Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/56 K.2026/207

Mahkememizde görülmekte olan Genel Kurul Kararının İptali (Kooperatif Genel Kurul Kararının İptali) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı tarafın iddiaları: Genel kurulun ana sözleşmede gösterilen şekil ve surette toplantıya çağrılmadığını, kooperatif üyesi olamayan ...

127 nolu üye olarak genel kurula katılarak oy kullandığını ve divanda görev aldığını, yasanın 46.maddesine aykırı şekilde gündeme madde ilave edilerek 6.7.8. maddeler oluşturulmak sureti ile yeni gündem oluşturulduğunu ve yönetim kurulu üyelerinin kendi lehlerine oy kullanarak ibra işlemi gerçekleştirildiğini, Bakanlık izni alınmaksızın ana sözleşme değişikliğinin gündemin 3.maddesinde görüşülmesinin yasanın emredici hükümlerine aykırı olduğunu,

.genel kurul gündeminin 5.maddesinde belirtilen yönetim kurulunca hazırlanan çalışma yönetmeliğindeki düzenelemelerin - (a)çalışma yönetmeliğinin bölüm 2 .taşımacılık faaliyetleri başlıklı 4/2 maddesi ile getirilen taşımacılıkta kullanılan araçların 5 yaş ile sınırlandırılması ile b)çalışma yönetmeliğinin bölüm 3 ortaklar ve çalışanların yükümlülükleri başlıklı 11. maddesinin / 9.fıkrası (ikram malzemelerinin alımı),15.fıkrası (akaryakıt alımı),16.fıkrası( akaryakıt almayan araçlardan aidat alınması), 17.fıkrası (akaryakıt istasyonundan elde edilen karların fonda toplanması)- yasaya aykırı olduğunu,

bu itibarla genel kurul toplantısında alınan kararların hükümsüz olduğunu, Belirterek açmış olduğu kooperatif genel kurul kararının iptali talepli davada kooperatifin 26/12/2023 tarihli genel kurul toplantısında alınan kararların hükümsüzlüğünün tespiti ile iptaline karar verilmesini istemiştir.

Davalı taraf davaya cevap vermemiş vakıaları inkar etmiş sayılmıştır. Taraflar arasındaki anlaşmazlık: davalı kooperatifin 26.12.2023 tarihli genel kurulunda alınan kararların lok hükmünde olup olmadığı ve iptali koşullarının oluşup oluşmadığı hususlarındadır. Dava kooperatif genel kurul kararının yokluğunun tespiti ve iptali istemine ilişkindir. Davacılar ... ve çocukları ... ile ...'in birlikte (miras yoluyla intikal eden) tek bir ortaklığın hissedarları oldukları, haklarındaki ihraç kararlarının henüz kesinleşmediği görülmektedir. Kooperatif genel kurulunun aldığı kararların ve işlemlerinin yokluk butlan ve iptal edilebilirliğinin öncelikle incelenmesi gereklidir.

1163 sayılı Kooperatifler Kanunu’nun 53. maddesi uyarınca, genel kurulda alınan kararların, oyunu kullanmasına haksız yere izin verilmemesi, çağrılmama, çağrının usulsüzlüğü, gündemin gereği gibi ilan veya tebliğ edilmemesi veya toplantıya ve karara yetkili olmayan kimselerin iştirak etmesi iddiaları dışında yasa, ana sözleşme ve afaki iyi niyet kurallarına aykırılık halleri ileri sürülerek iptalleri isteminde bulunabilmek için,

toplantıya katılan üyenin ret oyu vermesi ve karara muhalif kalarak keyfiyeti zapta geçirmesi ve davanın bu iddiaların tümü bakımından toplantıyı izleyen bir ayın içinde açılması gerekmektedir. (... 'nin 17/03/2016 tarih, ... esas, ... Karar sayılı ilamı) Genel kurul toplantısına çağrılması gereken ortakların çağrılmaması ve gelmemeleri halinde, toplantı ve karar nisabının etkilenmiş olması da gerekmektedir. (... 2024/126 Esas 2025/1161 Karar sayılı kararı)

İptal davasına konu genel kurul kararları, mahkeme kararı ile geçersizlikleri tespit edilene kadar hukuk dünyasında sonuç doğurmaya devam edecektir. Ancak genel kurul kararının mahkeme kararı ile geçersizliğine karar verildiği anda karar geçmişe etkili olarak ortadan kalkacaktır. Alınan mahkeme kararı, bozucu yenilik doğuran nitelikte kabul edilmektedir. Karar kesinleşmesinin ardından, davaya katılıp katılmaması önem arz etmeksizin, bütün ortaklar hakkında hüküm ifade eder

