Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/72 K.2024/150

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

Müvekkili ile davalı arasında borç ilişkisi olduğu gerekçesiyle Sakarya 4. İcra Müdürlüğünün 2018/16591 Esas sayılı dosyasından müvekkiline 15/02/2021 tarihli 89/1 haciz ihbarnamesi gönderildiğini, ilgili ihbarnameye itiraz olmaması gerekçesiyle 20/05/2021 tarihli 89/2 haciz ihbarnamesi gönderildiğini, ilgili ihbarnameye itiraz olmaması gerekçesiyle müvekkiline 89/3 haciz ihbarnamesi gönderildiğini, müvekkilinin 89/3 haciz ihbarnamesine itiraz bulunduğunu ancak itirazın hukuka aykırı olarak dikkate alınmadığını,

ilgili haciz ihbarnameleri ile Sakarya 4. İcra Müdürlüğü 2018/16591 Esas sayılı dosyasında borçlu ... ...Ltd.Şti'nin müvekkilinde alacağı olduğu gerekçesiyle müvekkiline ait tüm malvarlığına haksız ve usule aykırı olarak haciz bırakıldığını ve müvekkiline ait ... plakalı araç üzerine yakalama şerhi konulduğunu, müvekkilinin belirtilen icra dosyasında .... ...Ltd.Şti'ne hiçbir borcu bulunmadığını, buna rağmen müvekkilinin takip borçlusuna borçlu olduğu iddia edilerek ilgili borcun tamamından sorumlu tutulduğunu ve haksız bir şekilde dosyaya borçlu sıfatıyla eklendiğini,

müvekkili ile icra takip borçlusu arasında hiçbir borç ilişkisi bulunmamakla birlikte herhangi bir ticari ilişki içinde de bulunmadığını, açıklanan nedenlerle müvekkili ile takip borçlusu arasında borç ilişkisi olmadığı halde davalı tarafından takip borçlusunun müvekkilde alacağı olduğu iddiasıyla haksız yere borç yükletilen müvekkili yönünden Sakarya 4. İcra Müdürlüğünün 2018/16591 Esas sayılı dosyasında müvekkili yönünden takibin durdurulması için ihtiyati tedbir kararı verilmesini, müvekkilinin ... plakalı aracına bırakılan yakalama işleminin hacizler baki kalmak kaydıyla dava konuna kadar tedbiren kaldırılmasını,

müvekkilinin Sakarya 4. İcra Müdürlüğünün 2018/16591 Esas sayılı icra takibine konu borçtan borçlu olmadığının tespitini, kötü niyetli davalı aleyhine %20'den aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; mahkememizin görevine itiraz ettiği, hak düşürücü süre itirazında bulunduğu, davanın reddine karar verilmesini talep ettiği anlaşılmıştır.

Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde;

Dava, 2004 sayılı Kanun'un 89 uncu maddesinin üçüncü fıkrasına istinaden gönderilen haciz ihbarnamesi nedeniyle ihbarnameye muhatap olan davacı 3. kişi tarafından açılan menfi tespit davasıdır.

Mahkememizce verilen kararın Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi 2023/1398 Esas ve 2024/92 Karar numaralı ilamı ile kaldırılmasına karar verilmiş olup Mahkememizce yeni alınan esas numarası üzerinden yargılamaya devam olunmuştur.

Takip hukukunda, borçlunun kendi elindeki alacakları yanında üçüncü kişilerde bulunan mal ve alacakları da haczedilebilir. Borçlunun üçüncü kişilerdeki bir kıymetli evraka bağlı olmayan maaş ve ücretler dışındaki alacakları 2004 sayılı Kanun'un 106 ncı maddesinin ikinci fıkrasına göre menkul hükmünde olduğundan menkul haczine ilişkin usule göre de haczedilebilir. Alacaklının, borçlunun üçüncü kişideki alacağının haczi talebi üzerine icra müdürü alacağı haczedip, icra tutanağına geçirip üçüncü kişiye bildirir. Böylece borçlunun üçüncü kişideki alacağı haczedilmiş olur. 2004 sayılı Kanun'un 89 uncu maddesinde öngörülen usule göre üçüncü kişiye haciz ihbarnamesi gönderilmesi üçüncü kişideki borçlunun alacağının borçluya ödenmesini önleyen bir muhafaza tedbiridir.

Takibin kesinleşmesi üzerine ve alacaklının talebi ile icra müdürü borçlunun üçüncü kişideki alacağının haczine karar vererek haciz tutanağı düzenler. İcra müdürü 2004 sayılı Kanun'un 89 uncu maddesinde öngörülen süreci işleterek birinci ve ikinci haciz ihbarnamelerini düzenler.

Üçüncü kişi, ikinci haciz ihbarnamesinin kendisine tebliğinden itibaren yedi gün içinde bu ihbarnameye itiraz edebilir. Tebliğinden itibaren yedi gün içinde ikinci haciz ihbarnamesine itiraz etmez ise borcun üçüncü kişi zimmetinde sayılması kesinleşir.

Üçüncü kişi yedi gün içinde ikinci haciz ihbarnamesine itiraz etmemesi nedeniyle zimmetinde sayılması kesinleşen borcu, icra dairesine ödemez ise icra dairesi alacaklının talebi ile üçüncü kişiye üçüncü haciz ihbarnamesi gönderir.

Üçüncü haciz ihbarnamesi ile üçüncü kişiye ikinci haciz ihbarnamesine de yedi gün içinde itiraz etmediği için zimmetinde sayılması kesinleşen, borcu (parayı) (üçüncü haciz ihbarnamesinin tebliğinden itibaren) onbeş gün içinde icra dairesinin banka hesabına ödemesi veya aynı onbeş gün içinde takip alacaklısı aleyhine menfî tespit davası açması, aksi takdirde zimmetinde sayılan borcu ödemeye zorlanacağı bildirilir.

