Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/68 K.2026/279

Mahkememizde görülmekte olan Alacak(Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı tarafın iddiaları;

Davacı ile davalı şirket arasında muhtelif yıllarda, yeni dağıtım tesislerinin yapılması, yenilenmesi, mevcut tesislerin bakımlarının yapılması ve kapasitelerinin artırılması gibi hususlarda hizmet verilmesi ve bağlantılı işler amacıyla 8 adet sözleşme (Ek 3) düzenlendiğini, Bu kapsamda davalının sözleşme ile yüklendiği işin görülmesi sırasında ihtiyaç duyulan (Ek 1 ve Ek 2 de belirtilen) malzemelerin davacı tarafından tedarik edilerek davalıya verildiğini, bu malzemelerin mülkiyetinin davacıya ait olduğunu,

sözleşme sürelerinin dolması sebebiyle 14.06.2023 Tarihli ihtarname ile malzemelerin iadesi için davalıya 15 gün süre tanıdığını ancak davalının bu malzemeleri iade etmediğini bedellerini de tazmin etmediğini, bu malzemelerin davacı ile ile Türkiye .....A.Ş. (".....") arasında imza edilmiş 27.07.2006 tarihli İşletme Hakkı Devir Sözleşmesi ("İHDS") uyarınca sözleşme süresi sonunda .....’a devredilecek dolayısıyla kamu malı haline gelecek nitelikte olduğunu,

ayrıca bu malzemelerin tekrar kullanımında yaş sınırı (3 yaş) bulunduğundan iadesinde gecikme halinde kamu zararının oluştuğunu belirterek taraflar arasında akdedilen ve süresi dolmuş olan Sözleşmeler dolayısıyla davalı nezdinde bulunan davacıya ait eşyaların/malların davacıya iadesine karar verilmesini, bunun mümkün olmaması halinde malzemelerin güncel piyasa bedeline KDV de eklenmek suretiyle hesaplanacak maddi zararın faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı tebligata rağmen cevap vermemiş vakıaları inkar etmiş sayılmıştır.

Taraflar arasındaki anlaşmazlık: Taraflar arasındaki sözleşmeler kapsamında davalıya teslim edilen malzemelerin sözleşmenin sona ermesi sebebiyle davalı tarafından davacıya iadesinin gerekip gerekmediği, bu iadenin kapsamı, iadenin mümkün olmaması halinde malzemelerin bedellerinin tazminin gerekip gerekmediği, varsa bu tazminat miktarı hususlarındadır.

Davacı taraftan ilgili kayıtlar getirtilmiş, bilirkişi incelemesi yapılmıştır. Bilirkişi raporunda ve ek raporunda;

"Taraflar arasında imzalan toplam 8 adet sözleşme içeriği incelendiğinde sözleşmelerin tümünün anahtar teslim (istisna sözleşmesi) olduğu , yüklenici davalı taraf olan ....Şirketi’nin anılan işleri anahtar teslimi ve sabit bedel üzerinden yapacağı işveren davacı taraf Sakarya .....Şirketi’nin malzemeli olarak işi davacıya ihale ettiği anlaşılmaktadır.

Dava dosyası içeriğine davacı tarafça sunulan yeni malzeme sevk irsaliyeleri incelendiğinde toplamda 40 adet sevk irsaliyesi düzenlendiği ve sevk irsaliyeleri içeriğinde belirtilen malzemelerin davalı tarafça ilgili projelerin yapımında kullanıldığı anlaşılmaktadır.

Dava dosyasına sunulan sevk irsaliyeleri içeriğindeki malzemeler ile davacı tarafınca dava dosyasına sunulan ve davalı tarafından iade edilmeyen malzeme listesini içerir tablo incelendiğinde, malzeme içeriklerinin birbiri ile uyumlu olduğu yani davacı tarafınca verilen malzemelerin sahada kullanıldığı ve davalı tarafınca kullanıldıktan sonra artan malzemelerin ise davacı tarafa iade edilmediği , davacı tarafınca davalı tarafa sözleşme kapsamındaki işlerle ilgili olarak verilen malzemelerin 12.04.2022 tarihinden 07.10.2022 tarihine kadar aralıklarla sahadaki iş durumuna göre teslim edildiği görülmüştür.

