Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/901 K.2026/84

Mahkememizde görülmekte bulunan İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu md. 297/1(c)'ye uygun şekilde, tarafların iddia ve savunmalarının özetini, anlaştıkları ve anlaşamadıkları hususları, çekişmeli vakıalar hakkında toplanan delilleri, konuyla ilgili mevzuat hükümleri ve yargısal içtihatlar, sabit görülen vakıalarla bunlardan çıkarılan sonuç ve hukuki sebepleri içerir şekilde hüküm verilerek,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

I-) Tarafların İddia ve Savunmalarının Özeti:

Davacı vekili tarafından UYAP üzerinden mahkememize ibraz edilen 30/12/2024 tarihli dava dilekçesi ile özetle. Müvekkili şirket, davalı borçlu .....Anonim Şirketten yapacağı mal alımına ilişkin olarak davalıya 35.500 Dolar ön ödeme yaptığını, Ancak ön ödeme karşılığında davalı şirket tarafların mutabakat kıldıkları edimi yerine getirmekten imtina ettiğini ve ön ödemeyi iade etmediğini; bu sebeple, Sakarya .... İcra Müdürlüğü'nde 20.../....

E. Sayılı dosyası ile icra takibine başlanıldığını, davalı tarafından icra takibine haksız ve yersiz olarak itirazda bulunarak takip durdurulduğunu. borçlu, itirazında haksız olup kötü niyetli olduğunu belirterek davalının itirazlarının iptali ile takibin devamına, davalının %20' den az olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili tarafından UYAP üzerinden mahkememize ibraz edilen 07/02/2025 tarihli cevap dilekçesi ile özetle; taraflar arasında dava dilekçesinde iddia edilen şekilde ön ödeme karşılığında mal teslimi yapılacağına dair bir sözleşme kesinlikle imzalanmadığını, davayı kabul etmediklerini, davalı müvekkilinin ön ödeme karşılığında mal teslim etmek gibi bir uygulamasının bulunmadığını belirterek davanın reddini talep etmiştir.

II-) Dava Türü ve Tarafların Anlaştıkları - Anlaşamadıkları Hususlar:

Dava; faturaya dayalı alacağa ilişkin başlatılan icra takibine yönelik itirazın iptali davasıdır.

Uyuşmazlık; Taraflar arasında akdi ilişki olup olmadığı, takip tarihi itibariyle davacının davalıdan alacağı olup olmadığı ve neticeten takip tarihi itibariyle davacının davalıdan alacağı olup olmadığı, icra inkar tazminatı koşullarının oluşup oluşmadığı hususlarına ilişkindir.

III-) Çekişmeli Vakıalar Hakkında Toplanan Deliller:

Sakarya .... İcra Müdürlüğünün 20.../... Esas sayılı dosyasının incelenmesinde; alacaklı davacı tarafından borçlu davamızın davalısı aleyhinde, yapılan ödemenin iadesi talebi ile 35.500,00.-USD alacaktan dolayı ilamsız icra takibine girişildiği, ödeme emrinin borçluya tebliğ edilmesi üzerine süresinde borçlu vekili tarafından icra dairesine sunulan itiraz dilekçesiyle borcun tamamına itiraz edildiği, itiraz üzerine takibin durdurulduğu ve yasal 1 yıllık süre içerisinde eldeki davanın açıldığı anlaşılmıştır.

Tarafların ticari defter ve kayıtları üzerinde inceleme yapıp rapor sunan Mali Müşavir bilirkişi .... tarafından hazırlanan 02/11/2025 tarihli raporda sonuç olarak; "...5Davacının ticari defter kayıtlarında yer alan 11.02.2019 Tarih Ve 2998 Nolu Yevmiye Kaydında “.....Şti.

Adına İade Çeki” açıklamalı davalı aleyhine borç yansıtma muhasebe kaydı dayanaklarının mahkemenizce kabulü halinde davalı şirket tarafından 340-Alınan Sipariş Avansları Hesabında yer alan 120.388,92-TL tutar karşılığında 20.944,49-USD borçludur. Davacının ticari defter kayıtlarında yer alan 11.02.2019 Tarih ve 2998 Nolu Yevmiye Kaydında “......Şti.

Adına İade Çeki” açıklamalı davalı aleyhine borç yansıtma muhasebe kaydı dayanaklarının mahkemenizce kabul edilmemesi halinde davacı şirket tarafından talep edilen ve davalı şirket 07.11.2019 tarih ve 27697 Nolu Yevmiye Kaydında yer alan 204.054,00-TL tutar karşılığında 35.500,00-USD borçludur..." yönünde raporunu mahkememize ibraz etmiştir.

