Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/549 K.2024/65

Mahkememizde görülmekte olan zayi belgesi verilmesi davasının yapılan yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ...adresinde faaliyet gösteren ... (... Vergi no) isimli şirketin, 29.09.2023 tarihinde verilerin kayıtlı olduğu diskte yüksek derecede okuyucu kafa arızası tespit edildiğini ve veri kurtarmanın yapılamayacağı tespit edildiğini, söz konusu verilerin silinmesi nedeniyle şirketin işletmesinde bulunan tüm ticari defterler, faturalar, vergiye esas belgeler, ve sair her türlü belge ve evrakları zayi olduğunu, 2023 yılı ve geçmiş yıllara ait tüm defter, fatura ve sair belgelerin zayi olduğuna dair tarafımıza zayi belgesi verilmesini talep ve dava etmiştir.

Hazine ve Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığından bilgi sorulmuştur.

Talebin dayanağı 6102 sayılı TTK'nun 82/7. maddesi ile 19/10/2019 tarihli ve 30923 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 3 Sıra No'lu Elektronik Defter Genel Tebliği (Sıra No: 1)'nde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğin 7. maddesinin 1 nolu bendidir.

TTK nun 82/7 maddesinde " Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir." denilmektedir.

TTK anlamında zayi belgesi verilebilmesi için tacirin, bir taraftan defterlerin korunması için gereken dikkat ve özeni göstermiş olması, diğer taraftan ziyaa uğramanın onun iradesi dışında meydana gelmiş olması zorunludur.

1 Sıra Nolu Elektronik Defter Genel Tebliğin "Diğer Hususlar" başlıklı 7. maddenin 1. bendi "e-Defter tutanlar, Vergi Usul Kanununda belirtilen “Mücbir Sebep” halleri nedeniyle e-Defter veya beratlarına ait kayıtlarının bozulması, silinmesi,

zarar görmesi veya işlem görememesi ve e-Defter ve berat dosyalarının muhafaza edildiği e-Defter saklama hizmeti veren özel entegratör kuruluşlardan veya Başkanlıktan ikincil örneklerinin temin edilemediği hallerde, söz konusu durumların öğrenilmesinden itibaren tevsik edici bilgi ve belgeleri ile birlikte 15 gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yetkili mahkemesine başvurarak kendisine bir zayi belgesi verilmesini istemelidir.

Mahkemeden zayi belgesinin temin edilmesini müteakip, zayi belgesi ile birlikte durumun Başkanlığa yazılı olarak bildirilmesi ve Başkanlık tarafından istenilen bilgi ve belgelerin (talep edilecek bilgi ve belgeler e-Defter Uygulama Kılavuzunda açıklanır) ibraz edilmesi halinde, mükelleflerin zayi olan e-Defter kayıtlarının yeniden oluşturulması ve bunlara ait yeni oluşturulan e-Defter ve berat dosyalarının e-Defter uygulaması aracılığı ile Başkanlık sistemine yeniden yüklenmesi için Başkanlık tarafından yazılı izin verilir." şeklindedir.

Aynı Tebliğin "e-Defter Dosyaları, Berat Dosyaları ve Muhasebe Fişlerinin Muhafaza ve İbrazı" başlıklı 4.4.

Maddesinin 1-e bendinde ise" e-Defter dosyaları ile bunlara ilişkin berat dosyalarının ikincil kopyalarının, gizliliği ve güvenliği sağlanacak şekilde e-Defter saklama hizmeti yönünden teknik yeterliliğe sahip ve Başkanlıktan bu hususta izin alan özel entegratörlerin bilgi işlem sistemlerinde ya da Başkanlığın bilgi işlem sistemlerinde 1/1/2020 tarihinden itibaren asgari 10 yıl süre ile muhafaza edilmesi zorunludur. e-Defter ve beratların teknik yeterliğe sahip ve Başkanlıktan bu hususta saklama izni verilen özel entegratörlerin bilgi işlem sistemlerinde muhafaza usulü ile muhafaza edilmesi sürecinde e-Defter uygulamasına dâhil olan

mükellefler ve özel entegratörler tarafından uyulması gereken genel, gizlilik ve güvenliğe ilişkin usul ve esaslar, Başkanlık tarafından hazırlanarak edefter.gov.tr adresinde yayımlanan “e-Defter Saklama Kılavuzu”nda açıklanır. e-Defter ve berat dosyalarına ait ikincil kopyalarının bu fıkra uyarınca muhafazası için gerekli yükleme işlemlerinde bu Tebliğin (4.3.4) numaralı fıkrasında belirtilen süreler dikkate alınır." düzenlemesi yer almaktadır.

