Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/900 K.2025/168

Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davacı şirketin muhasebe ve mali verilerinin bulunduğu bilgisayarlara 28/07/2024 tarihinde dijital saldırı yapıldığını, şirketin davaya konu e-defter ve berat dosyalarını daha öncesinde ve süresinde Gelir İdaresi Başkanlığının sistemine yüklediğini, bu korsan saldırıda zarar gören belgelerin kurtarılabilmesini teminen ...'nden gerekli çalışmaların yapılması talep edildiğini, veri kurtarma şirketinin tüm çalışmalarına rağmen 2024 yılı Ocak Şubat ve Mart aylarına ait e-defter ve berat dosyalarını kurtaramadığını belirterek 2024 yılı Ocak, Şubat ve Mart aylarına ilişkin e-defter ve berat dosyaları için tarafına zayi belgesi verilmesini talep ve dava etmiştir.

Hazine ve Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığından e-defter kayıtları hususu sorulmuştur.

Talebin dayanağı 6102 sayılı TTK'nun 82/7. maddesi ile 19/10/2019 tarihli ve 30923 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 3 Sıra No'lu Elektronik Defter Genel Tebliği (Sıra No: 1)'nde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğin 7. maddesinin 1 nolu bendidir.

TTK nun 82/7 maddesinde " Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir." denilmektedir.

TTK anlamında zayi belgesi verilebilmesi için tacirin, bir taraftan defterlerin korunması için gereken dikkat ve özeni göstermiş olması, diğer taraftan ziyaa uğramanın onun iradesi dışında meydana gelmiş olması zorunludur.

1 Sıra Nolu Elektronik Defter Genel Tebliğin "Diğer Hususlar" başlıklı 7. maddenin 1. bendi "e-Defter tutanlar, Vergi Usul Kanununda belirtilen “Mücbir Sebep” halleri nedeniyle e-Defter veya beratlarına ait kayıtlarının bozulması, silinmesi,

zarar görmesi veya işlem görememesi ve e-Defter ve berat dosyalarının muhafaza edildiği e-Defter saklama hizmeti veren özel entegratör kuruluşlardan veya Başkanlıktan ikincil örneklerinin temin edilemediği hallerde, söz konusu durumların öğrenilmesinden itibaren tevsik edici bilgi ve belgeleri ile birlikte 15 gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yetkili mahkemesine başvurarak kendisine bir zayi belgesi verilmesini istemelidir.

Mahkemeden zayi belgesinin temin edilmesini müteakip, zayi belgesi ile birlikte durumun Başkanlığa yazılı olarak bildirilmesi ve Başkanlık tarafından istenilen bilgi ve belgelerin (talep edilecek bilgi ve belgeler e-Defter Uygulama Kılavuzunda açıklanır) ibraz edilmesi halinde, mükelleflerin zayi olan e-Defter kayıtlarının yeniden oluşturulması ve bunlara ait yeni oluşturulan e-Defter ve berat dosyalarının e-Defter uygulaması aracılığı ile Başkanlık sistemine yeniden yüklenmesi için Başkanlık tarafından yazılı izin verilir." şeklindedir.

Aynı Tebliğin "e-Defter Dosyaları, Berat Dosyaları ve Muhasebe Fişlerinin Muhafaza ve İbrazı" başlıklı 4.4.

Maddesinin 1-e bendinde ise" e-Defter dosyaları ile bunlara ilişkin berat dosyalarının ikincil kopyalarının, gizliliği ve güvenliği sağlanacak şekilde e-Defter saklama hizmeti yönünden teknik yeterliliğe sahip ve Başkanlıktan bu hususta izin alan özel entegratörlerin bilgi işlem sistemlerinde ya da Başkanlığın bilgi işlem sistemlerinde 1/1/2020 tarihinden itibaren asgari 10 yıl süre ile muhafaza edilmesi zorunludur. e-Defter ve beratların teknik yeterliğe sahip ve Başkanlıktan bu hususta saklama izni verilen özel entegratörlerin bilgi işlem sistemlerinde muhafaza usulü ile muhafaza edilmesi sürecinde e-Defter uygulamasına dâhil olan