1163 sayılı Kooperatifler Kanununun 53. maddesinde genel kurul kararlarının iptali ve iptal koşullarına yer verilmiş olup, yokluk ve butlan yaptırımına değinilmemiştir. Bu durumda, kararların batıllığı ve yokluğunun genel kurallara göre belirlenmesi gereklidir. TBK nun 27/1 maddesine göre kanunun emredici hükümlerine, ahlaka, kamu düzenine, kişilik haklarına aykırı veya konusu imkânsız olan sözleşmeler kesin olarak hükümsüzdür.

Bâtıl bir sözleşme baştan itibaren geçersiz bir hukuki işlem olup, hiç bir zaman geçerlilik kanamayacağı gibi, hiç bir hukuki sonuç da doğurmaz. Bu nedenle butlan, zamanla ortadan kalkmaz, tarafların icazet veya teyidi (onamı) ile veya edimlerin ifasıyla sağlık (sıhhat) kanamaz (... , Borçlar Hukuku Genel Hükümler). Butlan genel kurul kararının içeriğine dönük sakatlık halidir.

Usûl ve şekil kurallarına uyularak alınmış olsa da genel kurul kararı içeriği yönünden konusu imkansız veya yasanın ya da ana sözleşmenin emredici hükümlerine, ahlaka, kamu düzenine, kişilik haklarına, anonim ortaklığın temel yapısına ve sermayenin korunmasına ilişkin hükümlere aykırı ise bâtıldır (... , ... , ... , Ortaklıklar Hukuku 1, İstanbul 2019, Güncellenmiş, Yeniden Yazılmış 14. Bası, s:595).

6102 sayılı TTK'nun 447. maddesinde butlana ilişkin özel düzenleme yapılmıştır. Koop K m. 98 atfıyla, bu hüküm kooperatif genel kurulu kararları hakkında da uygulanacaktır.

Yokluk halleri ise yasal olarak düzenlenmemiştir. Yoklukta hiç bir işlem yoktur. Başka bir deyişle, sözleşme görünüşte bile meydana gelmemiştir (... , s:800). Yokluk sözleşmenin, meydana gelmesi, kurulmasıyla ilgilidir. Kurucu unsurları ihtiva etmeyen bir sözleşme, kurulmamış, meydana gelmemiş bir sözleşmedir. Hukuk düzeni, kurucu unsurlardan yoksun bir sözleşmeye yokluk müeyyidesi bağlamıştır (... , s:307).

Butlan sebepleri dışında kalan ve yoklukla malul olmayan vakalar, iptal davasının konusunu oluşturacaktır. Bununla birlikte yokluk ve butlan yönünde talepte bulunulması hâlinde çoğun içinde az da vardır kuralı gereği, ileri sürülen olayların kararın iptaline yol açıp açmadığına da bakılır.

Davacı taraf genel kurul çağrısının yasaya ve sözleşmeye aykırı olduğunu, davacılara hiç çağrı yapılmadığını, ihraç kararlarının kesinleşmesi beklenmeksizin üyeliklerinin yasaya aykırı şekilde sonlandırıldığını ve genel kurul üye listesinde isimlerine yer verilmediğini, Halil Turgut dışındaki davacıların genel kuruldan haberdar olarak ... 'ne yaptıkları başvuru neticesinde genel kurula katılabildiklerini, davacı Halil Turğut'un ise haberdar olmadığından genel kurula katılamadığını, aslen davacı Hanife ile çocuklarına ait olan 127 Nolu üyeliğin Kooperatifçe usulsüz olarak devredildiği ... ortak sıfatıyla toplantıya katılarak oy kullandığını belirterek öncelikle bu sebeplerden genel kurul kararlarının hükümsüzlüğünün tespitini istemiştir.

1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun genel kurula çağrıyı düzenleyen 45/2. maddesi emredici nitelikte ise de, aynı Yasanın 53. maddesinde çağrıda usulsüzlük halinin genel kurula bu nedenle katılamayan ortaklara bu toplantıda alınan kararların iptali davası açma hakkı verildiğine göre, kanun koyucunun çağrıda usulsüzlük halinde bunun müeyyidesini yokluk olarak kabul etmediği anlaşılmaktadır.

