Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/767 K.2022/1351

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Müvekkili şirketin yap-sat sistemi ile anahtar teslimi inşaat işi ile uğraştığını, davalı .... .... mühendislik-müteahhitlik-plan-proje-taahhtü inşaat-enerji ve kimlik belgesi danışmanlık hizmetleri verdiğini, müvekkili şirket ile davalı arasında inşaat projesi hazırlanıp belediye teslim ve onay işlemleri için şifahen sözleşme yapıldığını, müvekkili şirketin yapılan anlaşmaya göre davalıya şirkete ait........ Bankası ..../....

Şubesi'nin .... seri nolu 03/09/2022 tarihli 30.000 TL bedelli çek teslim edildiğini, inşaat projesinin hazırlanması ve teslimi için davalı tarafla defalarca görüşülmesine rağmen davalı inşaatın projesini hazırlamadığını ve belediyeye teslim edilip onaylanma işlemlerinin takibini yapmadığını, çekin davalı tarafından hazırlanacak inşaat proje hazırlanması ve belediye işlemleri takibine karşılık avans olarak verilmiş olup davalı tarafından proje hazırlanıp belediye teslim ve onay işlemlerinin yapılmadığını, davalının sözleşme gereğince ifa etmesi gereken sorumluluğu ifa etmediğini ve teslim tarihine kadar işe başlamadığını,

sözleşmeye dayanarak verilen çeki de ödeme alma amacıyla müvekkili şirkete iade etmediğini, dava konusu haksız durum sebebiyle müvekkili şirketin telafisi imkansız maddi ve manevi zararlara uğrayacağı açık olduğundan davaya konu çekin ödenmesini engeller mahiyette ve olası bir icra takibine neticesinde müvekkilinin uğrayacağı muhtemel zararların engellenmesi için ihtiyati tedbir kararı verilmesini ve çeke ödeme yasağı konulmasını yönünde tedbir kararı verilmesini, menfi tespit davasının kabulünü,

davalı ile yapılan şifahi sözleşme dolayısıyla belirlenen yükümlülüklerinin davalı tarafından kasten ve hiçbir surette yerine getirilmemiş olması sebebiyle davacı müvekkili şirketin davalı adına keşide ettiği çekler karşılığında davalıya herhangi bir borcunun olmadığının tespitini, dava konusu çekin iptalini talep ve dava etmiştir.

Davacı vekili mahkememize sunduğu 08/09/2022 tarihli dilekçesinde davaya konu çekin davalı tarafından iade edildiğini, bu nedenle davadan feragat ettiklerini beyan ettiğini ettiği anlaşıldı.

Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde. Çekişmeli yargıda kural olarak “tasarruf ilkesi” geçerlidir ve taraflar dava konusu üzerinde serbestçe tasarrufta bulunabilirler. Bu suretle davaya son verilebilmesinin bir yöntemi davadan feragattir ve anılan kurum 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunun 307-312.maddelerinde düzenlenmiştir.

Buna göre davanın açıldığı tarihten itibaren hüküm kesinleşinceye kadar kullanılabilen bir hak niteliğindeki feragat, davacının istem sonucundan vazgeçmesi olup, kesin hükmün hukuki sonuçlarını doğurmaktadır. Geçerliliği için davalının rızasına veya mahkemenin kabulüne gerek olmayıp, bu konudaki tek taraflı irade beyanının mahkemeye ulaşması yeterlidir.

Mahkemece, yalnızca, feragatin gerçekten anılan anlamı içerip içermediğinin ve yasal yönteme uygun yapılıp yapılmadığının araştırılması ve koşullar gerçekleşmişse feragat nedeniyle davanın reddi yönünde hüküm kurulması gerekmektedir. Diğer taraftan, davacı tarafından feragat bildirimi yapıldıktan sonra mahkemece henüz buna dayalı olarak karar verilmemiş olsa da, feragatten dönülemez.

Davacının bu tür durumlarda, hata, hile veya ikrah nedeniyle feragatin geçersiz olduğunu aynı davada ileri sürebilme veya feragatin feshi için ayrı bir dava açabilme hak ve olanağı bulunmaktadır. Feragatin kesin hüküm oluşturma etkisi maddi anlamdadır ve feragat nedeniyle reddedilen dava, aynı konuda, aynı taraflar arasında ve aynı dava sebebine dayanılarak yeniden açılamaz.

Ayrıca, feragat ile dava konusu uyuşmazlık esastan sona erdiğinden ve koşula bağlı hüküm verilemeyeceğinden, koşullu feragat geçersiz olduğu gibi, davacının istem sonucunun bir kısmından vazgeçmesi (kısmî feragat) durumunda, davanın feragat edilmeyen bölümü yönünden yargılamaya devam edilmesi zorunludur.

Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; davacı vekilinin davadan feragat beyanı doğrultusunda davanın feragat nedeni ile reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.

Katip .... e-imzalı Hakim .... · e-imzalı