Talep eden 2023 yılı ve geçmiş yıllara ait tüm defter, fatura ve sair belgelerin bilgisayar arızası kaynaklı veri kaybı sebebiyle zayi olduğuna dair zayi belgesi verilmesini talep ve dava etmiştir.

Hazine ve Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığından gelen cevapta davacının 01/01/2023 tarihi itibariyle e-defter uygulamasına tabi olduğu, 2023/1-2-3-4-5-6 aylarına ait e-defter ve beratların ikincil kopyalarının Gelir İdaresi Başkanlığı bilgi işlem sistemine yüklendiği, zayi sebebiyle yedeklerin alınması için kuruma yapılan başvuruların zayi belgesi alınması amacıyla mahkemeye yönlendirildiği belirtilmiştir.

Davacının 01/01/2023 tarihi itibariyle e-defter yükümlüsü olduğu, bu tarihten önce e-defter kaydının bulunmadığı ve fiziki defter tutmakla yükümlü olduğu, davacının ileri sürdüğü bilgisayar arızası kaynaklı veri kaybı sebebinin sadece Gelir İdaresi Başkanlığı bilgi işlem sistemine yüklenen 2023 yılına ait e-defter ve beratları açısından geçerli olduğu, önceki defter ve kayıtları yönünden ise TTK nun 82/7 maddesinde belirtilen zayi koşullarının oluşmadığı, Veri Kurtarma Hizmetleri A.Ş tarafından düzenlenen ve davacı tarafından sunulan belgeye göre davacının 2023 yılı e-defter kayıtlarının zayi olduğu anlaşılmakla talebin kısmen kabulüne karar vermek gerekmiştir.

Veri Kurtarma Hizmetleri A.Ş tarafından düzenlenen rapora göre zayi hali 29/09/2023 tarihinde öğrenilmiştir. Yasal 15 günlük süre sonu 14/10/2023 tarihine (cumartesi gününe) isabet etmektedir. Davacı tatile denk gelen son günden sonraki ilk iş gününde 15/10/2023 tarihinde yani süresinde zayi belgesi talebinde bulunmuştur.

Talep çekişmesiz yargı işi olup basit yargılama usulüne tabidir. HMK’nın 320’nci maddesinin açık düzenlemesi karşısında mahkeme, basit yargılama usulüne tabi dava ve işlerde, dava şartları yoksa davayı usulden reddedebilir; ilk itirazlar hakkında ya da dilekçelere eklenen deliller yeterli görülürse davanın esası hakkında karar da verebilir.

Çekişmesiz yargı işi söz konusu olduğunda ilgilinin dilekçesine ekledikleri ya da ilgili yerlerden getirtilmesini istedikleri delillerin toplanması ile mahkemece tarafın talep ile delilleri incelenmiş olacaktır. Bu nedenle ön inceleme duruşması yapılmadan dosya üzerinden, mevcut deliller ile dava şartları ve ilk itirazlardan başka, davanın esası hakkında da karar verilmesi mümkündür.

Bu şekilde dosya üzerinden karar verildiğinde, somut çekişmesiz yargı işinde olduğu gibi talep dilekçesinin ve delillerin incelenmesi ile hukuki dinlenilme hakkının ihlal edildiğinden de söz edilemeyecektir. Talebin niteliği ve dosya kapsamı itibariyle duruşma yapılmadan dosya üzerinden değerlendirilme yapılması basit yargılama usulü ile beklenen amaca uygundur. ( emsal Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 2017/11-2924 Esas 2018/1935 Karar)

Başkan ... · e-imzalı · Üye ... · e-imzalı · Üye ... · e-imzalı · Katip ... · e-imzalı