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili 16.11.2023 tarihli dava dilekçesinde özetle şu hususları belirtmiştir; müvekkili ..., kereste ve tomruk alımı işiyle uğraşmakta olup, Uşak ilinde ... ile görüşerek toplam 1800 adet ağaç alımı için anlaşmış, bu anlaşma kapsamında 1.540.000 TL ödeme yapmış ve 100.000 TL bedelli çek vermiştir. Ancak geri kalan 1005 adet ağaç teslim edilmemiş ve ağaç sahipleri, ... ve arkadaşlarına yetki vermediklerini beyan ederek kesimi durdurmuştur.

Müvekkil, ... ile yaptığı görüşmede ödemelerin geri iade edileceği taahhüdünde bulunulmasına rağmen ödeme yapılmamıştır. Bu sebeple Aydın İcra Müdürlüğü'nde ilamsız icra takibi başlatılmış ancak ...'in itirazı üzerine takip durdurulmuştur. Arabuluculuk görüşmeleri sonuçsuz kalmış ve dava açma zorunluluğu doğmuştur. Müvekkil, davalı ...'in itirazının iptali, takibin devamı ve icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep etmektedir.

MAHKEMEMİZCE YAPILAN İŞLEMLER, DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Taraflar arasındaki uyuşmazlık konularının; Davacı alacaklının, davalı borçlu aleyhine Kadınhanı İcra Müdürlüğünün ... E. Sayılı dosyasından alacak talebine dayalı olarak başlattığı toplam 920.994,25 TL tutarındaki takibe davalı borçlunun borçlu olmadığı gerekçesiyle yaptığı itirazın iptalinin gerekip gerekmediği, davacının dava dilekçesinde talep ettiği icra inkar tazminatına hükmedilip hükmedilmeyeceği, hususları olduğunun tespitine/belirlenmesine, hazır bulunanların imzasının işbu tutanağa alınmasına ve tahkikatın işbu tutanak esas alınmak suretiyle yürütülmesine karar verildi.

Davalının tacir araştırması için Mal Müdürlüğüne yazılan müzekkereye verilen yanıtta davalının basit usulde mükellef olduğu, Konya Ticaret Sicil Müdürlüğünde kaydının bulunmadığı, Esnaf Odasında ise kerestecilik meslek dalında kaydının bulunduğu; neticeten tacir olmadığı anlaşılmıştır.

Mahkemenin görevli olması, HMK 114/1-c maddeye göre dava şartıdır. Göreve ilişkin kurallar kamu düzenindendir (HMK 1. md.). “Mahkeme, dava şartlarının mevcut olup olmadığını, davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır. Taraflar da dava şartı noksanlığını her zaman ileri sürebilirler”(HMK115.md.).

Türk Ticaret Kanununun Ticari davalar, çekişmesiz yargı işleri ve delilleri başlıklı 4. Maddesi "Her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan hukuk davaları ve çekişmesiz yargı işleri ile tarafların tacir olup olmadıklarına bakılmaksızın;

a) Bu Kanunda,

b) Türk Medenî Kanununun, rehin karşılığında ödünç verme işi ile uğraşanlar hakkındaki 962 ilâ 969 uncu maddelerinde,

c) 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun malvarlığının veya işletmenin devralınması ile işletmelerin birleşmesi ve şekil değiştirmesi hakkındaki 202 ve 203, rekabet yasağına ilişkin 444 ve 447, yayın sözleşmesine dair 487 ilâ 501, kredi mektubu ve kredi emrini düzenleyen 515 ilâ 519, komisyon sözleşmesine ilişkin 532 ilâ 545, ticari temsilciler, ticari vekiller ve diğer tacir yardımcıları için öngörülmüş bulunan 547 ilâ 554, havale hakkındaki 555 ilâ 560, saklama sözleşmelerini düzenleyen 561 ilâ 580 inci maddelerinde,

d) Fikrî mülkiyet hukukuna dair mevzuatta,

e) Borsa, sergi, panayır ve pazarlar ile antrepo ve ticarete özgü diğer yerlere ilişkin özel hükümlerde,

f) Bankalara, diğer kredi kuruluşlarına, finansal kurumlara ve ödünç para verme işlerine ilişkin düzenlemelerde,

öngörülen hususlardan doğan hukuk davaları ve çekişmesiz yargı işleri ticari dava ve ticari nitelikte çekişmesiz yargı işi sayılır.

Ancak, herhangi bir ticari işletmeyi ilgilendirmeyen havale, vedia ve fikir ve sanat eserlerine ilişkin haklardan doğan davalar bundan istisnadır." hükmünü içerir.

Yine Türk Ticaret Kanununun Ticari davalar ve çekişmesiz yargı işlerinin görüleceği mahkemeler başlıklı 5. Maddesi "Aksine hüküm bulunmadıkça, dava olunan şeyin değerine veya tutarına bakılmaksızın asliye ticaret mahkemesi tüm ticari davalar ile ticari nitelikteki çekişmesiz yargı işlerine bakmakla görevlidir." hükmünü içerir.

Ticari davalar kendi aralarında, mutlak ticari davalar ve nispi ticari davalar olmak üzere ikiye ayrılır. Mutlak ticari davalarda tarafların sıfatlarına ve dava konusunun ticari işletme ile ilgili olup olmadığına bakılmazken Kanun o davayı ticari dava olarak tanımladığı için ticari dava sayılır. Mutlak ticari davalar, TTK nın 4/1/a-f bentleri arasında sayıldığı gibi, Kooperatifler Kanunu (md.99), İcra ve İflas Kanunu (md.154), Finansal Kiralama Kanunu (md.31) gibi bazı özel kanunlarda da belirlenmiştir.

Buna karşılık tarafları tacir olan ve her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili olan davalara ise nispi ticari dava denir. Yani bir davanın nispi ticari dava sayılabilmesi için, hem iki tarafın ticari işletmesini ilgilendirmesi hem de tarafların tacir olması gereklidir. Bu şartlar birlikte bulunmadıkça, uyuşmazlık konusunun ticari iş niteliğinde olması veya ticari iş karinesi sebebiyle diğer taraf için de ticari iş sayılması davanın ticari dava olması için yeterli değildir.

Bu durumda eldeki somut davaya bakıldığında; gelen müzekkere cevapları ve dava dilekçesi incelendiğinde, davalının tacir olmadığı tespit edilmiştir.

Taraflar arasındaki hukuki ilişkinin yukarıda belirtilen mutlak ticari davalar kapsamına girmediği gibi davalının tacir olmaması sebebiyle eldeki davanın nispi ticari dava kapsamında da kalmadığı açıktır.

Bu hali ile bu davalara bakma görevinin Asliye Hukuk Mahkemesine ait olduğu anlaşıldığından mahkememizin görevsizliğine karar vermek gerekmiştir.

Katip ... Hakim ...