Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/202 K.2024/737

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı tarafın iddiaları: Davacı taraf hayvan ticareti ile uğraştığını, davalıdan hayvan satın almak için anlaştığını ve tanıklar huzurunda dava konusu çek ile avans ödemesi yaptığını, satışa konu hayvanların kendisine teslim edilmediği halde çekin Sakarya 1.İcra Dairesi 2023/19097 esas sayılı dosyasında icra takibine konu edildiğini, satışa konu malların teslim edilmemiş olması sebebiyle çekin bedelsiz kaldığını, davalının bu çeki ciro ettiğini çekin ibraz edilmesi ve karşılıksız işlemi görmesi ile öğrendiklerini, davalı ile uzlaşma sağlanamadığını ve arabuluculuk görüşmelerinin olumsuz sonuçlandığını belirterek dava konusu çek sebebiyle icra dosyası kapsamında davalıya borçlu olmadıklarının tespiti ile kötüniyet tazminatına hükmolunmasını talep etmiştir.

Davalı taraf tebligata rağmen cevap vermemiş vakıaları inkar etmiş sayılmıştır.

Taraflar arasındaki anlaşmazlık: Taraflar arasında hayvan alım satımı konusunda bir anlaşma olup olmadığı, davacının bu anlaşma kapsamında davalıya dava konusu çeki avans ödemesi mahiyetinde ciro yoluyla verip vermediği, davalının hayvan teslimi borcunu yerine getirip getirmediği, davalının bu çek sebebiyle davacıdan alacaklı olup olmadığı, menfi tespit ve kötüniyet tazminatı koşullarının gerçekleşip gerçekleşmediği hususlarındadır.

Sakarya 1. İcra Müdürlüğü'nün 2023/19097 Esas sayılı dosyasının ilgili dosya olarak Uyapa eklenmiş ve incelenmiştir.

Dava kambiyo senedi vasfındaki çek sebebiyle karşı menfi tespit talebine ilişkindir.

Çek, Kanun’un öngördüğü belirli şekil şartlarına bağlı, soyut ve kayıtsız şartsız bir bedelin ödenmesi konusunda sadece bankalar üzerine düzenlenebilen, kıymetli evraktan sayılan özel bir havaledir (Tuna., Ergun/ Göç Gürbüz, Diğdem:Ticaret Hukuku Prensipleri Kıymetli Evrak, Ankara 2018, s. 268).

Kıymetli evrak olmasının yanında kambiyo senedi olan çek; Kanun’da öngörülen sıkı şekil şartlarına bağlı olarak düzenlenen, para borçlarını ödeme amacına özgülenmiş, yazılı ve soyut bir havaledir. (Yargıtay HGK 2021/(19)11-659 Esas 2022/82 Karar)

Çek bir ödeme aracıdır. Ticarî hayatta yaygın olarak ileri tarihli çek düzenlenerek çekin kredi veya teminat aracı olarak kullanıldığı görülmektedir. Bu kullanım şeklinin dahi çekin ödeme aracı olma özelliğini ortadan kaldıramayacağı unutulmamalıdır. Çek muhatap banka tarafından görüldüğünde meşru hamil olan kişiye nakden ödenir. (Poroy/ Tekinalp, 379, 381).

Davacı davalı ile aralarındaki hayvan satış ilişkisi sebebiyle çeki avans olarak verdiğini ancak hayvanların kendisine teslim edilmediğini ve bu sebeple çekten kaynaklı bir borcunun bulunmadığını ileri sürmüştür.

Çekin bir ödeme vasıtası olduğu gözetildiğinde çekin avans olarak verildiğini iddia eden davacı bu yöndeki iddiasını 6100 sayılı HMK 201. maddesi uyarınca yazılı delille ispat etmelidir.

Tanıkla ispat yönünden davalı tarafın açık bir muvafakati bulunmamaktadır.

Davacı vekili duruşmadaki beyanında; taraflar arasında çekin verilmesine sebep sözleşmeye ilişkin bir yazılı belge bulunmadığını, bu sebeple karşı tarafa yemin teklif ettiklerini bildirmiştir.

Davalıya usulüne uygun şekilde yemin konusu vakıaları (Davacı ile aranızda hayvan alım satım ilişkisi bulunup bulunmadığı, Sakarya 1. İcra Müdürlüğünün 2023/19097 esas sayılı takip dosyasına konu olan çeki hayvan satışı sebebiyle davacıdan avans olarak ciro yoluyla alıp almadığı, Hayvan satışı sözleşmesi kapsamında hayvan teslimi borcunu yerine getirip getirmediği, Yukarıda bahsi geçen çek sebebiyle ciranta olan davacıdan alacaklı olup olmadığı hususları) içerir yemin davetiyesi gönderilmiştir.

Davalı yemin için davet edildiği celseye katılmış ve yeminini eda etmiştir. Davalı yeminli beyanında "Benim davacı ... ile aramda bir hayvan alışverişi olmamıştır. Benim hayvan sattığım kişi ... isimli şahıstır. ... bana dava konusu çeki verdi. Çeki kontrol ettiğimde arkasında ...'un cirosunun olmadığını görünce ... ile birlikte ...'un yanına gittik ve kahvehanede ...'u bulduk. Çekin arkasına Mesut'un cirosunu aldık. Çek bu şekilde ... tarafından bana verildi.

Çeki ... ciro etmedi. Doğrudan ...'un cirosu ile çeki bana verdi. Ben ...'un düzenlediği evrakın karşılıksız çıkmadığını, sağlam olduğunu öğrenmiştim. Bu sebeple bu ciroya güvendim. ...'ün ayrıca cirosunu almadım. Davacıdan bu çek sebebi ile alacaklıyım. ... ile ...'un arasında nasıl bir alışveriş var bilmiyorum." şeklinde beyanda bulunmuş ve beyanında ısrar etmiştir.

Yapılan yargılama ve toplanan delillere göre; davacı ile davalı arasında iddia edilen hayvan satışının ve bu satış kapsamında dava konusu çekin avans olarak verildiğinin ispatlanamadığı, davacının lehtar olduğu çekin ilk cirosunun davacı tarafından atıldığı ve çekte ciro zincirinde kopukluk oluşmadığı, davalının çekin yetkili hamili olduğu, davalının beyanında belirttiği ... isimli şahsın ciro zincirine girmemesinin -lehtar davacının cirosunun beyaz ciro olması karşısında- çekin sıhhatini etkilemediği anlaşılmakla, davacı tarafın dava konusu çek sebebiyle borçlu olmadığını ispata elverişli delil sunmaması ve teklif ettiği yeminin davalı tarafça usulüne uygun eda edilmiş olması sebebiyle ispatlanamayan davanın esastan reddine karar verilmiştir.

Hüküm: Gerekçesi Yukarıda Açıklanan Nedenlerle;

1-Davanın REDDİNE,

2-Yürürlükte Bulunan Yargı Harçları tarifesi gereğince alınması gereken 427,60-TL harcın mahsubu ile fazladan alınan 8.623,48-TL'nin yatıran tarafa iadesine,

3-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T göre hesaplanan 83.500,00-TL nisbi vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,

5-Arabuluculuk dosyasında Bakanlık bütçesinden karşılanan 3.600,00-TL Arabuluculuk ücretinin davacıdan alınarak Hazineye gelir kaydına,

6-Gerekçeli kararın HMK 321/2 maddesi gereği talep aranmaksızın taraflara tebliğine,

7-Artan gider avansın kararın kesinleşmesinden sonra yatıran tarafa iadesine,

Katip ... · e-imzalıdır. Hakim ... · e-imzalıdır.