Bu kapsamda üçüncü kişi tarafından açılacak menfi tespit davası, takip alacaklısına karşı açılır. Uygulamada söz konusu menfi tespit davasında, takip borçlusunun da davalı olarak gösterdiği de olmaktadır. Menfi tespit davası yalnızca takip alacaklısına karşı açılmışsa takip alacaklısı bu davayı takip borçlusuna ihbar edebilir. Takip borçlusunun menfi tespit davasına feri müdahalede bulunması da mümkündür.

Üçüncü kişi tarafından açılacak menfi tespit davasının konusu, takip borçlusunun kendisinde hiç ya da haczedilen miktarda alacağının bulunmadığı, yani takip borçlusuna borcunun olmadığı, malın yedinde bulunmadığı, haciz ihbarnamesi tebliğinden önce ödendiği veya borcun sona erdiğine ilişkin iddiadır. Takip alacaklısı, takip borçlusu ile üçüncü kişi arasındaki ilişkiye yabancı olduğu gibi üçüncü kişi de takip alacaklısı ile takip borçlusu arasındaki ilişkiye yabancıdır.

2004 sayılı Kanun'un 89 uncu maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca açılan menfi tespit davasında görevli mahkeme belirlenirken 6100 sayılı Kanun'un göreve ilişkin hükümlerine bakmak gerekir. 2004 sayılı Kanun'unda söz konusu dava bakımından görev yönünden özel bir düzenlemeye yer verilmemiştir. Bu nedenle genel kurallara göre görevli mahkemenin belirlenmesi gerekmektedir. 6100 sayılı Kanun'un 2 nci maddesinde dava konusunun değer ve miktarına bakılmaksızın malvarlığı haklarına ilişkin davalarla, şahıs varlığına ilişkin davalarda görevli mahkemenin, aksine bir düzenleme bulunmadıkça asliye hukuk mahkemesi olduğu, bu Kanunda ve diğer kanunlarda aksine düzenleme bulunmadıkça, asliye hukuk mahkemesinin diğer dava ve işler bakımından da görevli olduğu kabul edilmiştir.

6102 sayılı Kanun'un 4 üncü maddesinde ticari davalar ve çekişmesiz yargı işleri düzenlenmiş, 5 inci maddesinde de ticari davalar ve ticari nitelikteki çekişmesiz işlerin aksine hüküm bulunmadıkça, dava olunan şeyin değerine veya tutarına bakılmaksızın asliye ticaret mahkemesinde görüleceği hükme bağlanmıştır.

Uyuşmazlıkların çözümünde asıl olan bir davanın genel mahkemelerde görülmesidir. Özel mahkemede görüleceğine dair açık bir kanuni düzenleme bulunmayan her davanın, genel mahkemelerde görülmesi esastır. 2004 sayılı Kanun'un 89 uncu maddesinin üçüncü fıkrasına istinaden gönderilen haciz ihbarnamesi nedeniyle ihbarnameye muhatap olan üçüncü kişi tarafından açılan menfi tespit davasında görevli mahkeme konusunda Kanun'da özel bir düzenleme bulunmamaktadır.

Buna göre davanın tarafları arasında doğrudan bir ilişki bulunmaması ve uyuşmazlığın takip hukukundan kaynaklanması, Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi 2023/1398 Esas ve 2024/92 Karar numaralı kaldırma ilamının kesin olmak üzere verilmesi nedenleriyle görevli mahkemenin Asliye Hukuk Mahkemesi olduğu, tarafların tacir olmasının veya temel ilişkinin ticari nitelikte bulunmasının veyahut borcun temelini oluşturan senedin kambiyo senedi niteliğinde olmasının mahkemenin görevinin belirlenmesinde bir etkisinin bulunmadığının kabulü ile görevsizlik kararı verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

(Yargıtay 11. Hukuk Dairesi 2023/5228 Esas, 2023/6468 Karar, 18.09.2023 tarihli Bölge Adliye Mahkemeleri Hukuk Dairelerinin Kesin Nitelikteki Kararları Arasındaki Uyuşmazlığın Giderilmesi hakkında ilamı)

G.D.

Gerekçesi Yukarıda Açıklanan Nedenlerle;

1-Mahkememizin GÖREVSİZLİĞİNE, davanın HMK'nın 114/1-c ve 115/2 maddeleri gereği görev dava şartı yokluğundan USULDEN REDDİNE,

2-Bu karara karşı süresi içinde kanun yoluna başvurulmayarak görevsizlik kararının kesinleşmesi halinde kararın kesinleştiği tarihten itibaren, karara karşı kanun yoluna başvurulmuşsa bu başvurunun reddi kararının tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde, taraflardan birinin mahkememize başvurarak dava dosyasının görevli mahkemeye gönderilmesini talep etmesi halinde, dosyanın görevli Sakarya Nöbetçi Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine,

3-Yargılama giderleri ve harçların görevli mahkemece değerlendirilmesine,

4-Kararın kesinleşmesinden itibaren 2(İki) haftalık süre içeirsinde görevli mahkemeye dosyanın gönderilmesi talep edildiği takdirde, dosyanın görevli mahkemeye gönderilmesine, süresi içerisinde gönderme talebinde bulunulmaması halinde mahkememizce dosyanın resen ele alınarak yargılama giderleri hakkında karar verilmesine,

Katip ... · e-imzalıdır. Hakim ... · e-imzalıdır.