Sevk irsaliyeleri içeriğine göre sözleşme kapsamındaki işlere ait malzemelerin sahada kullanılıp artan yani kullanılmayan miktarlarının tekrar davacı taraf iade edilmediği, davacı taraf iade edilmeyen malzemelerin yeni , yani hurda malzeme olmayıp piyasa değeri olan malzemeler olduğu değerlendirilmiştir.

Davacı tarafça dava dosyasına sunulan yeni yani hurda olmayan montaj malzemelerinin serbest piyasa koşullarında TL veya USD olarak satışının yapıldığı özellikle bakır ve alüminyum alaşımlı malzemelere serbest piyasa koşullarında USD bazında satışı yapıldığı bilinmektedir.

Dolayısı ile davacı tarafınca dava dosyasına sunulan yeni ve kullanılmayan malzemelerin fiyatları DOLAR ( USD) bazında fiyatları incelenmiş ve belirtilen ürünlerin serbest piyasa koşullarına uygun olduğu değerlendirmesi yapılmıştır.

Davacı tarafınca projeler kapsamında kullanılacak malzemeler davalı tarafa tutanakla sevk irsaliyesi şeklinde teslim edildiği ve bilirkişi incelemesinde toplamda 40 adet sevk irsaliyesi içeriği incelenerek 42 kalem malzemeler sevk irsaliyesi içeriklerine göre davalı tarafa teslim edildiği ve teslim edilen malzemelerin kullanıldıktan sonra artan miktarların davacı tarafa iade edilmediği tespit edilmiştir.

Davalı tarafça iade edilmeyen yeni malzemelerin toplam tutarın KDV hariç 1.873.786,33 TL bedelin piyasa koşullarına göre uygun olduğunun değerlendirmesi yapılmıştır.

Demontajı yapılan betonarme havai hat direkleri traversler, konsollar,izolatörler ile ilgili herhangi teslim edildiğine dair bir tutanak bulunmamakta olduğu görülmüş yalnızca hurda değeri olan kablolar ,panolar ,havai hat iletkenleri gibi malzemelerin listeleri dava dosyasına sunulmuş buradanda davalı tarafın piyasa koşullarında hurda değeri olan malzemeleri davacı taraf teslim etmediği anlaşılmaktadır.

Değerlendirmeler kısmında tabloda bulunan malzemeleri dava tarihi itibari ile hurda değerleri ile ilgili yapılan değerlendirmesinde.

Hurda fiyatlarının piyasa koşullarında bakır alaşımlı alüminyum alaşım v saç ve demir malzemelere göre fiyat farklılıklarının oluştuğu piyasa koşullarında alüminyum iletkenleri kg olarak , bakır kabloların ise dış izolasyonlarının soyularak alınmasından sonra arta kalan bakır malzemeleri KG bazında fiyatlandırıldığı, hücre dağıtım panosu gibi malzemelerin ise parçalanarak şalt malzemeleri sigorta TMŞ ( Termik Manyeti Şalter ) bakır bara ,plastik kasamlar ayrıştırılarak bakır metal saç ve plastik esaslı malzemelerin ayrı ayrı hurda olarak değerlendirildiği,

şalt malzemelerin piyasada kullanılabilirliği olanların ise bakımların yapılarak ikinci el piyasasında değerlendirildiği bilinmektedir. Dolayısıyla 8 adet proje kapsamında sökümü yapılan ve piyasa değeri olan malzemelerin hurda değerleri ile ilgili aşağıda piyasa koşulların da değerlemesi yapılmıştır.

Tablo halinde verilen hurda malzeme fiyatları piyasa araştırmasında serbest piyasa koşullarında dava tarihi itibari ile uygun olduğu ve davacı tarafın davalı taraftan genel toplamda 982.168,76 TL KDV hariç alacağı olabileceği değerlendirilmiştir."

