Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/524 K.2023/598

Kaynarca Asliye Hukuk Mahkemesinin 2023/... esas 2023/... karar sayılı 25/07/2023 tarihli görevsizlik kararı üzerine Mahkememize tevzi edilen dava dosyası üzerinde yapılan inceleme sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı firma adına davalı tarafından 12.12.2012 tarih ve 2012/24 sayılı Yönetim Kurulu kararıyla....Sanayi Bölgesi içindeki 6.372,86 m2 yüzölçümlü ... ada ... nolu ve 6.918,90 m2 yüzölçümlü ... ada ... nolu parsel sayılı taşınmazların tahsisinin yapıldığını, davacı firmanın tüm yükümlülüklerini yerine getirmesine rağmen davalı tarafından Kaynarca Noterliği'nin .... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile davacı firmaya tahsisi yapılan işbu taşınmazların üzerinde ....

Uygulama Yönetmeliği uyarınca süresi içinde inşaata başlanmamış ve işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmamış olması gerekçesiyle davacı firmaya yapılan tahsisin 10.05.2023 tarihi itibariyle iptal edilmesine ve iptal bedelinin iptal tarihinden en geç bir(1) yıl İçerisinde katılımcıya ödenmesine karar verildiğini, davalı tarafın 10.05.2023 tarihli 2023/09 nolu Yönetim Kurulu kararı haksız ve hukuka olduğunu, davacı firmaya tahsisi yapılan ... ada ... nolu ve.... nolu parsellerle ilgili olarak süresi içerisinde gerekli tüm iş ve işlemler ile söz konusu parseller için öncelikle gerekli tadilat projesine başlandığını,

davacı firmanın yapı ruhsatını aldıktan sonra tadilat projesinin hazırlanması aşamasında davacı firmadan kaynaklanmayan birtakım sebeplerle aksaklıklar yaşandığını, bu sorunların çözümü için gerekli girişimlerde bulunduğunu, zira tüm dünyayı etkileyen Covid 19 pandemisi ve ülkemizdeki ekonomik değişiklikler sebebiyle davacı firmanın projesinin yapımı da haliyle etkilediğini,

bu sebeple söz konusu projede devamlı değişiklikler yapılmak durumunda kalındığını ve gelinen her aşamada davalı .... yönetimiyle şifahen görüşmeler gerçekleştirdiğini belirterek ...... mobilya İhtisas Organize Sanayi Bölgesi yönetim kurulunun 10/05/2023 tarihli ve 2023/... nolu kararının iptal edilmesini taleple dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde; öncelikle uyuşmazlığa ilişkin Kaynarca Asliye Hukuk Mahkemelerinin görevli ve yetkili olduğunu, arsa tahsis sözlemesinde de belirtildiği üzere taraflarca uyuşmazlıkların çözümünde Kaynarca Mahkemeleri belirlendiğini, ...

Kanun ve Yönetmeliği bağlamında görevli ve yetkili mahkemelerin Organize Sanayi Bölgesi'nin bulunduğu yer mahkemeleri olduğunun belirtildiği, bu sebeple öncelikle görev ve yetki itirazları bulunduğunu, Davacı tarafa 12.12.2012 tarih ve 2012/... sayılı Yönetim Kurulu kararı kapsamında Kaynarca .... Bölgesi içerisinde yer alan 6.372,86 m2 yüzölçümlü .. Ada ... Parsel Nolu ve 6.918,90 m2 yüzölçümlü ... Ada ....

Parsel Nolu taşınmazların tahsisi gerçekleştirildiğini, ..........Organize Sanayi Bölgeleri içerisinde yapılan tahsislerde katılımcıların kanun ve yönetmeliklerle belirlenmiş yapı ruhsatı işyeri açma ve çalışma ruhsatı alma süreleri bulunduğunu, davacı firma arsa tahsisinin 12.12.2012 tarihinde imzalanmasından günümüze kanunun aradığı koşulları yerine getirmediğini, açılan davanın haksız ve yersiz olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkememizce Dava konusu .... Mevki... ada ...ve ... parsel sayılı taşınmazlar üzerine teminat karşılığı dava dışı başka bir şahsa ve tahsis ve devrinin önlenmesi amacıyla tedbir konulmasına karar verilmiştir. TTK nun 5. Maddesine göre "Aksine hüküm bulunmadıkça, dava olunan şeyin değerine veya tutarına bakılmaksızın asliye ticaret mahkemesi tüm ticari davalar ile ticari nitelikteki çekişmesiz yargı işlerine bakmakla görevlidir." Ticari davalar, mutlak ticari davalar ve nispi ticari davalar olmak üzere iki gruba ayrılmaktadır.

Mutlak ticari davalar, tarafların tacir olup olmadığına ve işin bir ticari işletmeyi ilgilendirip ilgilendirmediğine bakılmaksızın sırf dava konusunun TTK'da düzenlenmesi nedeniyle ticari sayılan davalardır. Mutlak ticari davalar TTK'nın 4/1. maddesinde bentler hâlinde sayılmıştır. Bunların yanında Kooperatifler Kanunu (m.99), İcra ve İflas Kanunu (m.154), Finansal Kiralama Kanunu (m.31) gibi bazı özel kanunlarda belirlenmiş ticari davalar da bulunmaktadır.

Bu gruptaki davaların ticari dava sayılabilmesi için taraflarının tacir olması veya ticari işletmeleriyle ilgili olması gibi şartlar aranmaz. TTK'nın 4/1. bendinde sınırlı olarak sayılan davalar arasında yer alması veya özel kanunlarda ticari dava olarak nitelendirilmesi yeterlidir. Bu davalar kanun gereği ticari dava sayılan davalardır.