mükellefler ve özel entegratörler tarafından uyulması gereken genel, gizlilik ve güvenliğe ilişkin usul ve esaslar, Başkanlık tarafından hazırlanarak edefter.gov.tr adresinde yayımlanan “e-Defter Saklama Kılavuzu”nda açıklanır. e-Defter ve berat dosyalarına ait ikincil kopyalarının bu fıkra uyarınca muhafazası için gerekli yükleme işlemlerinde bu Tebliğin (4.3.4) numaralı fıkrasında belirtilen süreler dikkate alınır." düzenlemesi yer almaktadır.

Talep eden 2024 yılı Ocak Şubat ve Mart aylarına ait e-defter ve berat dosyalarının dijital saldırı ve bilgisayar arızası/virüs kaynaklı veri kaybı sebebiyle zayi olduğuna dair zayi belgesi verilmesini talep ve dava etmiştir.

Hazine ve Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığından gelen cevapta davacının e-defter uygulamasına tabi olduğu, talep konusu e-defter ve beratların ikincil kopyalarının Gelir İdaresi Başkanlığı bilgi işlem sistemine yüklendiği, zayi sebebiyle yedeklerin alınması için kuruma yapılan başvurunun zayi belgesi alınması amacıyla mahkemeye yönlendirildiği belirtilmiştir.

Davacı Gelir İdaresi Başkanlığına yapmış olduğu başvuru 06/12/2024 tarihli cevap ile Mahkemeden zayi belgesi alınması gerekliliğinden bahisle geri çevrilmiştir. Davacı bu cevap üzerine yasal süre içinde 30/12/2024 tarihinde mahkememizden zayi belgesi talebinde bulunmuştur.

Davacının 01/01/2021 tarihi itibariyle e-defter yükümlüsü olduğu, davacının 2024 yılı Ocak Şubat ve Mart aylarına ait e-defter ve berat dosyalarının Gelir İdaresi Başkanlığı bilgi işlem sistemine yüklendiği, ... tarafından düzenlenen ve davacı tarafından sunulan belgeye göre davacının 2024 yılı Ocak Şubat ve Mart aylarına ait kayıtlarının zayi olduğu anlaşılmakla talebin kabulüne karar vermek gerekmiştir.

Talep çekişmesiz yargı işi olup basit yargılama usulüne tabidir. HMK’nın 320’nci maddesinin açık düzenlemesi karşısında mahkeme, basit yargılama usulüne tabi dava ve işlerde, dava şartları yoksa davayı usulden reddedebilir; ilk itirazlar hakkında ya da dilekçelere eklenen deliller yeterli görülürse davanın esası hakkında karar da verebilir.

Çekişmesiz yargı işi söz konusu olduğunda ilgilinin dilekçesine ekledikleri ya da ilgili yerlerden getirtilmesini istedikleri delillerin toplanması ile mahkemece tarafın talep ile delilleri incelenmiş olacaktır. Bu nedenle ön inceleme duruşması yapılmadan dosya üzerinden, mevcut deliller ile dava şartları ve ilk itirazlardan başka, davanın esası hakkında da karar verilmesi mümkündür.

Bu şekilde dosya üzerinden karar verildiğinde, somut çekişmesiz yargı işinde olduğu gibi talep dilekçesinin ve delillerin incelenmesi ile hukuki dinlenilme hakkının ihlal edildiğinden de söz edilemeyecektir. Talebin niteliği ve dosya kapsamı itibariyle duruşma yapılmadan dosya üzerinden değerlendirilme yapılması basit yargılama usulü ile beklenen amaca uygundur. ( emsal Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 2017/11-2924 Esas 2018/1935 Karar)

Katip ... · e-imzalı Başkan ... · e-imzalı