IV-) Konuyla İlgili Mevzuat Hükümleri Ve Yargısal İçtihatlar:

İİK’nın 67. Maddesi, "Takip talebine itiraz edilen alacaklı, itirazın tebliği tarihinden itibaren bir sene içinde mahkemeye başvurarak, genel hükümler dairesinde alacağının varlığını ispat suretiyle itirazın iptalini dava edebilir...." şeklinde düzenlemeye yer verilmiştir.

TBK’nın 555. Maddesi, "Havale, havale edenin, kendi hesabına, para, kıymetli evrak ya da diğer bir mislî eşyayı havale alıcısına vermek üzere havale ödeyicisini; bunları kendi adına kabul etmek üzere havale alıcısını yetkili kıldığı bir hukuki işlemdir." şeklinde düzenlemeye yer verilmiştir.

6098 sayılı Kanun'un 555 ve devamı maddelerinde düzenlenen "havale" bir ödeme vasıtasıdır. Eş söyleyişle, mevcut bir borcun ödenmesi amacıyla yapıldığı yolunda yasal karine mevcuttur. Bu yasal karinenin tersinin (havalenin borcun ödenmesinden başka bir amaçla yapıldığını) ileri süren havaleci, bu iddiasını kanıtlamakla yükümlüdür (Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 12.03.2003 tarihli ve 2003/3-118 E., 2003/158 K. sayılı ilamı).

Ticari davalarda, ticari defterler ile sözleşme ilişkisinin veya alacak miktarının ispatı mümkündür. Ticari defterler kesin delillerdendir. Yasada delil vasfı taşıdığı takdirde aksinin yazılı veya kesin delillerle ispatı gerektiği düzenlenmiş olduğundan, yasanın ticari defterleri kesin delil olarak düzenlediği açıkça anlaşılmaktadır. Ticari defterler kesin delillerden ise de ancak HMK 222. maddedeki koşullar çerçevesinde ispat aracı olabilir.

Mahkeme, ticari davalarda, tarafların ticari defterlerinin ibrazına kendiliğinden veya taraflardan birinin talebi üzerine karar verebilir (HMK 222/1). Ticari defterlerin, ticari davalarda delil olarak kabul edilebilmesi için, kanuna göre eksiksiz ve usulüne uygun olarak tutulmuş, açılış ve kapanış onayları yaptırılmış ve defter kayıtlarının birbirini doğrulamış olması şarttır (HMK 222/2).

Bu şartlara uygun olarak tutulan ticari defter kayıtlarının sahibi ve halefleri lehine delil olarak kabul edilebilmesi için, diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması veya diğer tarafın ticari defterlerini ibraz etmemesi yahut defter kayıtlarının aksinin senet veya diğer kesin delillerle ispatlanmamış olması gerekir.

(Ek cümle:22/7/2020-7251/23 md.) Diğer tarafın ikinci fıkrada yazılan şartlara uygun olarak tutulan ticari defterlerinin, ilgili hususta hiçbir kayıt içermemesi hâlinde ticari defterler, sahibi lehine delil olarak kullanılamaz. Bu şartlara uygun olarak tutulan defterlerdeki sahibi lehine ve aleyhine olan kayıtlar birbirinden ayrılamaz (HMK 222/3).

Açılış veya kapanış onayları bulunmayan ve içerdiği kayıtlar birbirini doğrulamayan ticari defter kayıtları, sahibi aleyhine delil olur (HMK 222/4).

İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi 2020/2170 E. 2024/317 K. Sayılı ilamında "...davacı tarafça 28/03/2017 tarihli İNG Bankası dekontuyla 15.000 EURO davalı hesabına havale edilmiş olup dekontta ''ön ödeme-20032017'' açıklaması yazılıdır. TTK'ya göre havale mevut bir borcun ödenmiş olduğuna karine oluşturur ise de havalede paranın avans olduğu yazılı olup dava tarihine kadar davacının buna herhangi bir itirazı olmadığından bunun 20/03/2017 tarihli proforma faturaya karşı gönderilmiş ve taraflar arasındaki sözleşmenin kurulması sonucunu doğurucu nitelikte davacı tarafın(alıcının) kabul iradesini ortaya koyduğu ön ödeme olduğunun kabulü gerekir..." denilmiştir.

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 17/02/2025 Tarih 2024/2561 E. 2025/965 K. sayılı ilamında, "mahkemece hüküm altına alınan yabancı para üzerinden takip tarihindeki TCMB efektif satış kuruna göre TL karşılığının %20’si bulunmak suretiyle davacı lehine 140.518,90 TL icra inkâr tazminatına hükmedilmesinin isabetli olduğu gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine" belirtilmiştir.

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 08/07/2025 Tarih 2024/5339 E. 2025/2025/4951 K. sayılı ilamında, "...yabancı para cinsinden açılan davalarda vekalet ücretinin yabancı paranın dava tarihindeki Merkez Bankası efektif satış kuru üzerinden Türk Lirası karşılığı esas alınarak takdir edilmesi gerekirken..." belirtilmiştir.