Nispi ticari davalar ise, her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili olması hâlinde ticari nitelikte sayılan davalardır. TTK'nın 4/1. maddesine göre her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan ve iki tarafı da tacir olan hukuk davaları ticari dava sayılır. Bu hükme göre bir davanın ticari dava sayılabilmesi için, hem iki tarafın ticari işletmesini ilgilendirmesi hem de iki tarafın tacir olması gereklidir.

Bu şartlar birlikte bulunmadıkça, uyuşmazlık konusunun ticari iş niteliğinde olması veya ticari iş karinesi sebebiyle diğer taraf için de ticari iş sayılması davanın ticari dava olması için yeterli değildir. Ticari iş karinesinin düzenlendiği TTK’nın 19/2. maddesi uyarınca, taraflardan biri için ticari iş sayılan bir işin diğeri için de ticari iş sayılması, davanın niteliğini ticari hale getirmez.

TTK, kanun gereği ticari dava sayılan davalar haricinde, ticari davayı ticari iş esasına göre değil, ticari işletme esasına göre belirlemiştir. Hâl böyle olunca, işin ticari nitelikte olması davayı ticari dava hâline getirmez.

Özellikle belirtmek gerekir ki salt sermaye şirketi ortağı ya da yöneticisi olmak; şirketin ayrı bir tüzel kişiliğinin bulunması itibariyle bir ticari işletmenin kısmen de olsa kendi adına işletilmesi anlamını taşımayacağından bu kimsenin tacir sayılması için yeterli değildir. (Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 31. Hukuk Dairesinin 2022/1301 Esas 2023/60 Karar sayılı kararı)

TTK nun 4/1 maddesinde yer alan bu genel kuralın yanında TTK'nın 4. maddesinin son cümlesindeki düzenleme nedeniyle yalnızca bir tarafın ticari işletmesini ilgilendiren havale ve vedia gibi sözleşmelerden doğan davalarla fikri ve sınai haklara ilişkin davalar da ticari davadır. Yukarıda açıklandığı üzere bir davanın ticari dava sayılması için kural olarak ya mutlak ticari davalar arasında yer alması ya da her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili bulunması gerekirken, burada sayılan davaların ticari nitelikte sayılması için yalnızca bir yanın ticari işletmesiyle ilgili olması yeterli görülmüştür.

Somut olayda uyuşmazlık davacı tarafından sağlanan elektrik enerjisinin usulsüz kullanımı sebebiyle başlatılan icra takibine itirazın iptali istemine ilişkindir. Bu uyuşmazlığın mutlak ticari dava olduğuna ya da asliye ticaret mahkemelerinde görüleceğine dair yasal bir düzenleme bulunmamaktadır. Bu nedenle, eldeki davanın ticari dava olarak kabulü için uyuşmazlık konusunun her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili olması ve her iki tarafın da tacir olması gerekmektedir.

4562 sayılı Kanun'un 5 inci maddesi uyarınca ....'ler özel hukuk tüzel kişisidir. Bununla birlikte 6102 sayılı Kanun'un 11 inci maddesindeki tanıma göre esnaf işletmeleri için öngörülen sınırı aşan düzeyde gelir sağlamayı amaçlayan faaliyetlerin devamlı ve bağımsız bir şekilde yürütüldüğü işletmeleri işletmedikleri için aynı Kanun'un 16 ncı maddesi uyarınca tacir olarak kabul edilmeleri mümkün değildir.

Öte yandan OSB'lerin ticaret şirketi olduğu yönünde herhangi bir yasal düzenleme de bulunmamaktadır. Bu sebeple ...'lerin taraf olduğu davalarda diğer taraf tacir olsun ya da olmasın, uyuşmazlığın mutlak ticari dava olmadığı hâllerde yargılamanın asliye hukuk mahkemelerinde görülmesi gereklidir. (Yargıtay 11 Hukuk Dairesinin 2022/4599 Esas 2023/3797 Karar sayılı bölge adliye mahkemeleri kararları arasındaki uyuşmazlığın giderilmesi kararı)

Görev kamu düzenine ilişkin olup dava şartlarındandır. HMK nun 138/1 maddesindeki " Mahkeme, öncelikle dava şartları ve ilk itirazlar hakkında dosya üzerinden karar verir; gerektiği takdirde kararını vermeden önce, bu konuda tarafları ön inceleme duruşmasında dinleyebilir." hükmü ile aynı yasanın 320/1 maddesindeki "Mahkeme, mümkün olan hâllerde tarafları duruşmaya davet etmeden dosya üzerinden karar verir." düzenlemesi ve "Mahkeme dava şartlarının mevcut olup olmadığını,

davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır" şeklindeki HMK nun 115/1 maddesi ile usul ekonomisi nazara alınarak dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde tensiple mahkememizin görevsizliğine asliye hukuk mahkemesinin görevli olduğuna dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir. Verilen kararın mahiyeti itibariyle taraflar açısından hukuki dinlenilme hakkının ihlali sonucu da doğmamaktadır.

Açıklanan nedenlerle; dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde, davacı tacir olmadığından ve uyuşmazlık ticari dava niteliğinde bulunmadığından mahkememizin görevsizliğine ve davanın görev dava şartı yokluğundan usulden reddine, kararın istinaf edilmeksizin kesinleşmesi halinde mahkememiz ile Kaynarca Asliye Hukuk Mahkemesi arasında doğan görev uyuşmazlığının halli için dosyanın ilgili istinaf dairesine gönderilmesine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

Başkan... · e-imza Üye ... · e-imza Üye ... · e-imza Katip ... · e-imza