Çağrının usulsüzlüğünü iddia eden taraf, genel kurul toplantısında alınan kararların yasaya, anasözleşmeye veya iyiniyet kurallarına aykırılık iddialarından birine ya da hepsine dayanması ve iddiasını ispat etmesi zorunludur. Çağrıdaki usulsüzlük, alınan kararların salt bu nedenle iptali ya da yokluğu sonucunu doğurmamaktadır.

Öte yandan, genel kurul toplantısına çağrılması gereken ortakların çağrılmaması ve gelmemeleri halinde, toplantı ve karar nisabını etkiliyorsa bu durum, kararın yok sayılmasını gerektirir. Bu nitelikteki kararların yokluğunun tespiti davası açabilmek için kararlara muhalif olmak gerekmediği gibi, açılacak dava da herhangi bir süreye tabi değildir (... 17/03/2016 tarih, 2015/4093 esas, 2016/1678 Karar sayılı ilamı).

Davaya konu genel kurula ... dışındaki davacılar toplantıya katılmış ve alınan 1-3-4-5-6-7-8-9 nolu kararlara olumsuz oy kullanmışlardır. Bu karara hiçbir muhalefet şerhinin işlenmediği anlaşılmaktadır.

Halil dışındaki davacıların genel kurula katıldığı oy kullanabildiği, çağrı yapılmayan ve toplantıya katılmayan ... 'in tek oyunun toplantı ve karar nisabını etkilemediği, toplantıya katılan davacıların red oylarına ilişkin muhalefetlerinin bulunmadığı, sonuç itibariyle çağrıda usulsüzlüğün sonuca etkisinden bahsedilemeyeceği ve alınan kararların çağrıda usulsüzlük sebebiyle yokluk ve butlan halinin oluşmadığı, Toplantıya katılıp red oyu veren (Halil dışındaki) davacıların muhalefet şerhlerinin de bulunmaması itibariyle iptal davası yönünden aktif husumetlerinden bahsedilemeyeceği değerlendirilmekle bu yöndeki iddialar kabul görmemiştir.

Davacılar ... ve çocuklarının hakkındaki ihraç kararı kesinleşmeden üye olarak kabul edilen ... toplantıya katılımı ve kararlarda kabul oyu kullanması da toplantı ve karar nisabını etkilemediğinden alınan kararların iptalini gerektirmeyecektir. Bu yönüyle de yokluk ve butlan hali oluşmamıştır.

Genel kurulun 1. Maddesinde gündeme madde eklenmesi oylanmıştır. Kooperatifler Kanunun 46 maddesi uyarınca "Toplantı çağrısına ve ilana gündem yazılır. Anasözleşmenin değiştirilmesi bahis konusu ise, yapılacak ilanda değiştirilecek maddelerin numaralarının yazılması ile yetinilir. Dörtten az olmamak üzere ortakların en az 1/10'u tarafından genel kurul toplantısından en az 20 gün önce yazılı olarak bildirilecek hususların gündeme konulması zorunludur.

Gümdemde olmayan hususlar gürüşülemez.

Ancak, kooperatife kayıtlı ortakların en az 1/10'unun gündem maddelerinin görüşülmesine geçilmeden önce yazılı teklifte bulunmaları halinde, hesap tetkik komisyonunun seçilmesi, bilanço incelemesinin ve ibranın geriye bırakılması, çıkan veya çıkarılan ortaklar hakkında karar alınması, genel kurulun yeni bir toplantıya çağrılması ve kanun, anasözleşme ve iyiniyet esasları ile genel kurul kararlarına aykırı olduğu ileri sürülen yönetim kurulu kararlarının iptali, yönetim kurulu üyeleri ile denetçilerin azli ve yerlerine yenilerinin seçilmesi ile ilgili hususlar, genel kurula katılanların yarıdan bir fazlasının kabulü ile gündeme alınır."