V-) Sabit Görülen Vakıalar, Bunlardan Çıkarılan Sonuç ve Hukuki Sebepler:

Bu yasal düzenlemeler ile tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; davacının, ön ödemeye dayalı alacağının tahsili için davalı şirket hakkında icra takibi başlattığı, takibin davalının itirazı ile durduğu ve itirazın iptali için eldeki davanın ikame edildiği, davalının cevap dilekçesinde, taraflar arasında ön ödeme karşılığında mal teslimi yapılacağına dair bir sözleşme imzalanmadığını, davayı kabul etmediklerini beyan ettiği, tarafların ticari defterlerinin incelenmesine karar verildiği,

davacının incelenen ticari defterlerinin usulüne uygun tutuldukları ve davacı şirketin yevmiye defteri kayıtlarında 07.11.2019 tarihli Garanti Bankası üzerinden gönderildiği 35.500-USD tutarına ilişkin bir kayıt bulunmadığı, ancak davalı şirketin 27697 nolu yevmiye kaydında Garanti Bankası döviz hesabı ile gönderilen 35.500,00-USD tutarlı paranın TL cinsinden kaydının olduğu, davalı taraf, ticari defterinde Has Özçelik Mad. Akar. Nak. Ev. İht. Malz. Tic. Ltd.

Şti. adına iade çeki açıklamalı 11.02.2019 tarih ve 2998 nolu yevmiye kaydında davacı şirket aleyhine 166.769,00-TL borç kaydı görünüyor ise de, bu husus davacı tarafın kabulü ve onayı ile yapılmadığı ve dava dışı şirkete yapılan ödemenin davacıyı bağlamayacağı, davalının gönderilen tutarı defterlerine işlediği, havalede paranın avans olduğu yazılı olup dava tarihine kadar davacının buna herhangi bir itirazı olmadığı, bu durumda davacının gönderdiği ön ödeme sabit olmasına rağmen, davalının bir mal veya hizmet verdiğini veya yapılan ödemeyi iade ettiğini ispat edemediği, alacağın likit olduğu,

bu nedenle de davanın kabulüne yönelik aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM (Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere):

1-Davanın KABULÜ İLE,

Davalının Sakarya ... İcra Dairesinin 20.... Esas sayılı takip dosyasına yaptığı itirazın iptali ile,

Takibin 35.500-USD asıl alacak üzerinden ve asıl alacağa takip tarihinden itibaren devlet bankalarının Euro cinsinden açılmış 1 yıl vadeli mevduat hesabına ödediği, en yüksek faiz oranının uygulanması sureti ile fiili ödeme tarihindeki efektif satış kuru üzerinden TL karşılığının tahsili şeklinde devamına,

229.070,85.-TL asıl alacağın %20'sine tekabül eden icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

2-492 sayılı Harçlar Kanunu'na ekli (1) sayılı tarife gereğince davaya konu edilen 35.500,.-USD'nin dava tarihi olan 30/12/2024 tarihi itibari ile TCMB'nca belirlenen döviz efektif satış kuruna göre 1,00-USD=35.3397-TL'den olmak üzere hesaplanan kabul edilen dava değeri 1.254.559,35.-TL üzeriden alınması gereken 85.698,95-TL harçtan daha önceden ödenen toplam 13.864,15-TL harç düşüldükten sonra eksik kalan 71.834,80-TL harcın davalıdan alınarak hazineye irad kaydına,

3-Davacı kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden, kabul edilen 35.500.-USD'nin dava tarihi olan 30/12/2024 tarihi itibari ile TCMB'nca belirlenen döviz efektif satış kuruna göre 1,00-USD=35.3397-TL''den olmak üzere hesaplanan kabul edilen dava değeri 1.254.559,35-TL üzeriden karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T. gereğince hesap ve taktir olunan 193.638,00-TL nispi vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

4-Davacı tarafından yapılan; 427,60TL Başvuru Harcı, 13.864,15-TL Peşin/nisbi Harcı olmak üzere toplam 14.291,75-TL harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

5-Davacı tarafından yapılan; 7.000,00-TL Bilirkişi ücreti, 10.386,00-TL Tebligat, Posta ve diğer masraflar, olmak üzere toplam 17.386,00-TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

6-Artan gider avansının 6100 Sayılı HMK'nın 333.Maddesi uyarınca karar kesinleştiğinde talep edene iadesine

7-Gerekçeli kararın HMK 321/2 md. taraflara tebliğine,

8-Arabuluculuk ücreti olan 3.600,00-TL'nin davalıdan alınarak Hazineye İrad Kaydına,

Katip · e-imza Hakim · e-imza