Şeklinde görüş bildirilmiştir. Bilirkişi raporunda davacının davalıdan iade edilmeyen yeni malzemeler ve demontajı yapılan hurda malzemeler bedelinin sonuç olarak ( 1.873.786,33 TL + 982.168,76-TL) toplam 2.855.955,09-TL olduğu tespit edilmiştir. Bilirkişi raporuna davalı tarafça itiraz edilmemiştir. Yapılan incelemenin kapsamı ve raporun denetime elverişli olması itibariyle bilirkişi rapor ve ek raporu hüküm kurmaya elverişli bulunmuştur.

Dava eser sözleşmesi kapsamında iş sahibi tarafından yükleniciye verilen ve sözleşme bitiminde iş sahibine iadesi gereken malzemeler ile demontaj hurda malzemelerin iadesi ya da tazmini istemine ilişkindir.

Davacı ..... İle davalı arasındaki (davanın dayanağı olan)

4200000435 Sözleşme Numaralı Şekerpınar Mahallesi 3TR21 400 KVA B.Köşk İlave Projesi Sözleşmesi

4200000447 Sözleşme Numaralı İskele TM-Nuh TM I-II ENH Yeraltı Projesi Sözleşmesi

4200000437 Sözleşme Numaralı Yeşilova Pembe Sk. İlave TRP Projesi Sözleşmesi

4200000444 Sözleşme Numaralı Farabi Caddesi AG-OG Yeraltı Şebeke Çalışması Sözleşmesi

4200000448 Sözleşme Numaralı Lokman Hekim Cad. Yeraltı Şebeke Tesisi Sözleşmesi

4200000449 Sözleşme Numaralı TR4051 Dalyan ve TR4043 Buzhane M.M.M.H Dönüşümü AG+OG Şebekeye Yenileme Projesi Sözleşmesi

4200000455 Sözleşme Numaralı Ondülin Hattı Kesit Artışı ile Sapanca İlçesi Alternatif Besleme Projesi Sözleşmesi

Olmak üzere 7 sözleşmenin süreç sonunda sonlandığı,

4200000446 Sözleşme Numaralı Tepeören TM-Çayırova Merkez OG Yeraltı Projesi Sözleşmesinin ise fesih ile sonlandığı, anlaşılmaktadır.

Davacı taraf davalıya elinde kalan malzemeleri iade etmesi için Sakarya 6. Noterliğinin 14/06/2023 tarihli 12292 yevmiye numaralı ihtarnameyi göndererek 15 gün süre tanımıştır. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunun 472/2 maddesinde "Malzeme işsahibi tarafından sağlanmışsa yüklenici, onları gereken özeni göstererek kullanmakla ve bundan dolayı hesap ve artanı geri vermekle yükümlüdür." düzenlemesi yer almaktadır.

Davalının talep konusu yeni malzemeleri teslim aldığı imzalı sevk irsaliyeleri ile sabittir. Aynı şekilde demontaj hurda malzemelerin varlığı da mevcut durum projeleri ile sabittir. Kullanılmayan ve iadesi gereken malzemeler ile davacıyı teslimi gereken demontaj malzemelerin varlıığı ve miktarı bilirkişi raporu ile teyit edilmiştir.

Sözleşmelerin bitiminde bu malzemeleri iade etmekle yükümlü olan davalının iade yükümlülüğünü yerine getirdiğine dair bir savunma ve delil sunulmamıştır. Dolayısıyla dava konusu malzemelerin davacıya iade edilmediği kabul edilmiştir. Davacı taraf öncelikle aynen iade talep etmiş ise de bu malzemelerin varlığı ve yeri belirsiz olduğundan iade mümkün görülmemiş talep tazminat olarak değerlendirilmiştir.

Bilirkişi raporunda davacının kayıtları incelenmiş ve malzemelerin varlığı ve miktarı doğrulanmış yapılan hesaplamada davacının talep edebileceği toplam değerin KDV hariç 2.855.955,09-TL olduğu anlaşılmıştır. Açıklanan gerekçelerle talep yerinde görülmekle davanın kabulüne dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Başkan · e-imzalıdır · Üye · e-imzalıdır · Üye · e-imzalıdır · Katip · e-imzalıdır