Genel kurul evrakında görüldüğü üzere 10 üyenin yazılı teklifte bulunarak 1-Üst kuruluşlara ortak olan kooperatifin mali genel kurulunun birleştirilerek yapılması, (karar no 7) 2-Yönetim ve denetim kurulu üyelerinin seçimi ile ücretlerinin belirlenmesi, (karar no 8) 3-Kooperatife ait araç alım satımı ve bankalardan kredi kullanımı hususlarında yönetime yetki verilmesi (karar no 9) 4-Gündemin 6. Maddesinde açıkça belirtilmeyen 2022 dönemi faaliyet raporunun okunması ve 2022 yılı için yönetimin ibrası (karar no 10)

Konularının gündeme eklenmesinin talep edildiği, ve bu talebin davacıların 4 red oyuna karşılık 38 oyla kabul edildiği anlaşılmaktadır. Gündeme madde eklenmesinin şekli ve oy nisabı konusunda bir usule aykırılık bulunmamaktadır. Ancak gündeme eklenebilecek hususlar Yasanın 46/3 maddesinde açıkça ve sınırlı olarak sayılmıştır.

Buna göre somut olayda yönetim kurulu üyeleri ile denetçilerin azli ve yerlerine yenilerinin seçilmesi dışında belirtilen maddeler gündeme ilave edilebilecek nitelikte değildir. Bununla birlikte gündeme ilave olarak yazılan "2022 dönemi faaliyet raporunun okunması ve 2022 yılı için yönetimin ibrası" hususu aslında gündeme ilave mahiyetinde değildir. Zira ilan edilen gündemin 6. Sırasında Faaliyet Raporu ve Yönetimin ibrası yeralmaktadır.

Dolayısıyla gündeme yasaya aykırı şekilde ilave edilmek suretiyle alınmış olan genel kurulun (Üst kuruluşlara ortak olan kooperatifin mali genel kurulunun birleştirilerek yapılması konulu) 7 ve (Kooperatife ait araç alım satımı ve bankalardan kredi kullanımı hususlarında yönetime yetki verilmesi konulu) 9 nolu kararları gündem dışı alınmış sayıldığından kurucu unsur eksikliğinden yok hükmündedir.

İncelenmesi gereken bir diğer husus 3 nolu kararda kooperatif ana sözleşme değişikliğinin kabul edilmesidir. 1163 Sayılı Kooperatifler Kanununun 3. Maddesinde Kooperatif ana sözleşmesinin Ticaret Bakanlığının kuruluşa izin vermesi halinde tescil ve ilan edileceği bu şekilde kooperatifin kurulacağı ve anasözleşmenin değişikliklerinin kuruluştaki usullere bağlı olduğu açıkça belirtilmiştir.

Bu haliyle kooperatif ana sözleşme değişikliği öncesinde değişikliğe ilişkin olarak Bakanlıktan izin almak zorundadır. Bu izin alınmadan genel kurulda ana sözleşme değişikliğinin oylanması ve karara bağlanması yok hükmündedir. Ayrıca ilan edilen gündemde 3. Maddede sadece ana sözleşme değişikliğinin görüşüleceği belirtilmiş hangi maddelerin değişeceği bildirilmemiştir.

Yasanın 46/1 maddesinde anasözleşmenin değiştirilmesi bahis konusu ise, yapılacak ilanda değiştirilecek maddelerin numaralarının yazılması ile yetinilir denilmiştir. Bu hüküm de emredici nitelikte olup genel kurulda değiştirilecek sözleşme maddelerinin yazılması zorunluluktur. Somut olayda Bakanlıktan izin alınması ve gündeme değiştirilecek maddelerin yazılması şeklindeki emredici hükümlere riayet edilmemiştir.

Bu sebeple dava konusu genel kurulda alınan "ana sözleşmenin değiştirilmesine yönelik 3 nolu karar da yok hükmündedir. Bakanlığın toplantıdan sonra verdiği izin eldeki dava açısından sonucu değiştirmemektedir. Davacıların bu 3 nolu karara kabul oyu vermeleri ve kararın oybirliği ile alınması Mahkemenin önüne gelen davada yokluk tespiti yapmasına engel oluşturmamaktadır. Yukarıda açıklandığı üzere; yoklukta hiç bir işlem yoktur ve mahkeme bu hususu resen gözetebilir.

Davalı Kooperatifin 26/12/2023 tarihli genel kurul toplantısında alınan 3-7-9 nolu kararının yok hükmünde olduğunun tespitine, diğer kararlar yönünden ise yokluk ve butlan hali bulunmadığı gibi iptal koşullarının da gerçekleşmediği değerlendirilmekle talebin reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Başkan ... · e-imzalıdır · Üye ... · e-imzalıdır · Üye ... · e-imzalıdır · Katip ... · e-imzalıdır