Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/383 K.2025/48

Mahkememizde görülmekte olan İstirdat davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı taraf.

Sakarya 3. İcra Müdürlüğünün 2024/5757 Esas sayılı dosyasına dayanak çek sebebiyle davalıya borçlu olmadıkları halde haciz tehtidi altında 31/05/2024 tarihinde dosyaya ...TL ödeme yaptıklarını, davalı ile aralarında bir ticari alış veriş olmadığını, bu çekin kendilerince bankaya ibraz edildiğini, çeki veren şirketin yenileme amacıyla çeki geri istemesi üzerine çekin bankadan alınarak ciranta ... şirketine teslim edildiğini ve yerine yeni çekler alındığını, geri verdikleri çekin daha sonradan yeniden tedavüle konulduğunu, çekin üzerindeki davacı cirosunun iptal edilmediğini,

davalının bu çek sebebiyle kendilerinden alacaklı olmadığını belirterek icra dosyasına yapılmış olan ve davalıya verilen ödemenin davalıdan istirdadını ve kötü niyet tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.

Davalı taraf; Vadesinden önce çekin ibrazının yasal anlamda bir ibraz olmadığını, davacının cirosunun beyaz ciro olduğunu, davacı ve davacının çeki aldığı ... firması ile bir ilgilerinin bulunmadığını, bu şirketleri tanımadıklarını, söz konusu çekin çekte ciranta görülen ...den aldıklarını, ciro zincirinde bir kopukluk bulunmadığını, kıymetli evrakın sebepten mücerret olduğunu belirterek davanın reddini istemiştir.

Taraflar arasındaki anlaşmazlık: Sakarya 3. İcra Müdürlüğünün 2024/5757 Esas sayılı dosyasında davacı tarafça yapılan ödemenin davalıdan istirdadı koşullarının ve kötü niyet tazminatı koşullarının oluşup oluşmadığı hususlarındadır.

Dava kambiyo senedi sebebiyle icra dosyasına yapılmış olan ödemenin İİK 72/7 maddesine dayanılarak istirdadı talebine ilişkindir.

İcra dosyası ilgili dosya olarak eklenmiş ve incelenmiştir. Davacı tarafça sunulan deliller ve çekin önceki cirantaya iadesi ile borcun yenilenmesine ilişkin kayıtları incelenmiştir.

Sakarya 3. İcra Müdürlüğünün 2024/5757 Esas sayılı takip dosyasına dayanak çekin incelenmesinde ciro zincirinde şekli bir bozukluk görülmemekle birlikte davalı tarafın açık beyanı karşısında çekin davacı ... tarafından kendi cirantası ... şirketine geri verildiği ve yine ...şirketinin de bu çeki kendi cirantası ... şirketine geri verdiği, sonuç olarak çekin lehtar ve ilk ciranta olan ... şirketine döndüğü, davalının çeki ... şirketinden aldığı sabittir.

Çeki tekrar elde eden lehtarın (...) çeki yeniden tedavüle koyarak başkasına vermesi mümkün ise de çekin, ilk ciranta tarafından davalıya verildikten sonra ikinci tedavülden önceki ikinci ve üçüncü cirantaların (bu kapsamda davacının) çekten dolayı sorumluluğu kalmadığından davacı hakkında takip yapılamaz. Bu ihtimalde davalı hamil çekten kaynaklanan talep hakkını kendisine çeki veren lehtar ... şirketine ve keşideciye karşı ileri sürmelidir.

Zira ilk ciranta (lehtar), çeki yeniden tedavüle çıkarmakla, ciro etmeden önceki durumuna döndüğünden davacı ... nin sorumluluk zinciri içinde yer alması mümkün değildir. (Yargıtay 12. HD 2021/4381 Esas 2021/9566 Karar) (emsal Yargıtay 11 HD 2020/6296 Esas 2021/5337 Karar) (Yargıtay 11 HD 2021/1609 Esas 2021/6774 Karar)

Çekteki ciro zincirine şekli olarak bakıldığında davalı hamilin davacı ... ye (üçüncü cirantaya) karşı çek sebebiyle müracaat hakkının bulunduğu görünse de davalı hamilin açıkça cevap dilekçesindeki beyanında çeki lehtar ve ilk ciranta olan ... şirketinden aldığını ve davacı ile aralarında bir ticari ilişki bulunmadığını ve çeki davacı ... den almadığını ifade etmesi karşısında, bu şekli ciro zincirine dayanılarak davacının davalıya borçlu olduğunu kabul etmek mümkün görülmemiştir.

Davacı ... nin cirosu beyaz cirodur. Şeklen bakıldığında lehtara geriye ciro edildiği ciro zincirinden anlaşılmasa da davalı tarafın açık beyanı ve aydnı doğrultudaki davacı iddiası ile dayanak belgeleri sebebiyle ... nin bu cirosunun ...şirketine yapılmış geriye ciro olduğu, davalıya yapılan bir ciro bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Çeke bağlı hak teslim ile geçecektir. Dava konusu çeki hamil davalıya teslim eden ise ilk ciranta olan lehtardır. Söz konusu çek davacı ... tarafından davalıya teslim edilmiş değildir. Çek lehtar ... şirketine geri dönmekle alacaklı ve borçlu sıfatları ... şirketinde birleşmiş ve çek bu aşamadan sonra lehtar tarafından davalıya verilmekle ikinci kez tedavüle sokulmuştur. İkinci kez tedavüle sokulduğu bizzat davalı hamilin beyanı ile sabit olduğundan davacı ... nin cirosunun çizilmiş olup olmamasının sonuca etki etmediği değerlendirilmiştir.

Davacı ...bu çek sebebiyle başlatılan takip kapsamında icra tehdidi altında borcu ...TL olarak icra veznesine 31/05/2024 tarihinde ödemiştir. Eldeki bu istirdat davası da 1 yıllık hak düşürücü süre içinde açılmıştır.

Açıklanan gerekçelerle davacının istirdat talebinin kabulüne karar verilmiş, davacının faiz talebi bulunmadığından faize hükmedilmemiş, davacının cirosunu iptal etmemiş olması ve davalının şekli ciro zincirine dayanarak hareket etmesi hususları nazara alınarak kötüniyetin varlığı sabit görülmemiş ve tazminata hükmolunmamıştır.

Başkan ... · e-imza Üye ... · e-imza Üye ... · e-imza Katip ... · e-imza